Kwas fosfonowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwas fosfonowy
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny H3PO3
Inne wzory H2PO3H
Masa molowa 82,00 g/mol
Wygląd nietrwałe, romboidalne kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 13598-36-2
10294-56-1 (tautomer)
PubChem 107909[2]
Podobne związki
Podobne związki kwas fosfinowy, kwas fosforowy
Pochodne fosforyny, H-fosfoniany, fosfoniany
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas fosfonowy (kwas fosforawy, nazwa Stocka: kwas ortofosforowy(III)), H3PO3nieorganiczny związek chemiczny, kwas tlenowy, zawierający fosfor na +3 stopniu utlenienia.

Czysty kwas fosfonowy to w temperaturze pokojowej białe, krystaliczne ciało stałe, bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Posiada lekkie własności redukujące. Bezwodnikiem kwasu fosforawego jest trójtlenek fosforu (P4O6). Sole i estry kwasu fosfonowego to fosforyny lub H-fosfoniany.

Kwas fosfonowy otrzymuje się poprzez hydrolizę bezwodnika lub trójchlorku fosforu (PCl3). Reakcja kwasu fosfonowego z czynnikami kondensującymi (np. z chlorkiem piwaloilu) prowadzi do powstania kwasu pirofosfonowego, będącego łagodnym czynnikiem fosfonylującym alkohole i aminy.

Tautomeria kwasu fosfonowego[edytuj]

Występuje w dwóch formach tautomerycznych. Forma główna (>99%) to forma fosfonowa:

Tautomeria H3PO3.png

Ze względu na trwałość formy fosfonowej jest kwasem dwuprotonowym, o mocy porównywalnej do kwasu fosforowego.

Przypisy

  1. a b c d Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-4.
  2. Kwas fosfonowy (CID: 107909) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b Kwas fosfonowy (nr 215112) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  4. a b c d Kwas fosfonowy (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-26].
  5. Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 213, ISBN 8371832400.
  6. a b Kwas fosfonowy (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Stawinski, Adam Kraszewski, How To Get the Most Out of Two Phosphorus Chemistries. Studies on H-Phosphonates, „Accounts of Chemical Research”, 35 (11), 2002, s. 952–960, DOI10.1021/ar010049p, ISSN 0001-4842.