Elton John

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Elton John (piłkarz).
Elton John
Ilustracja
Elton John (2015)
Imię i nazwisko Elton Hercules John[a]
Data i miejsce urodzenia 25 marca 1947
Londyn
Instrumenty fortepian
Typ głosu baryton
Gatunki rock, rock psychodeliczny, rock progresywny, pop, glam rock
Zawód piosenkarz, kompozytor, pianista
Aktywność od 1962
Odznaczenia
Odznaka Rycerza Kawalera (Wielka Brytania) Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny) Oficer Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
podpis
Strona internetowa

Sir Elton Hercules John[a] (ur. 25 marca 1947 w Londynie w dzielnicy Pinner) – brytyjski piosenkarz, kompozytor, pianista i okazjonalnie aktor. Aktywista społeczny, założyciel Elton John AIDS Foundation.

Od 1967 współpracuje z tekściarzem Bernie Taupinem, z którym stworzył ponad 30 albumów studyjnych. Nakład ze sprzedaży jego wydawnictw muzycznych przekroczył ponad 300 mln egzemplarzy, co czyni go jednym z najbardziej uhonorowanych artystów wszech czasów[2][3][4]. Jego singel „Something About the Way You Look Tonight”/„Candle in the Wind 1997” został sprzedany w nakładzie ponad 33 mln kopii na całym świecie oraz stał się najlepiej sprzedającym się singlem wszech czasów w brytyjskim Singles Chart[5] i w amerykańskim Bilboard Hot 100.

Laureat sześciu nagród Grammy, czterech Brit Awards, dwóch Oscarów, Złotego Globu i Tony Award. Został wprowadzony do Songwriters Hall of Fame i Rock and Roll Hall of Fame. W 2004 magazyn muzyczny „Rolling Stone” zaklasyfikował go na 49. miejscu na liście „100 najlepszych artystów wszech czasów”. W 2008 został uznany trzecim najbardziej utytułowanym artystą wszech czasów według „Billboardu[6]. W 2013 otrzymał nagrodę im. Johnny’ego Mercera od organizacji Songwriters Hall of Fame.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Pinner na przedmieściach Londynu[7], w domu komunalnym przy Hill Road 55, w którym mieszkała jego babka ze strony mamy[8][9]. Jest synem Sheili z domu Harris i Stanleya Dwightów, którzy pobrali się w styczniu 1945[8]. Jego matka rozwoziła mleko, a ojciec był żołnierzem Royal Air Force, ponadto amatorsko grał na trąbce, a swoją przyszłą żonę poznał w trakcie koncertu w North Harrow[8]. Po rozwodzie Sheila związała się z Fredem Fairebrotherem[10].

Jako dziecko wykazywał słuch muzyczny, dlatego też rozpoczął naukę gry na fortepianie[11], na którym z czasem grał podczas rodzinnych uroczystości[12]. W wieku siedmiu lat zaczął pobierać profesjonalne lekcje gry[12]. W 1958 zaczął uczyć się w County Grammar School w Pinner[13] oraz wygrał stypendium dla juniorów do Royal Academy of Music, dzięki czemu przez następne pięć lat uczęszczał tam na sobotnie lekcje, na których grywał m.in. utwory Chopina, Mozarta, Beethovena i Bacha[14] oraz śpiewał w akademickim chórze.

Kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W wieku 15 lat, dzięki pomocy ojczyma, został weekendowym pianistą pobliskiego pubu Northwood Hills[10], gdzie grał utwory country z repertuaru Jima Reevesa, pubowe szlagiery (np. „Roll Out the Barrel”) oraz przeboje Elvisa Presleya, Johnnie’ego Raya i Ala Johnsona[15]. Przez kilka miesięcy grał też z zespołem The Corvettes w miejscowych klubach młodzieżowych[16]. W wieku 17 lat opuścił szkołę, by w pełni skupić się na karierze muzycznej[17].

W 1964 poznał wokalistę Longa Johna Baldry’ego i saksofonistę Eltona Deana, z którymi grał na pianinie i organach jako zespół Bluesology[18]. Wspólnie wydali dwa single – „Come Back Baby” i „Mr Frantic”[19], a także występowali jako muzycy towarzyszący na koncertach Patti LaBelle, Major Lance, Fontella Bass czy Lee Dorsey[20]. Znużony występami w zespole, odpowiedział na ogłoszenie prasowe wytwórni Liberty, szukającej nowych talentów, nagrał kilka piosenek, jednak nie zainteresował nimi przedstawicieli wytwórni[21]. Po przesłuchaniu otrzymał od Raya Williamsa, producenta pracującego w wytwórni, plik tekstów Berniego Taupina, z którym podjął współpracę[21] – pisali piosenki z myślą o sprzedaniu ich innym wykonawcom[22].

