Trąby (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trąby
Ilustracja
Typ herbu szlachecki
Alternatywne nazwy Trąby, Trąbki, Tuba, Tres Tubae, Tria Cornua, Trzy Trąby, Tubae
Pierwsza wzmianka 1385 (pieczęć) 1388 (zapis)
Herb Trąby Radziwiłłów
Herb Trąby w zamku w Baranowie Sandomierskim
Herb Taurogów, jednej z siedzib Radziwiłłów

Trąby (Trąbki, Tuba, Tres Tubae, Tria Cornua, Trzy Trąby, Tubae) – polski herb szlachecki o zawołaniach Brzezina i Trąba. Występował głównie w ziemi krakowskiej, łęczyckiej, przemyskiej i na Rusi[1].

Opis herbu[edytuj | edytuj kod]

Opis zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu srebrnym trzy trąby czarne o okuciach złotych, połączone ustnikami.

W klejnocie pięć piór strusich.

Labry herbowe czarne, podbite srebrem.

Innymi odmianami tego herbu są trąby w polu czerwonym, albo błękitnym.

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza pieczęć z 1385 - Wojciecha z Sącienna, najstarsza zapiska sądowa z 1388[2].

Herb został przedstawiony wśród innych polskich herbów w Herbarzu Złotego Runa z lat 1433-1435.

Najwcześniejsze lokalne źródło heraldyczne wymieniające herb to datowane na lata 1464–1480 Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae polskiego historyka Jana Długosza, który zalicza go do rdzennie polskich. Zapisuje on informacje o herbie wśród 71 najstarszych polskich herbów szlacheckich we fragmencie: "Trambi: tres tubas nigras transuersaliter sibi iunctas defert Genus Polonicum simulationis ignarum."[3].

Aktem unii horodelskiej w 1413 r. herb Trąby został przeniesiony na Litwę (przyjął bojar Krystyn Ościk z Kiernowa adoptowany przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąbę). Pieczęć przywieszona pod aktem przez arcybiskupa nie zawierała jednak herbu Trąby, ale na tarczy herbowej wyraźny wizerunek głowy ludzkiej (przez Piekosińskiego herb ten sklasyfikowany został jako herb Mora; nie napisał on jednak że należał on do arcybiskupa)[4].

Herbowni[edytuj | edytuj kod]

Lista nazwisk rodów szlacheckich pieczętujących się herbem Trąby pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[5]:

Amfor, Amforowicz, Anforowicz.

Baraniecki, Bendziński, Będziński, Bilman, Birżański, Błeszyński, Błędowski, Bolesławski, Brzezieński, Brzeziński.

Chaszajdarowicz, Chaszajewicz, Chleb, Chłopski, Chodzieński, Chwalczewski, Chwaleczewski, Chwaliszewski, Ciarnowski, Ciążyński, Ciborowski, Ciecicza, Cielica, Cieszeyko, Ciszkiewicz, Czarnowski, Czaszawski, Czaszyński, Czaśnicki.

Dadziwiłłowicz, Dadziwiłowicz, Dawidowicz, Dewicz, Dobek, Dobiński, Dobkiewicz, Dogel, Dogiel, Doliński, Dołuski, Dołuszycki, Dowgielt, Dowgiełt, Dowiakowski, Drombiński, Dumiński, Dusiacki, Dusiatski, Dusiątski, Dyaczkowski, Dzieczkowski, Dziewałtowski, Dzimitrowicz.

Falczewski.

Gabszewicz, Gaściewicz, Gaścilewicz, Gekowicz, Gintowicz, Gintowt, Gintowt-Dziewałtowski, Gnoiński, Gorski, Gorzkowski, Goszkowski, Gościewicz, Greczyna-Kierdej, Grobicki, Gruzdź, Gryczyn, Grydzewicz.

Hasiewicz, Hawryłło, Hleb, Horoch, Hościewicz, Hreczycha, Hreczyna-Kierdej, Hryczyn, Hryczyna, Hrydzewicz, Hrydziewicz.

Irzykowicz, Iskrzycki, Iwankiewicz, Iwaszkiewicz, Iwaszkowicz.

Jaksiński, Jałdybusz, Janakowski, Jardanowski, Jaskold, Jaskołd, Jaszkiewicz, Jaszkowicz, Jawoysz, Jonakowski, Jordan, Jordanowski, Juchnowicz, Jurhiewicz, Juriewicz, Jurjewicz.

Kalina, Kalino, Karaszewicz, Karaś, Kielkiewicz, Kiełkiewicz, Kierdej, Kierklewski, Kirklewski, Kiryk, Klepacki, Klichnowski, Klichowski, Klimczycki, Kolecki, Koleński, Kolęcki, Koliński, Kołakowski, Kołek, Komajewski, Konkowski, Kosmowski, Kosowski, Koszajewski, Kowienicki, Kowinicki, Kowiński, Kownacki, Kownicki, Kowzan, Krakowka, Krakowko, Kramkowski, Krassuski, Krąkowski, Kronkowski, Krzykawski, Kumajewski, Kumanowski, Kumorowski, Kuryłowski.

