Madonna (album)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Madonna
Album studyjny Madonny
Wydany 27 lipca 1983
Nagrywany maj 1982 - kwiecień 1983
Gatunek dance-pop, post-disco
Długość 40:47
Wytwórnia Sire Records, Warner Bros. Records
Producent Reggie Lucas, John „Jellybean” Benitez, Mark Kamins
Album po albumie
Single z albumu Madonna
  1. Everybody
    Wydany: 6 października 1982
  2. Burning Up
    Wydany: 9 marca 1983
  3. Holiday
    Wydany: 7 września 1983
  4. Lucky Star
    Wydany: 8 września 1983
  5. Borderline
    Wydany: 15 lutego 1984

Madonna – debiutancki album studyjny amerykańskiej piosenkarki Madonny, wydany 27 lipca 1983 roku nakładem Sire Records. W 1985 roku płytę wznowiono na rynku europejskim ze zmienionym tytułem, Madonna: The First Album. W 1982 piosenkarka poznała Seymoura Steina, prezesa Sire Records, który przyczynił się do wydania jej debiutanckiego singlaEverybody”. Sukces utworu nakłonił zarządców wytwórni do podpisania kontraktu płytowego z Madonną. Głównym producentem albumu został Reggie Lucas, jednakże artystka nie była zadowolona z ukończonych piosenek. W związku z tym nawiązała współpracę z Johnem „Jellybeanem” Benitezem. Muzyk zremiksował wybrane utwory i wyprodukował „Holiday”.

Ogólne brzmienie pierwszego albumu Madonny definiuje się jako połączenie dance-popu oraz post-disco, główna tematyka piosenek to relacje damsko-męskie. Cechą charakterystyczną płyty jest wykorzystanie ówcześnie nowoczesnych technologii, w tym syntezatorów LinnDrum czy Oberheim OB-X. Madonna nagłaśniała swój debiutancki materiał, występując w klubach i programach telewizyjnych w Stanach Zjednoczonych, a także w Wielkiej Brytanii (lata 1983-1984). Wytwórnia Sire Records promowała album za pomocą pięciu singli. „Holiday” stał się pierwszym utworem piosenkarki notowanym na amerykańskiej liście przebojów Billboard Hot 100, natomiast „Lucky Star” pierwszym w czołowej piątce zestawienia. W 1985 Madonna wyruszyła w swoją pierwszą trasę koncertową, The Virgin Tour, której celem było między innymi spopularyzowanie debiutanckiej płyty.

Album najwyżej uplasował się na ósmym miejscu Billboard 200 i został ogłoszony przez RIAA pięciokrotną platynową płytą. Ponadto był notowany na innych listach najpopularniejszych albumów, między innymi australijskiej, francuskiej, niemieckiej oraz brytyjskiej. Sprzedaż debiutu Madonny szacuje się na ponad 10 milionów egzemplarzy. W 1983 wielu krytyków muzycznych zignorowało album, jednak z czasem został on doceniony i uzyskał przychylne recenzje. Płyta wpłynęła na popkulturę: przyczyniła się do popularyzacji muzyki tanecznej w mainstreamie, a także wskazała kierunek dla wielu artystek w latach osiemdziesiątych.

Historia[edytuj]

Geneza[edytuj]

W 1979 dwudziestojednoletnia Madonna zamieszkała na stałe w Nowym Jorku i postanowiła spróbować swoich sił w branży muzycznej. Poznała Dana Gilroya, z którym założyła punkowo-popowy zespół Breakfast Club. Grała w nim na perkusji i gitarze, a potem przejęła rolę wokalistki, po czym opuściła grupę i wraz ze Stephenem Brayem założyła kolejny zespół. Po licznych zmianach jego nazwy stanęło na Emmy. W tym samym czasie Madonna poznała Camille Barbone, która chciała zostać jej menedżerką kosztem rozstania z Emmy. Piosenkarka przystała na te warunki i zaczęła wspólnie z Brayem pisać piosenki, a potem je nagrywać[1]. Niektóre z nich znalazły się na wydanym w 1997 przez Braya albumie Pre-Madonna sygnowanym nazwiskiem artystki, ale nieautoryzowanym przez nią[2].