W grudniu 1967 odszedł z Bluesology[23], by skupić się na solowej twórczości, którą rozwijał jako podopieczny wytwórni Dick James Music (DJM)[24]. W marcu 1968 wydał debiutancki singiel „I’ve Been Loving You”[25], który sygnował pseudonimem Elton John (inspirowanym Eltonem Deanem i Longiem Johnie’em Baldry’em z Bluesology)[23]. W tym czasie dorabiał, pracując jako muzyk sesyjny, m.in. nagrywał chórki dla Toma Jonesa, współtworzył nagrania dla The Scaffold, The Barron Knights czy Tony’ego Kinga[26] oraz nagrywał covery ówczesnych przebojów, które następnie wydawane były przez wytwórnię Marble Arch na składankach dystrybuowanych w supermarketach[27]. W styczniu 1969 wydał singiel „Lady Samantha”, który grany był w rozgłośniach radiowych[28], a jego cover nagrał na swoją płytę amerykański zespół Three Dog Night[29]. Ponadto wraz z Bernie’em Tuplinem napisał utwór „I Can’t Go on Living without You”, jedną z propozycji nagranych przez Lulu na potrzeby programu A Song for Europe, wyłaniającego propozycję reprezentującą Wielką Brytanię w 14. Konkursie Piosenki Eurowizji[28]. 6 czerwca 1969 wydał pod szyldem wytwórni DJM pierwszy, solowy album studyjny pt. Empty Sky, który nie odniósł sukcesu komercyjnego, sprzedając się w kilku tysiącach egzemplarzy[29]. W ramach promocji płyty zaczął grać solowe koncerty[29].

Lata 70.[edytuj | edytuj kod]

Po wydaniu debiutanckiej płyty zaczął gromadzić z Taupinem materiał na kolejny album[30]. Płytę, zatytułowaną po prostu Elton John, wydał w kwietniu 1970 i zdobył za nią uznanie krytyków[30]. Album promował singlem „Your Song”, który stał się międzynarodowym przebojem. Po premierze płyty ruszył w trasę promocyjną po Europie, wystąpił m.in. we Francji i Belgii[30], a ponadto zagrał na Krumlin Festival w Yorkshire[31]. Otrzymał też propozycję występowania jako zespół towarzyszący Jeffowi Beckowi podczas jego trasy koncertowej po USA, jednak ówczesny agent Johna – Dick James – odrzucił ofertę[32]. Mimo to wyruszył w ramach promocji do Stanów, gdzie z pomocą wytwórni Uni Records wypuścił album do sprzedaży oraz zagrał kilka koncertów[33]. W trakcie koncertów zaczął szokować publiczność, zarówno ekstrawaganckim strojem (zakładał widowiskowe kostiumy projektu Tommy’ego Robertsa), jak i zachowaniem (np. wygibasami podczas gry na fortepianie)[34].

Bernie Taupin i Elton John, 1971

Po powrocie do Wielkiej Brytanii wystąpił jako support przed koncertem Sandy Denny w Royal Albert Hall[35]. W marcu nagrał, a w październiku wydał album pt. Tumbleweed Connection, który był notowany na listach przebojów, mimo że nie zawierał znaczących hitów. Po premierze albumu ponownie wyleciał do USA, gdzie supportował podczas koncertów Leona Russella[36] oraz zespoły The Byrds, Poco, The Kinks i Derek and the Dominos[37], a w 1971 wydał cztery albumy: Tumbleweed Connection, ścieżkę dźwiękową do filmu Friends, album koncertowy pt. 11-17-70 i płytę pt. Madman Across the Water[38], która charakteryzuje się mocną, lekko psychodeliczną, muzyką soft rockową oraz promowana była singlami „Tiny Dancer” (ballada dedykowana pierwszej żonie Berniego Taupina) i „Levon”. Album uzyskał status podwójnej złotej płyty w USA i był notowany na listach przebojów na całym świecie. Również w 1971 zagrał serię koncertów w Japonii, Nowej Zelandii i Australii[38].

