Kwas metafosforowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kwas trimetafosforowy
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny H3P3O9
Inne wzory (HPO3)3
Masa molowa 239,94 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 13566-25-1
PubChem 510[1]
Podobne związki
Podobne związki kwas fosforowy
kwas metafosfonowy

Kwas metafosforowy (nazwa Stocka: kwas metafosforowy(V)) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy kwasów tlenowych o empirycznym wzorze sumarycznym HPO3. Otrzymać go można w formie szklistej masy przez ogrzewanie kwasu fosforowego w temperaturze ok. 320 °C[2]. Składa się z mieszaniny kwasów cyklo-polifosforowych opisywanych wzorem ogólnym (HPO3)n, gdzie n = liczba jednostek fosforanowych (n ≥ 3), przy czym scharakteryzowane są związki o n = 3 lub 4[3].

Najmniejszą strukturę w tej serii (n = 3) stanowi kwas trimetafosforowy (cyklo-trifosforowy), (HPO3)3 lub H3P3O9, tworzący pierścienie sześcioczłonowe (systematyczna nazwa addytywna według IUPAC: tri-μ-oksydo-tris(hydroksydooksydofosfor)[4]).

Znaczenie ma też kwas tetrametafosforowy (cyklo-tetrafosforowy), (HPO3)4 lub H4P4O12, CAS 13598-74-8. Można go otrzymać w reakcji dekatlenku tetrafosforu z kontrolowaną ilością wody w temperaturze 0 °C[3]:

P4O10 + 2H2O(HPO3)4

Sole kwasów metafosforowych to metafosforany (cyklo-polifosforany), które są dobrze poznane dla n = 3–8, natomiast większe pierścienie zostały jedynie zidentyfikowane w mieszaninach[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwas trimetafosforowy (CID: 510) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 681. ISBN 83-01-13654-5.
  3. a b c N.N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemistry of the elements. Oxford; New York: Pergamon Press, 1984, s. 617–618. ISBN 0-08-022057-6.
  4. Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 („Red Book”). The Royal Society of Chemistry, 2005.