W 1982 Madonna samodzielnie napisała utwór „Everybody”, który puściła didżejowi Markowi Kaminsowi pracującemu w jednym z najmodniejszych klubów na Manhattanie, Danceterii. Mężczyzna był zachwycony piosenką i zaaranżował spotkanie Madonny z Seymourem Steinem, prezesem wytwórni płytowej Sire Records podległej Warner Bros. Records. Ten postanowił podpisać z nią warty 5 tysięcy dolarów kontrakt na wydanie dwóch singli. Ukazały się na nich piosenki „Everybody” (październik 1982) i „Burning Up” (marzec 1983), które nie odniosły sukcesu na listach przebojów, ale były chętnie grane w klubach, dzięki czemu dotarły do trzeciej pozycji notowania Hot Dance Club Songs Billboardu[1][3]. Stein podpisał z Madonną kontrakt na wydanie debiutanckiego albumu studyjnego, nad którym trwały prace.

Sesje nagraniowe[edytuj]

Produkcja albumu rozpoczęła się w maju 1982 roku, głównie w Sigma Sound Studios na Manhattanie. DJ Mark Kamins wyprodukował „Everybody”, pierwszy singel Madonny. Następnie piosenkarka napisała wraz ze Sthephenem Brayem utwór „Burning Up”. W tamtym okresie powstały także inne piosenki: „Lucky Star”, nowa wersja „Ain't No Big Deal”, „I Know It” oraz „Think of Me”. Ilość materiału była jednak wciąż zbyt mała, aby wydać album studyjny. Ponadto Bray postanowił popchnąć Madonną bardziej w kierunku popu, podczas gdy ona wolała nagrywać muzykę taneczną. Artystka zrezygnowała ze współpracy z Markiem Kaminsem i Stephenem Brayem, a następnie zatrudniła Reggiego Lucasa, jednego z producentów Warner Bros. Wówczas Lucas napisał utwory „Borderline” i „Physical Attraction”. W trakcie nagrywania materiału stworzonego przez Madonnę, producent często dokonywał poprawek. Tak się stało między innymi w przypadku późniejszego singla, „Lucky Star”, napisanego przez artystkę dla Kaminsa. DJ obiecał popularyzację piosenki w Danceterii, jednak Madonna postanowiła umieścić ją na swoim albumie, który pierwotnie został zatytułowany Lucky Star. Piosenkarka uważała, że ten utwór, wraz z „Borderline”, był podstawą całej płyty.

Holiday”, pierwszy hit Madonny, napisano dla grupy The Supremes

Podczas nagrywania materiału doszło do konfliktu między Madonną, a Lucasem. Piosenkarka była niezadowolona z ostatecznych wersji utworów, gdyż producent używał zbyt wielu instrumentów i nie zrozumiał jej koncepcji albumu. Lucas zakończył współpracę, nie dostosowując się do zaleceń Madonny. W międzyczasie, ze względu na konflikt interesów, Bray sprzedał „Ain't No Big Deal” innej wytwórni płytowej. W związku z tym artystka zatrudniła ówczesnego chłopaka, Johna „Jellybeana” Beniteza[1]. Ten zremiksował utwory nagrane z Lucasem oraz wyprodukował jeden nowy, „Holiday[4]. Piosenkę napisali Curtis Hudson i Lisa Stevens, członkowie Pure Energy, zespołu specjalizującego się w muzyce post-disco. Zanim Benitez zauważył utwór, został on zaoferowany afroamerykańskiej grupie The Supremes, która odrzuciła go. Na prośbę Madonny i Jellybeana, ich przyjaciel Fred Zarr obrobił wersję demo, stosując nowoczesne syntezatory. Następnie nagrano wokale artystki, a Benitez spędził cztery dni nad produkcją piosenki. W kwietniu 1983, zanim zakończono prace nad płytą, na ostatnią chwilę w końcówce utworu „Holiday” dodano fortepianową solówkę.