Elton John podczas koncertu w Hamburgu, 1972

W styczniu 1972 w miejscowościach Château d’Hérouville i w Pontoise zrealizował nagrania do piątego albumu pt. Honky Château, który ukazał się w maju 1972. Był jego pierwszą płytą zawierającą elementy rocka. Album promowany był przez single „Honky Cat” i „Rocket Man (I Think It’s Going to Be a Long, Long Time)”, który dotarł do drugiego miejsca UK Singles Chart oraz zdobył status potrójnej platynowej płyty za sprzedaż w USA[39]. Jeszcze przed rozpoczęciem nagrań oficjalnie zmienił dane osobowe na Elton Hercules John[40][41] Latem rozpoczął nagrania albumu pt. Don’t Shoot Me I’m Only the Piano Player[39]. W tym czasie zaraził się mononukleozą[39]. Po wydaniu płyty wyruszył w trasę koncertową, podczas której współpracował z projektantami mody, tworzącymi mu kolejne, ekstrawaganckie stylizacje, mające zaszokować publiczność[39]. Zatrudnił też Legsa Larry’ego Smitha, który stepował podczas jego występów[39].

W maju 1973 zaczął pracę nad kolejną płytą. Początkowo nagrywał w studiu Dynamic Sounds na Jamajce[42] – nagrał tam piosenkę „Saturday Night (Alright for Fighting)”, jednak z powodu słabych warunków tam panujących kontynuował ją w Château d’Hérouville we Francji[43]. Podwójny album pt. Goodbye Yellow Brick Road ukazał się 5 października 1973 i zawierał przeboje, takie jak „Bennie and the Jets”, „Candle in the Wind”, „Goodbye Yellow Brick Road” i „Saturday Night’s Alright for Fighting”. Płyta została odnotowana na pierwszych miejscach list przebojów w Niemczech, Austrii, Kanadzie i USA. Również w 1973 wraz z Johnem Raidem, Bernie’em Taupinem i Gusem Dudgeonem założył własną wytwórnię płytową Rocket, dzięki której wyłaniali nowe talenty muzyczne[44]. Na początku 1974 rozpoczął nagrania materiału na album pt. Caribou, nad którym pracował w studiu Caribou Ranch w Górach Skalistych[44]. Album ukazał się w czerwcu 1974[45]. Latem nagrał kolejny album, Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy[46], na który piosenki stworzył podczas ostatniego rejsu statku SS France z Southampton do Nowego Jorku[47]. Nagrał też swoją wersję przeboju Johna Lennona i Paula McCartneyaLucy in the Sky with Diamonds” z gościnnym udziałem Lennona[46].

Elton John, 1975

Niedługo po wydaniu w 1975 albumu Captain..., który jako pierwsza płyta w historii zadebiutowała na pierwszym miejscu amerykańskiej listy sprzedaży Billboard 200, zdecydował się na zmiany w zespole, by odświeżyć swoje brzmienie i nadać mu bardziej funkowego, energicznego brzmienia[48]. Z uwagi na jego dokonania artystyczne, burmistrz Los Angeles Tom Watson ogłosił 20–26 października 1975 „tygodniem Eltona Johna” – artysta wówczas odsłonił swoją gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Sław, a także zagrał dwa koncerty na Dodger Stadium[49]. W tym czasie wydał kolejny album studyjny pt. Rock of the Westies, który był jego drugą z rzędu, która debiutowała na pierwszym miejscu amerykańskiej listy sprzedaży[50], a także wystąpił jako Czarodziej w filmowej wersji rockowej opery Tommy Kena Russella. Również w 1975 zakończył współpracę z Dick James Music, która wydała jeszcze album koncertowy pt. Here and There, zawierający zapis dźwiękowy z koncertów Johna z 1972 i 1974[51].

Po odejściu z wytwórni zaczął działać pod szyldem Rocket Records, jednocześnie zawiesił współpracę z Bernie’em Taupinem, a jego nowym tekściarzem został Gary Osborne[52]. W 1976 wydał autorski singiel „Don’t Go Breaking My Heart”, który nagrał w duecie z Kiki Dee. Utwór stał się kolejnym światowym przebojem w dorobku Johna. Również w 1976 odbył kolejną międzynarodową trasę koncertową[53]. Jesienią wydał album pt. Blue Moves[54], który promował przebojem „Sorry Seems to Be the Hardest Word”.

