Krzysztof Mikołaj Radziwiłł

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzysztof Mikołaj Radziwiłł
Herb
Trąby
Rodzina Radziwiłłowie
Data i miejsce urodzenia 29 lipca 1898
Zegrze
Data i miejsce śmierci 24 marca 1986
Warszawa
Ojciec Maciej Mikołaj Radziwiłł
Matka Róża z Potockich
Żona

Zofia Popiel[1].

Dzieci

Barbara, Maria, Zofia, Stanisław, Anna

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Pałac w Sichowie, w którym do 1940 roku mieszkał Krzysztof Mikołaj Radziwiłł
Grób polityka Krzysztofa Mikołaja Radziwiłła i jego córki – wiceminister edukacji Anny Radziwiłł na Cmentarzu Wilanowskim w Warszawie

Krzysztof Mikołaj Radziwiłł (ur. 29 lipca 1898 w Zegrzu, zm. 24 marca 1986 w Warszawie) – polski arystokrata, działacz społeczny i polityczny[2], senator, poseł, dyplomata, oficer WP, tłumacz i autor publikacji Pamiętniki.Od feudalizmu do socjalizmu bezpośrednio zwany Czerwonym Księciem[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie ziemiańskiej. Był synem Macieja Mikołaja Radziwiłła i Róży Potockiej. Posiadał zdolności artystycznie i literackie, które wykorzystał w późniejszym okresie życia. Po śmierci ojca w 1920 przez 10 lat pomagał matce w zarządzaniu majątkiem tzw. dobrami staszowskimi[4]. Następnie jako właściciel posiadał część wspomnianych dóbr staszowskich z majątkiem ziemskim w Sichowie Dużym oraz folwarkami w: Łubnicach, Wilkowej, Nizinach, Rzędowie i Wincentowie[5]. Posiadał również cukrownię w Rytwianach, która jednak po pożarze w 1925 została zlikwidowana[6]. Przewodnicząc organizacjom i uczestnicząc w samorządzie terytorialnym powiatowym i wydziale wojewódzkim przyczynił się do budowy i przebudowy około 70 szkół w powiecie stopnickim[7]. Był też działaczem politycznym, jednak głównie dzięki aktywności społecznej w ostatnich latach okresu międzywojennego uzyskał fotel w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej[8].

W czasie okupacji niemieckiej został aresztowany i osadzony w więzieniu w Sandomierzu, skąd dostał wywieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Następnie był więźniem obozów Mauthausen i Majdanek[9]. W czasie pobytów w obozach poznał więźnia Józefa Cyrankiewicza (przyszłego premiera PRL). Po wojnie współpracował z rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, był m.in. szefem protokołu dyplomatycznego, oraz posłem na Sejm Ustawodawczy z ramienia Stronnictwa Demokratycznego. Z powodu lewicowych przekonań politycznych zyskał przydomek Czerwony Książę[10].

Jako posłowi w 1948 z Muzeum Narodowego w Warszawie zwrócono mu w sumie 85 przedmiotów w tym portrety przodków. Wśród nich były obrazy namalowane przez:Horowitza i Mehoffera[11]. W 1953 z Muzeum Narodowego w Kiecach zwrócono mu kolejne pamiątki rodzinne w postaci obrazów, mebli i fotografii[12]. Podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego. Po wycofaniu się z działalności publicznej zajmował się tłumaczeniem literatury niemieckiej. Napisane przez niego pamiętniki opatrzone tytułem PAMIĘTNIKI OD FEUDALIZMU DO SOCJALIZMU BEZPOŚREDNIO, zostały wydane w 2000 przez wydawnictwo Wiedza Powszechna, po jego śmierci[13]. Krzysztof Mikołaj Radziwiłł zmarł 1986 w Warszawie, a jego ciało spoczęło na wilanowskim cmentarzu[14]. Na nagrobku wyryto zgodnie z jego wolą motto:

Quote-alpha.png
W czasie największej niezgody, zgodę czynić usiłowałem

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Potomkowie[edytuj | edytuj kod]

W 1923 roku zawarł związek małżeński z Zofią Popiel, córką właściciela majątku ziemskiego w Kurozwękach[15]. W małżeństwie urodzili się:

  • Barbara Radziwiłł (1924-2008) – Reyowa,
  • Maria Radziwiłł (1925-2009) – Dunin-Wąsowicz,
  • Zofia Radziwiłł (1928-2017) – Skórzyńska,
  • Stanisław Radziwiłł (1930-2012),
  • Anna Maria Radziwiłł (1939-2009).

Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maciej Radziwiłł (1749-1800)
 
 
 
 
 
 
 
Konstanty Mikołaj Radziwiłł (1793–1863)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Chodkiewicz (zm. 1804)
 
 
 
 
 
 
 
Maciej Józef Radziwiłł (1842-1907)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mikołaj Karnicki (1772-1826)
 
 
 
 
 
 
 
Adela Karnicka (1811-1883)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dorota Niemirowicz (zm. 1813)
 
 
 
 
 
 
 
Maciej Mikołaj Radziwiłł (1873-1920)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Józef Wawrzyniec Krasiński (1783-1845)
 
 
 
 
 
 
 
Stanisław Kostka Krasiński (1818-1849)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Emilia Anna Ossolińska (1790-1868)
 
 
 
 
 
 
 
Jadwiga Krasińska (1842-1913)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Antoni Michał Jabłonowski (1793-1855)
 
 
 
 
 
 
 
Dorota Jabłonowska (1820-1900)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Paulina Wandalin-Mniszech (1798-1863)
 
 
 
 
 
 
 
Krzysztof Mikołaj Radziwiłł
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Artur Stanisław Potocki (1787-1832)
 
 
 
 
 
 
 
Adam Józef Potocki (1822-1872)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Branicka (1790-1879)
 
 
 
 
 
 
 
Artur Władysław Potocki (1850-1890)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Władysław Grzegorz Branicki (1783-1843)
 
 
 
 
 
 
 
Katarzyna Branicka (1825-1907)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Róża Potocka (1782-1862)
 
 
 
 
 
 
 
Róża Potocka (1878-1931)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Eugeniusz Lubomirski (1789-1834)
 
 
 
 
 
 
 
Eugeniusz Adolf Lubomirski (1825-1911)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria Czacka (zm. 1826)
 
 
 
 
 
 
 
Róża Lubomirska (1860-1881)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Andrzej Artur Zamoyski (1800-1874)
 
 
 
 
 
 
 
Róża Zamoyska (1836-1915)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Róża Potocka (1802-1862)
 
 
 
 
 
 

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Praca zbiorowa, Almanach staszowski. Wydawnictwo Zrzeszenia Poligrafia Warszawa 1988, s. 16.
  2. Mieczysław Markowski, Obywatele ziemscy w województwie kieleckim 1918-1939 Kieleckie Towarzystwo Naukowe Kielce 1993, s. 36.
  3. Stefan Iwaniak, Ziemiańskie dobra kulturowe w województwie kieleckim (1944-1946) Kielce 1996, s. 205.
  4. Jerzy Daniel, Kalendarz Świętokrzyski 2005. Wydawnictwo Jedność Kielce 2004, s. 296.
  5. Edyta Majcher-Ociesa, Mieczysław Markowski, Dobra ziemskie w województwie kieleckim według spisów z roku 1923 i 1925 Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, Kielce 2014, s. 114.
  6. Mieczysław Markowski, Obywatele ziemscy w województwie kieleckim 1918-1939 Kieleckie Towarzystwo Naukowe Kielce 1993, s. 92.
  7. Mieczysław Markowski, Obywatele ziemscy w województwie kieleckim 1918-1939 Kieleckie Towarzystwo Naukowe Kielce 1993, s. 146.
  8. Mieczysław Markowski, Obywatele ziemscy w województwie kieleckim 1918-1939 Kieleckie Towarzystwo Naukowe Kielce 1993, s. 133.
  9. Tygodnik Nadwiślański Książę opowiada
  10. Jerzy Daniel, Kalendarz Świętokrzyski 2005. Wydawnictwo Jedność Kielce 2004, s. 264.
  11. Stefan Iwaniak, Ziemiańskie dobra kulturowe w województwie kieleckim (1944-1946) Kielce 1996, s. 207.
  12. Stefan Iwaniak, Ziemiańskie dobra kulturowe w województwie kieleckim (1944-1946) Kielce 1996, s. 204.
  13. Demokratyczny książę
  14. Wywłaszczone ziemiaństwo jako zjawisko społeczne w powojennej Polsce.
  15. Praca zbiorowa, Almanach staszowski. Wydawnictwo Zrzeszenia Poligrafia Warszawa 1988, s. 16.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Daniel: Kalendarz Świętokrzyski 2005. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2004, s. tak. ISBN 83-921264-0-8.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34
  • Stefan Iwaniak: Ziemiańskie dobra kulturowe w województwie kieleckim (1944-1946). Kielce: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Jana Kochanowskiego, 1996, s. tak. ISBN 83-7133-059-6.
  • Mieczysław Markowski: Obywatele ziemscy w województwie kieleckim 1918-1939. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe, 1993, s. tak. ISBN 83-900804-8-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]