Wydania[edytuj]

Album Madonna został wydany 27 lipca 1983 roku nakładem wytwórni Sire Records. Wydawnictwo ukazało się w różnych formatach: dwunastocalowa płyta winylowa, kaseta magnetofonowa, płyta kompaktowa. Na albumie znalazło się osiem utworów, w tym pięć autorstwa piosenkarki. W 1985 roku płytę wznowiono na rynku europejskim ze zmieniony tytułem, Madonna: The First Album. Wiązało się to ze wzrostem popularności artystki za sprawą drugiego albumu studyjnego, Like a Virgin (1984). Nowe wydanie zawierało osiem piosenek z oryginalnej wersji z 1983, jednak wykorzystano alternatywną wersję albumową „Burning Up”. W 2001 ukazała się zremasterowana wersja płyty kompaktowej, na której dodano dwa bonusowe remiksy: „Burning Up” i „Lucky Star”. Ponadto album Madonna został wydany w formacie digital download (2005).

W 1990 roku ukazała się kompilacja największych przebojów artystki, The Immaculate Collection, na której znalazły się zedytowane wersje „Holiday”, „Lucky Star” oraz „Borderline”. Później te same single, a także utwory „Everybody” i „Burning Up” uwzględniono na składance Celebration z 2009[5].

Opis i analiza[edytuj]

Według metadanowej bazy danych, AllMusic, muzyka zawarta na albumie Madonna to przede wszystkim dance-pop oraz post-disco z elementami pop-rocka. Cechą charakterystyczną utworów jest obecność ówcześnie nowoczesnych syntezatorów o radosnym nastroju: LinnDrum, Moog Taurus i Oberheim OB-X. Madonna skomentowała swoją debiutancką płytę słowami: „Piosenki były słabe i wyruszyłam do Anglii w czasie sesji nagraniowej, więc nie byłam w pobliżu. [...] Nie byłam kontrolowana. [...] Nie zdawałam sobie sprawy, jak ważne było dla mnie porzucenie formy disco, zanim skończyłam album”.

Płytę otwiera utwór „Lucky Star”, napisany przez Madonnę, a wyprodukowany przez Reggie'go Lucasa i Johna Beniteza. Jest to piosenka utrzymana w średnim tempie. Rozpoczyna się przebłyskiem nuty na syntezatorze, poprzedzającym ciężkie uderzenia perkusji elektronicznej i ręczne klaskanie. Ponadto wykorzystano wysoki riff gitarowy, któremu towarzyszy synthpopowa linia basu. Refren utworu poprzedza trwający ponad minutę hook, obracający się wokół frazy „Starlight, starbright” („Gwiazda świeci, gwiazda lśni”). Pisarz Rikky Rooksby stwierdził, że tekst „Lucky Star” jest powtarzalny i bezmyślny – w sposób przezroczysty, dwuznaczny dotyczy porównania gwiazd i cech męskiego charakteru. „Borderline”, sentymentalna piosenka autorstwa Lucasa, dotyczy nigdy niespełnionej miłości. Według Santiago Fouz-Hernándeza, autora książki Madonna's Drowned World, tekst utworu to bunt przeciwko męskiemu szowinizmowi. Madonna, wspierana instrumentacją Lucasa, śpiewa wyrafinowanie i wyraziście. Intro „Borderline” cechuje się obecnością keyboardu i chwytliwą synthpopową melodią. W celu zapewnienia solidniejszej i bardziej złożonej struktury muzycznej, w piosence wykorzystano elektroniczną gitarę basową. Akordy są zainspirowane dźwiękami muzyki disco lat siedemdziesiątych, a także brzmieniem kanadyjskiej grupy rockowej Bachman-Turner Overdrive czy Eltona Johna w owej dekadzie. „Burning Up” to utwór o sztywniejszej konstrukcji, bazujący na basie, gitarze oraz syntezatorze typu LinnDrum. Uderzenia perkusji użytych w piosence przypominają nagrania Phila Collinsa. Tekst „Burning Up”, autorstwa Madonny, dotyczy bezwstydnej kobiety, która jest gotowa zrobić wszystko dla swojego ukochanego. Refren to trzykrotne powtórzenie wersu „I'm burning up, burning up for your love” („Spalam się, spalam dla twej miłości”), podczas gdy mostek składa się z serii zdań o podwójnych znaczeniach.