W drugiej połowie lat 70. współpracował też z Tomem Robinsonem, z którym napisał kilka piosenek, w tym „Sartorial Eloquence”, a także z Timem Rice’em, z którym stworzył utwór „Legal Boys”[55]. W 1977 zagrał koncert charytatywny z zespołem China na stadionie Wembley[56], a także odbył międzynarodową trasę koncertową z Rayem Cooperem, podczas której występowali kameralnie, w teatrach[57]. W 1978 wydał autorski singiel „Song for Guy”, dedykowany zmarłemu pracownikowi jego wytwórni, Guyowi Burchettowi[55]. W październiku 1979 wydał album pt. Victim of Love, który nagrywał w 1976 i na którym umieścił piosenki w stylu disco[58]. Płyta nie osiągnęła sukcesu komercyjnego[58].

Lata 80.[edytuj | edytuj kod]

Elton John, 1979

Zahaczając o styl disco w końcu lat 70. i nową falę w początku lat 80., stał się piosenkarzem zrównoważonego popu dla dorosłych. W maju 1980 wydał album pt. 21 at 33, zawierający utwory, które napisał z Garym Osborne’em i Tomem Robinsonem oraz Bernie’em Taupinem, z którym odnowił współpracę. Po premierze płyty wyruszył w kolejną trasę koncertową[59]. We wrześniu zagrał koncert w Central Parku przed półmilionową publicznością[59]. Po śmierci Johna Lennona w 1980 napisał z myślą o nim utwór „Empty Garden”[60], ponadto zaśpiewał „Psalm 23” na pogrzebie artysty[61]. W 1981 gościł jako atrakcja muzyczna na przyjęciu z okazji 21. urodzin księcia Andrzeja[62], a premierę miały albumy The Fox i Jump Up!, które nagrał i wydał w ramach współpracy z amerykańską wytwórnią Geffen Records[63]. John był rozczarowany współpracą z wytwórnią, ponieważ żadne z wydawnictw nie odniosło sukcesu komercyjnego[63], choć drugi album wylansował przebój „Blue Eyes”, zainspirowany Vance’em Buckiem, jednym z byłych partnerów życiowych Johna, który zachorował na AIDS[64].

W maju 1983 wydał album pt. Too Low for Zero, będący pierwszym od 1975, który współtworzył z Bernie’em Taupinem[65]. Album promował tytułowym singlem i przebojem „I’m Still Standing[65], którego tekst nawiązywał do byłej partnerki Taupina[65], jak też do rozczarowującej współpracy Johna z Geffen Records[63].

13 lipca 1985 wystąpił na koncercie charytatywnym Live Aid zorganizowanym przez Boba Geldofa, wraz z ponad 50 innymi gwiazdami muzyki zebrał ponad 100 mln dolarów na rzecz ofiar głodu w Afryce. Ponadto zaangażował się w zbieranie funduszy na walkę z AIDS, na co wpływ miała wywołana tą chorobą śmierć jego przyjaciół, Ryana White’a i Freddie’ego Mercury’ego. Również w 1985 wraz z Dionne Warwick, Gladys Knight i Steviem Wonderem nagrał singel charytatywny „That's What Friends Are For”, a całkowity dochód z jego sprzedaży przeznaczony został fundacji American Foundation for AIDS Research. 28 czerwca 1986 wystąpił gościnnie na pożegnalnym koncercie zespołu Wham! na londyńskim stadionie Wembley[66], śpiewając z George’em Michaelem piosenkę „Candle in the Wind”. Również w 1986 wydał album pt. Leather Jackets, który określa jako najsłabszy w swym dorobku[66]. Po premierze płyty wyruszył w trasę koncertową po Australii[67], a po jej zakończeniu poddał się operacji usunięcia torbieli ze strun głosowych[68].

Pod koniec 1988 nagrał album pt. Sleeping with the Past, wydany w 1989, na którym znalazły się utwory inspirowane muzyką lat 60.[69] Płytę promował singlem zawierającym utwór „Healing Hands” i balladę „Sacrifice” na stronie B, która dzięki wypromowaniu go przez BBC Radio 1 w 1990 stała się przebojem[70].