Leonowicz, Lewkowski, Lewonowicz, Lutowieński.

Łąkorski, Łętowieński, Łoski, Łuczycki.

Małecki, Mażejko, Meer, Mejer, Meyer, Michniewski, Michniowski, Michnowski, Mickiewicz, Miekicki, Mielakowski, Miełakowski, Miękicki, Miękiski, Mikołajewicz, Milczycki, Milecki, Milęcki, Miłakowski, Mleczko, Możejko.

Narbut, Narbutowicz, Narbutt, Naskreniecki, Niewier, Niewodziński.

Ocicki, Oczycki, Odyniec, Ordyniec, Osiemborowski, Osowicki, Ossowicki, Ostaniewicz, Ostaszkiewicz, Ostrejko, Ostyk, Ostykowicz, Oszczowski, Oszmieniec, Ościk, Ościkowicz, Ościkowski, Ośmiałowski, Ośniałowski, Ośniatkowski, Otffinowski, Otfinowski, Oticz, Otwinowski.

Pakoszewski, Pakoszowski, Pankiewicz, Pankowicz, Paszkiewicz, Petrusiewicz, Petruszewicz, Piecek, Pieckiewicz, Piećkiewicz, Piećko, Piekiewicz, Pieńkowski, Pietkiewicz, Pietrusewicz, Piętkiewicz, Piwka, Piwko, Piwnicki, Płowiański, Płowieński, Płowiński, Ponkiewicz, Pszonka.

Radziwiłł, Radziwiłłowicz, Radziwiłowicz, Rakiewicz, Rodowicz, Roguski, Rokosz, Romaszkiewicz, Rozwadowski, Rozwodowski, Rusanowski, Rusianowski, Rusinowski, Russagowski, Russanowski, Rykaczewski, Rzeczkowski.

Sadkowski, Sak-Pietkiewicz, Sawaniewicz, Serewicz, Sierewicz, Sierski, Siesicki, Sirewicz, Siwicki, Skrycki, Skulski, Sobocki, Sokoł, Sośnicki, Stanczykiewicz, Stanilewicz, Stanilewski, Stanisławowicz, Stańczyk, Stańczykiewicz, Stecher, Stojewski, Stojowski, Strzałka, Syrewicz, Syruć, Szalowski, Szczastny.

Światorzęcki, Świątorzecki, Świerczowski, Świerszowski, Świętochowski, Świętorzecki, Świętoszecki, Świrszczewski, Świrszczowski.

Tchorak, Tokaczewski, Tokar, Tokara, Tokarski, Tokarzewski, Trabsza, Trąba, Tromba, Trumbowicz, Truszowski.

Wachill, Wagłów, Walawski, Wartecki, Warzycki, Wieniarski, Wierszul, Wierszuł, Wierszułk, Wierzejski, Wiesicki, Wiktorynowicz, Wilam, Winarski, Wincza, Winiarski, Wińcza, Włoczewski, Wnorowski, Wojna, Wojna-Jasieniecki, Wojniesz, Wojniusz, Wojno, Wojnowicz, Wolda, Wołk, Woyna, Woyno, Wrzescz, Wrzeszcz, Wyczołkowski, Wylam.

Zbrawski, Zwiachelski, Zwiacholski.

Żagiel, Żagielewicz, Żebrawski, Żórawski, Żuk.

Wybrane rody[edytuj | edytuj kod]

Występowanie w heraldyce terytorialnej[edytuj | edytuj kod]

Herb Trąby rodziny Jordanów został przyjęty przez miejscowości Dukla i Zakliczyn. Nawiązuje do niego również herb Jordanowa, a także gmin Siepraw, Lubień i Tokarnia. Trąby są jednym z elementów herbów Sławatycz i Węgrowa, które długo były miastami prywatnymi Radziwiłłów. Również herb gminy Nieborów zawiera Trąby z herbu ostatnich właścicieli dóbr nieborowskich. Herb gminy Przygodzice zawiera herb Trąby Radziwiłłów oraz Wieniawę Gołuchowskich i Leszczyńskich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 172. ISBN 83-7391-166-9.
  2. Andrzej Kulikowski: Wielki herbarz rodów polskich. Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 306. ISBN 83-7391-523-0.
  3. Celichowski 1885 ↓.
  4. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. – 6. Ród Ościka (Trąba). „Miesięcznik Heraldyczny”. 5, s. 39, 1920. Lwów. 
  5. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku. Ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406–539. ISBN 978-83-60597-10-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zygmunt Celichowski: Jan Długosz, "Insignia seu clenodia regis et regni Poloniae.Z kodeksu kórnickiego.". Poznań: Zygmunt Celichowski, 1885.
  • Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1.
  • Antoni Prochaska: Materyały archiwalne wyjęte głównie z metryki litewskiej od 1348 do 1607 roku. J. Sewer Hr. Dunin Borkowski, 1890.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]