Czwarta piosenka na albumie, „I Know It”, ma łagodniejszy charakter od poprzednika. Tekst utworu napisała piosenkarka, śpiewająca o związku, który dobiega końca. Z kolei Lucas zajął się jego produkcją, opartą na zastosowaniu fortepianu, saksofonu oraz nietypowej zmiany akordów. SingelHoliday” charakteryzuje się obecnością gitar, elektrycznej perkusji, syntezatora Oberheim OB-X i cowbell, instrumentu perkusyjnego. Pod koniec utworu, wraz z wykorzystaniem fortepianu, następuje zmiana aranżacji. Z kolei tematyką piosenki jest powszechna opinia, że każdy człowiek potrzebuje odpoczynku. W „Think of Me” Madonna ostrzega swojego ukochanego, który powinien zwrócić na siebie jej uwagę, zanim zostanie opuszczony. Warstwa muzyczna utworu składa się z uderzeń LinnDrum i interludium opartego na saksofonie. Lucas napisał i wyprodukował „Physical Attraction”, siódmą piosenkę na płycie, zremiksowaną przez Beniteza. Utrzymany w średnim tempie utwór cechuje się przede wszystkim wykorzystaniem instrumentów dętych blaszanych, a także gitar: elektrycznej i basowej. Tekst piosenki dotyczy wzajemnego przyciągania pomiędzy kobietą a mężczyzną. Płytę zamyka zainspirowany muzyką rhythm and bluesową singel „Everybody”. Rozpoczyna się on mówionym wprowadzeniem, ponadto w warstwie instrumentalnej wykorzystano głośny wdech piosenkarki. W tej piosence Madonna odważnie zachęca innych do wspólnej zabawy. Refren obraca się wokół dwóch podobnych fraz: „Everybody, come on dance and sing” („Wszyscy razem, dalej, tańczmy i śpiewajmy”) oraz „Everybody, get up and do your thing” („Wszyscy razem, wstańmy i róbmy swoje”).

Promocja[edytuj]

W latach 1983-1984 Madonna promowała swój debiutancki album poprzez serię koncertów w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Występy odbywały się w popularnych klubach dyskotekowych, między innymi w Danceterii i Camden Palace. Piosenkarka nagłaśniała swoje utwory także podczas pokazów w programach telewizyjnych. W ramach występu dla American Bandstand wykonała singel „Holiday”, a w trakcie wywiadu z dziennikarzem Dickiem Clarkiem zadeklarowała chęć „rządzenia światem”. Według Johna Mitchella z MTV wygląd Madonny z tego pokazu „pozostaje jednym z jej najbardziej legendarnych”. W 1985 artystka wyruszyła w swoją pierwszą trasę koncertową, The Virgin Tour. Podczas koncertów promujących przede wszystkim materiał z drugiego albumu piosenkarki, Like a Virgin (1984), zaprezentowano również wszystkie single z debiutanckiej płyty. Trasa okazała się sukcesem komercyjnym, a jej zyski oszacowano na ponad 11 milionów dolarów amerykańskich.