Lata 90.[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. uwydatnił swój głos w balladach, z których wiele stało się przebojami. W 1990 zaśpiewał utwór „Skyline Pigeon” na pogrzebie Ryana White, amerykańskiego nastolatka, który zmarł na AIDS[71]. W sierpniu 1990 rozpoczął terapię odwykową, po której zakończeniu zrobił sobie półtoraroczną przerwę od pracy artystycznej[72][73]. Wyjątek zrobił na potrzeby wspólnego występu z George’em Michaelem podczas jego koncertu w Wembley Arena w 1991, w którego trakcie zaśpiewali razem utwór „Don’t Let the Sun Go Down on Me[73]. Niedługo później wydali piosenkę na singlu, który stał się światowym przebojem[73].

20 kwietnia 1992 wziął udział w koncercie The Freddie Mercury Tribute Concert, poświęconym pamięci Freddiego Mercury’ego, śpiewając solowo piosenkę „The Show Must Go On” i „Bohemian Rhapsody” w duecie z Axlem Rosem[74]. W czerwcu wydał album pt. The One[67].

Elton John i Luciano Pavarotti podczas koncertu w Modenie w 1996

W 1992 został wprowadzony (wraz z Berniem Taupinem) do Songwriters Hall of Fame, a dwa lata później – do Rock and Roll Hall of Fame[75]. Również w 1994 nagrał drugą wersję piosenki „Don’t Go Breaking My Heart” w duecie z RuPaulem[76], odbył trasę koncertową „Face to Face” z Billym Joelem[77], a kinową premierę miał film animowany Król Lew, do którego stworzył ścieżkę dźwiękową we współpracy z Timem Rice’em[78]. W marcu 1995 otrzymali Oscara za pochodzącą z filmu piosenkę „Can You Feel the Love Tonight?”, ponadto nominowany był w tej kategorii również ich drugi utwór – „Hakuna Matata[78]. Również w 1995 odebrał statuetkę Polar Music Prize Szwedzkiej Akademii Muzycznej, odbył drugą serię koncertów „Face to Face” z Billym Joelem oraz wydał album pt. Made in England[79]. 27 lutego 1996 w Pałacu Buckingham w Londynie odebrał Order Imperium Brytyjskiego, przyznany mu przez królową Elżbietę II[80]. W 1996 otrzymał nagrodę Royal Academy of Music jako jedyny w historii kompozytor muzyki rozrywkowej.

W lipcu 1997 premierę miała musicalowa inscenizacja Króla Lwa, do której ponownie współtworzył muzykę[78]. 22 lipca zaśpiewał w duecie ze Stingiem „Psalm 23” na pogrzebie swojego przyjaciela, projektanta mody Gianniego Versace[61]. 3 września premierę miał Tantrums and Tiaras, dokumentalny film biograficzny o Johnie[81], a trzy dni później zaśpiewał na pogrzebie księżnej Diany nową wersję piosenki „Candle in the Wind”, którą następnie wydał na singlu zawierającym również piosenki „Something About The Way You Look Tonight” i „You Can Make History (Young Again)”. Niedługo po premierze stał się najszybciej sprzedającym się singlem w Wielkiej Brytanii, sprzedając się w 650 tys. egzemplarzach w dniu premiery, a łącznie sprzedano go w 4,8 mln egzemplarzy, dzięki czemu stał się najlepiej sprzedawanym singlem w kraju. Z utworem osiągnął również sukces w USA, gdzie singiel przedał się w sumie w ponad 11 mln nakładzie, uzyskując status jedenastokrotnej platynowej płyty i zostając jedyną płytą w kraju sprzedaną w ponad dziesięciomilionowym nakładzie oraz pierwszym i jedynym diamentowym singlem w dziejach. Singiel sprzedał się w ponad 33 mln nakładzie na całym świecie, zostając drugim najlepiej sprzedającym się singlem w historii (po „White ChristmasBinga Crosby’ego z 1942). John wraz z pozostałymi twórcami i wytwórnią wydającą singiel zrzekły się profitów płynących z jego sprzedaży, przekazując całe dochody – 38 mln funtów – na rzecz fundacji księżnej Diany[82]. Jesienią powrócił do koncertowania i napisał piosenkę do serialu animowanego Miasteczko South Park, a także prowadził rozmowy dotyczące wspólnej trasy koncertowej z Tiną Turner, jednak ostatecznie wycofał się z projektu ze względu na liczne uwagi artystki dotyczące jego wizerunku[83].