Single[edytuj]

Madonna wykonując „Burning Up” podczas koncertu w ramach trasy Rebel Heart Tour (2015)

Album Madonna promowano pięcioma singlami, dwa z nich poprzedziły premierę płyty o kilka miesięcy. Singel „Everybody”, wydany 6 października 1982, był pierwszym utworem nagranym przez piosenkarkę. Inspiracja muzyką rhythm and bluesową oraz okładka singla, pozbawiona zdjęcia Madonny, przyczyniły się do powstania mylnego wizerunku „nowej czarnej artystki”. Piosenkarce zależało na nagraniu pierwszego teledysku i wkrótce udało jej się przekonać zarząd wytwórni Sire. Reżyserem niskobudżetowego wideoklipu singla „Everybody” został Ed Steinberg. Teledysk ukazuje Madonnę oraz jej przyjaciół, tańczących i śpiewających w klubie Danceteria. Pomimo promocji, utwór nie został zauważony przez krytyków muzycznych. Był on jednak debiutem piosenkarki na Hot Dance Club Songs, jednej z list przebojów amerykańskiego magazynu Billboard.

Drugim singlem została piosenka „Burning Up”, wydana 9 marca 1983 roku w Stanach Zjednoczonych, a później w kilku innych państwach jako strona A wraz z „Physical Attraction”. Teledysk przedstawia zmysłowo wijącą się po drodze Madonnę, zakutą w ciężkie łańcuchy, podczas gdy z naprzeciwka nadjeżdża mężczyzna w niebieskim kabriolecie. W ostatniej scenie piosenkarka kieruje samochodem, co może symbolizować odzyskanie kontroli nad samą sobą. „Burning Up” uzyskał ambiwalentne opinie recenzentów, choć na ogół chwalili jego taneczny rytm. Utwór dotarł do trzeciego miejsca na Hot Dance Club Songs, ponadto był debiutem Madonny na oficjalnej liście przebojów w Australii.

Po premierze debiutanckiego albumu artystki, 7 września 1983 ukazał się trzeci singel, dance-popowa piosenka „Holiday”. Singel uzyskał pozytywne recenzje oraz stał się pierwszym przebojem Madonny, kiedy wszedł do pierwszej dwudziestki prestiżowego notowania Billboard Hot 100. Okazał się dużym sukcesem komercyjnym w Europie i Australii. W 1985 roku osiągnął drugą pozycję na brytyjskiej liście UK Singles Chart, w chwili gdy szczyt tego notowania zajmował inny utwór Madonny – „Into the Groove”. W czerwcu 1991, dzięki intensywnej promocji The Immaculate Collection, pierwszej kompilacji artystki, „Holiday” został zanotowany na piątym miejscu tej samej listy.

We wrześniu 1983 w Wielkiej Brytanii miała miejsce premiera kolejnego singla, „Lucky Star”. Teledysk wyreżyserowany przez Arthura Piersona ukazuje tańczącą na białym tle Madonnę, która przedstawia samą siebie jako narcystyczną osobę o niejednoznacznym charakterze. W wideoklipie jako tancerze wystąpili jej brat Christopher oraz przyjaciółka Erika Belle. Po publikacji teledysku styl artystki stał się trendem w modzie młodego pokolenia. Piosenka dobrze przyjęła się w środowisku krytyków muzycznych, którzy docenili jej optymistyczny, taneczny nastrój. W drugiej połowie 1984 roku utwór stał się pierwszym singlem piosenkarki notowanym w pierwszej piątce listy Billboard Hot 100.

Borderline” to piąty i ostatni singel promujący debiutancki album Madonny. Został wydany 15 lutego 1984. Wideoklip przedstawia historię piosenkarki i jej latynoskiego chłopaka. Madonna zostaje zwabiona przez brytyjskiego fotografa i staje się jego modelką, jednak ostatecznie powraca do swojego kochanka. Piosenka była komplementowana przez recenzentów, nazywających ją harmonijną, najbardziej złożoną kompozycją na płycie. W Stanach Zjednoczonych singel poprzedził publikację „Lucky Star” i jako pierwszy utwór artystki osiągnął pierwszą dziesiątkę Billboard Hot 100. Cieszył się dużą popularnością na rynku europejskim: był notowany na pierwszym miejscu listy najpopularniejszych piosenek w Irlandii i drugim miejscu w Wielkiej Brytanii.

Odbiór[edytuj]

Krytyka[edytuj]

Recenzje
Wydawca Ocena
Allmusic 5/5 gwiazdek
Billboard korzystna
Blender 3/5 gwiazdek
Entertainment Weekly A
Q 3/5 gwiazdek
Rolling Stone 3.5/5 gwiazdek
Slant Magazine 3.5/5 gwiazdek
Spin 8/10
The Village Voice B

Stephen Thomas Erlewine w recenzji napisanej dla AllMusic określił album jako „sprytne połączenie świetnych popowych piosenek ze stylowymi, ówcześnie nowoczesnymi podkładami muzycznymi”. Tony Power z magazynu Blender stwierdził, że płyta opiera się na „kwaczących syntezatorach, dziarskich basach oraz oraz innowacyjnej muzyce disco”. Ponadto zarzucił Madonnie brak kreatywności i subtelności, a także nadmierne wzorowanie się twórczością Soft Cell i Tom Tom Club. W 2001 roku Michael Paoletta, recenzując dla Billboardu zremasterowaną wersję albumu, uznał, że „prawie 20 lat po wydaniu [...] takie utwory jak «Holiday», «Physical Attraction», «Borderline» i «Lucky Star» pozostają nieodparte”. Jim Farber z Entertainment Weekly chwalił piosenkarkę słowami: „Mogła stać się kolejną laleczką post-disco [...], gdyby [piosenki na płycie] nie ukazały jej zdolności do fuzji klubowych bitów z bezkonkurencyjnym popem”. W 2008 roku ten sam magazyn umieścił studyjny debiut Madonny na piątym miejscu listy „100 najlepszych albumów ostatnich 25 lat”.

Lista utworów[edytuj]

Nr Tytuł Autorzy tekstów Producenci Czas
1. Lucky Star Madonna Reggie Lucas, John „Jellybean” Benitez 5:37
2. Borderline Lucas Lucas 5:18
3. Burning Up Madonna Lucas, Benitez 3:45
4. „I Know It” Madonna Lucas 3:47
5. Holiday Curtis Hudson, Lisa Stevens Benitez 6:08
6. „Think of Me” Madonna Lucas 4:54
7. „Physical Attraction” Lucas Lucas, Benitez 6:39
8. Everybody Madonna Mark Kamins 4:57

Uwagi[edytuj]

  • „Burning Up” (alternatywna wersja albumowa) – 4:48; wykorzystana na winylowym wydaniu albumu Madonna: The First Album, europejskiej reedycji z 1985 roku.
  • „Everybody” (wersja 12") – 6:02; wykorzystana na zremasterowanej płycie (2001). Czas trwania utworu na oryginalnej wersji z 1983 to 4 minuty i 57 sekund.

Formaty[edytuj]

  • Winyl – osiem utworów, w tym „Everybody” (4:57)
  • Kaseta magnetofonowa – osiem utworów, w tym „Everybody” (4:57)
  • Płyta kompaktowa – osiem utworów, w tym „Everybody” (4:57)
  • Winyl (1985) – europejska reedycja ze zmienionym tytułem Madonna: The First Album i nową okładką; osiem utworów z oryginalnej wersji, w tym „Burning Up” (alternatywna wersja albumowa)
  • Kaseta magnetofonowa (1985) – Madonna: The First Album; osiem utworów
  • Płyta kompaktowa (1985) – Madonna: The First Album; osiem utworów
  • Płyta kompaktowa (2001) – wersja zremasterowana; dziesięć utworów (osiem z oryginalnej wersji oraz dwa bonusowe remiksy: „Burning Up” i „Lucky Star”), w tym „Everybody” (wersja 12"), powrót do pierwszej okładki
  • Digital Download (2005) – dziesięć utworów z zremasterowanej wersji, w tym edytowana wersja „Holiday” (3:51)

Personel[edytuj]

Źródło:[4]

Muzycy

Produkcja

Design

  • Carin Goldberg – dyrektor artystyczny
  • Gary Heery – fotograf sesji wykorzystanej w wersji oryginalnej i zremasterowanej z 2001 roku
  • George Holy – fotograf sesji wykorzystanej we wznowieniu The First Album z 1984 roku