1 stycznia 1998 królowa Elżbieta II nadała Johnowi szlachectwo za promocję kultury brytyjskiej w świecie. Uroczystość odbyła się 24 lutego[84]. Dzień później zdobył nagrodę Grammy w kategorii „Najlepszy męski wykonawca popowy” za piosenkę „Candle in the Wind”. W tym samym roku odebrał również nagrodę magazynu „Billboard” i American Music Award w kategorii „Najlepszy dojrzały wykonawca męski”, napisał muzykę do filmu Muza musicalu Aida (za którą zdobył nagrodę Tony oraz Grammy za najlepszy musical) oraz zakończył wieloletnią współpracę z menedżerem Johnem Reidem, który doprowadził go do bankructwa[85].

Lata 2000–2010[edytuj | edytuj kod]

Elton John podczas koncertu, 2008

W 2000 skomponował piosenki do animowanego filmu Droga do El Dorado. W październiku 2001 wydał album pt. Songs from the West Coast, na którym powrócił do brzmień country-rockowych[86].

W latach 2004–2009 występował z widowiskiem „The Red Piano” w The Colloseum at Caesars Palace w Las Vegas[87]. W 2005 napisał muzykę do brytyjskiego musicalu Billy Elliot i do krótkometrażowego broadwayowskiego musicalu Lestat. W 2008 napisał piosenkę „The Drover's Ballad” do filmu Australia.

W 2010 wydał album pt. The Union, który nagrał z Leonem Russellem[88].

Lata 2011–2020[edytuj | edytuj kod]

W 2011 zadebiutował z kolejnym widowiskiem – „The Million Dollar Show” – w Colloseum w Caesars Palace w Las Vegas[89], z którym występował do 2018. Również w 2011 premierę miał film animowany Gnomeo i Julia z muzyką współtworzoną przez Johna.

W 2012 wydał pierwszy w karierze album z remiksami pt. Good Morning to the Night, zawierający przeróbki jego piosenek wykonane przez grupę Pnau[89].

W 2017 premierę miał film Matthew Vaughna Kingsman: Złoty krąg, w którym zagrał samego siebie. 8 września 2018 koncertem w Allentown rozpoczął pożegnalną trasę koncertową[90], obejmującą 300 występów na wszystkich kontynentach[91].

W 2019 powstał film biograficzny o Johnie pt. Rocketman, który współprodukował artysta[92]. Wydał też książkę autobiograficzną pt. Me[93].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 1992 założył Elton John AIDS Foundation, fundację finansującą programy ds. profilaktyki HIV/AIDS, przeciwdziałającą uprzedzeniom i dyskryminacji wobec ludzi dotkniętych AIDS oraz wspierającą ludzi żyjących z ryzykiem zarażenia się wirusem HIV[94]. By mieć fundusze na rozpoczęcie działalności, w 1993 sprzedał swoją kolekcję ponad 66 tys. płyt za 271 tys. dolarów[95], z czego 170 tys. dolarów zasiliło charytatywny fundusz Terrence Higgins, pomagający chorym na AIDS. Od 1993 organizuje bal dobroczynny „Academy Awards Viewing Party”[95], a od 1999 – bal „White Tie & Tiara”; oba wydarzenia charytatywne odbywają się z udziałem sławnych osobistości[96]. 5 lipca 2001 podczas charytatywnego przyjęcia w swojej posiadłości w Windsorze zebrał 1,3 mln dolarów na walkę z AIDS. W 2006 przeznaczył jeden ze swoich dwóch fortepianów Yamaha na aukcję internetową eBay, a zysk ze sprzedaży przeznaczył na fundację.

30 września 2003 w domu aukcyjnym Sotheby’s wystawiono na sprzedaż wyposażenie jego rezydencji w zachodniej dzielnicy Londynu Holland Park. Sprzedano ponad 400 przedmiotów (m.in. poduszki Versacego, łóżko w stylu art déco, meble w stylu biedermeier i obrazy) za łączną sumę 2,24 mln dolarów.

Od 2004 corocznie otwiera sklep ze swoimi używanymi ubraniami[97].

W styczniu 2008 zakupił 120 terenowych motocykli dla służb medycznych w Lesotho. Podczas jego wizyty w Maseru doszło do symbolicznego przekazania motocykli. W grudniu 2008 przekazał dwóm szpitalom tysiąc biletów na swój koncert, władze placówek sprzedały wejściówki za symboliczne sumy, zaś zyski przekazały na cele charytatywne.

W 2015 zaapelował do władz Ukrainy o zmiany dotyczące praw człowieka w tym osób LGBT, wyraził także chęć rozmów z Władimirem Putinem o konieczności poprawy sytuacji gejów w Rosji[98].

Charakterystyka muzyczna i inspiracje[edytuj | edytuj kod]

W młodości zafascynował się muzyką Winifred Atwell i Elvisa Presleya[99], a także Raya Charlesa[100], Nat King Cole’a, Franka Sinatry i George’a Shearinga[101]. Pisząc swoje pierwsze piosenki, inspirował się zespołami The Beatles i The Moody Blues oraz Catem Stevensem i Leonardem Cohenem[102], później także duet Delaney & Bonnie oraz zespół The Band[103].

Na jego wizerunek i ruch sceniczny mieli wpływ Winifred Atwell, Jerry Lee Lewis i Little Richard[103]. Zasłynął z ekstrawaganckich kostiumów, w których pokazywał się na koncertach i wydarzeniach publicznych[39][34]. Często nosił kreacje projektu Tommy’ego Robertsa[34] i Gianniego Versace[104], współpracował też nad swymi kostiumami z Bobem Mackiem[67].

W latach 80. uległ modzie na dźwięki syntetyczne, zaczął też komponować bardziej dynamiczne piosenki (np. „I’m Still Standing”).

Nagrywając piosenki, najpierw tworzy muzykę, do której następnie powstają teksty[105].

5 stycznia 1987 przeszedł operację usunięcia torbieli ze strun głosowych, wskutek czego jego głos stracił część górnego rejestru na korzyść głębszej barwy[68].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jest ojcem chrzestnym Seana Lennona, syna Johna Lennona i Yoko Ono[46], a także Brooklyna i Romea, synów Victorii i Davida Beckhamów[106].

Od dzieciństwa kibicuje klubowi Watford. W latach 70. wsparł go finansowo, gdy zmagał się z problemami, a niedługo później wykupił klub, zostając jego prezesem[107]. W 2002 ostatecznie zrezygnował z prezesury[108]. W 2014 jego imieniem nazwano trybunę honorową na stadionie klubu[109].

Orientacja seksualna i związki[edytuj | edytuj kod]

Elton John i David Furnish na premierze filmu Rocketman w 2019

W 1968 zaręczył się z Lindą Woodrow[110]. W latach 70. był związany ze swoim menedżerem, Johnem Reidem[111], który pracował też z zespołem Queen. Po rozstaniu przez kilkanaście lat kontynuowali współpracę menedżerską.

W 1976 na łamach „Rolling Stone” ujawnił, że jest biseksualistą[112], później określił się jako gej. 14 lutego 1984, cztery dni po zaręczynach, poślubił realizatorkę dźwięku Renatę Blauel[113], z którą rozwiódł się cztery lata później[114]. Następnie związał się z Hughem Williamsem, pod którego wpływem podjął terapię odwykową w 1990[115]. Był też związany z Johnem Scottem[116].

Od 1993 jest związany z Davidem Furnishem[117]. 21 grudnia 2005 zawarli cywilny związek partnerski w ratuszu w Windsorze. 21 grudnia 2014, korzystając ze zmiany brytyjskiego prawa, zawarli związek małżeński[118]. 25 grudnia 2010 zostali ojcami Zacharego Jacksona Levona[119] (trzecie imię chłopca inspirowane było Lwem, podopiecznym ukraińskiego sierocińca, które John odwiedził w 2009[120]), którego matką chrzestną została Lady Gaga[121]. 11 stycznia 2013 urodził im się drugi syn, Elijah Joseph Daniel[122]. Obu chłopców urodziła im anonimowa kobieta-surogatka[122].

Uzależnienia i zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Przez 16 lat walczył z uzależnieniem od alkoholu i kokainy[123], a w latach 80. również z bulimią[124]. W sierpniu 1990 rozpoczął terapię odwykową[125][126]. Leczył się w Lutheran Hospital w Illinois[127].

Zmagał się z zakupoholizmem[128]. Był posądzany o znaczące problemy finansowe spowodowane rozrzutnością.

Elton John podczas koncertu na stadionie Twickenham Stoop, 3 czerwca 2017

W latach 90. nawiązał przyjaźń z Michaelem Jacksonem, który w 1997 zadedykował mu album pt. Blood on the Dance Floor (HIStory in the Mix), wyrażając tym samym wdzięczność za wsparcie, jakim Brytyjczyk obdarzał go podczas jego walki z uzależnieniem od środków przeciwbólowych.