Notowania i certyfikacje[edytuj]

Cotygodniowe[edytuj]

Listy (1983-1984) Najwyższe
pozycje
Australia (Kent Music Report) 10
Austria (Ö3 Austria Top 40)[6] 15
Francja (SNEP)[7] 8
Holandia (MegaCharts)[8] 7
Japonia (Oricon) 20
Kanada (RPM)[9] 16
Niemcy (GfK Entertainment)[10] 28
Nowa Zelandia (RIANZ)[11] 6
Stany Zjednoczone (Billboard 200)[12] 8
Stany Zjednoczone (Top R&B/Hip-Hop Albums)[13] 20
Szwecja (Sverigetopplistan)[14] 43
Wielka Brytania (UK Albums Chart)[15] 6

Certyfikacje[edytuj]

Państwo Dostawca Status
Australia ARIA Potrójna platynowa płyta
Francja SNEP Platynowa płyta[16]
Niemcy BMVI Złota płyta[17]
Nowa Zelandia RIANZ Platynowa płyta[11]
Stany Zjednoczone RIAA Pięciokrotna platynowa płyta[18]
Wielka Brytania BPI Platynowa płyta[19]


Single[edytuj]

Singel Rok Pozycje na listach przebojów Certyfikat
AUS CAN
[20]
FRA
[21]
GER
[22]
SWI
[23]
UK
[24]
USA
[20]
Everybody 1982
Burning Up 1983 13
Holiday 4 32 37 9 18 2 16
Lucky Star 1984 36 8 14 4
Borderline 12 23 2 10
„—” oznacza, że singel nie był notowany na danej liście.

Przypisy

  1. a b c Easlea i Fiegel 2012 ↓, s. 7–27.
  2. Easlea i Fiegel 2012 ↓, s. 164–165.
  3. Madonna – Awards (ang.). Allmusic.com. [dostęp 2012-08-16].
  4. a b Książeczka dołączona do albumu Madonna (1983).
  5. Celebration – Madonna (ang.). Allmusic. [dostęp 2013-05-11].
  6. "Madonna - Madonna (The First Album)" (niem.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  7. "Madonna - Madonna (The First Album)" (fr.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  8. "Madonna - Madonna (The First Album)" (niderl.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  9. "Top Albums/CDs - Volume 41, No. 11, November 17 1984" (ang.). RPM. [dostęp 2015-09-13].
  10. "Madonna - Madonna (The First Album)" (niem.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  11. a b "Madonna - Madonna (The First Album)" (ang.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  12. "Madonna - Chart History" (ang.). Billboard. [dostęp 2015-09-13].
  13. "Madonna - Chart History" (ang.). Billboard. [dostęp 2015-09-13].
  14. "Madonna - Madonna (The First Album)" (szw.). Hung Medien. [dostęp 2015-09-13].
  15. "Madonna" (ang.). The Official Charts Company. [dostęp 2015-09-13].
  16. "Les Certifications" (fr.). SNEP. [dostęp 2015-09-13].
  17. "Gold-/Platin-Datenbank (Madonna; 'Madonna (The First Album)')" (niem.). BMVI. [dostęp 2015-09-13].
  18. „RIAA – Gold & Platinum: Madonna" (ang.). RIAA. [dostęp 2015-09-13].
  19. „BPI – Certified Awards Search" (ang.). BPI. [dostęp 2011-03-06].
  20. a b Madonna Awards (ang.). Allmusic. [dostęp 2015-09-13].
  21. Discographie Madonna (fr.). lescharts.com. [dostęp 2015-09-13].
  22. Madonna Singles (niem.). musicline.de. [dostęp 2015-09-13].
  23. Madonna (niem.). swisscharts.com. [dostęp 2015-09-13].
  24. Certified Awards Search (ang.). British Phonographic Industry. [dostęp 2015-09-13].
  25. Certified Awards Search (ang.). British Phonographic Industry. [dostęp 2015-09-13].

Linki zewnętrzne[edytuj]