W lipcu 1999 wszczepiono mu sztuczny rozrusznik serca[129]. W 2017 przeszedł operację związaną z rakiem prostaty[130][131].

Majątek[edytuj | edytuj kod]

John ma wiele posiadłości rozsianych na całym świecie. W Old Windsor ma 15-hektarową wiejską posiadłość Woodside[132], ponadto jest właścicielem luksusowych apartamentów w Londynie, Atlancie, Nicei[133], Wenecji, posiadłości Castel Mont Alban na Lazurowym Wybrzeżu i apartamentu w hotelu Caesars Palace w Las Vegas. To mieszkanie zostało zaprojektowane na specjalne zamówienie Eltona, który co roku gra w tym mieście kilkadziesiąt koncertów. Wystrojem wnętrz zajęła się Jane Carroll. W latach 70. kupił też dom przy Tower Grove Drive w Los Angeles[134].

Jest kolekcjonerem sztuki i posiada jedną z największych prywatnych kolekcji fotografii na świecie[135][136].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dyskografia Eltona Johna.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

DVD koncertowe[edytuj | edytuj kod]

  • The Very Best of Elton John (1990, 2000)
  • Elton John Live in Barcelona (1992, 2000)
  • Love Songs (1995, 2001)
  • Classic Albums – Elton John: Goodbye Yellow Brick Road (2001)
  • Elton John One Night Only: The Greatest Hits Live at Madison Square Garden (2001)
  • Live In Australia (nagrane w 1987, 2003?)
  • To Russia with Elton (nagrane w 1980, 2004)
  • Dream Ticket (DVD) 4-Disc Box Set (2004)
  • Two Rooms: Celebrating the Songs of Elton John & Bernie Taupin (nagrane w 1991, 2005)
  • Elton 60 – Live at Madison Square Garden (2 DVD set) (2007).

Filmy i seriale[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Urodzony jako Reginald Kenneth Dwight, zmienił nazwisko na Elton Hercules John[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dotson Rader, Elton John, Parade, 21 lutego 2010 [dostęp 2020-10-09] (ang.).
  2. Sir Elton John adds extra dates o tour w The telegraph.
  3. Elton John: The Rolling Stone Interview w The Rolling Stone.
  4. Elton still standing for gay rights, home, Tammy Faye w USA Today.
  5. UK’s million-selling singles: the full list.
  6. The Billboard Hot 100 All-Time Top Artists.
  7. John 2020 ↓, s. 19.
  8. a b c John 2020 ↓, s. 20.
  9. John 2020 ↓, s. 174.
  10. a b John 2020 ↓, s. 39.
  11. John 2020 ↓, s. 23.
  12. a b John 2020 ↓, s. 24.
  13. John 2020 ↓, s. 26.
  14. John 2020 ↓, s. 37.
  15. John 2020 ↓, s. 40.
  16. John 2020 ↓, s. 34.
  17. Philip Norman: Elton John. Simon & Schuster, 1993. ISBN 0-671-79729-8. (ang.)
  18. John 2020 ↓, s. 10.
  19. John 2020 ↓, s. 46.
  20. John 2020 ↓, s. 47.
  21. a b John 2020 ↓, s. 15.
  22. John 2020 ↓, s. 58.
  23. a b John 2020 ↓, s. 16.
  24. John 2020 ↓, s. 60–61.
  25. John 2020 ↓, s. 62–63.
  26. John 2020 ↓, s. 70–71.
  27. John 2020 ↓, s. 72.
  28. a b John 2020 ↓, s. 76–77.
  29. a b c John 2020 ↓, s. 78–79.
  30. a b c John 2020 ↓, s. 82.
  31. John 2020 ↓, s. 84.
  32. John 2020 ↓, s. 85, 86.
  33. John 2020 ↓, s. 88.
  34. a b c John 2020 ↓, s. 89–92.
  35. John 2020 ↓, s. 100.
  36. John 2020 ↓, s. 103.
  37. John 2020 ↓, s. 104.
  38. a b John 2020 ↓, s. 109.
  39. a b c d e f John 2020 ↓, s. 120–121.
  40. John 2020 ↓, s. 111.
  41. Change of name. „The London Gazette”. 45571, s. 403, styczeń 1972. [dostęp 2009-09-13]. 
  42. John 2020 ↓, s. 123.
  43. John 2020 ↓, s. 124.
  44. a b John 2020 ↓, s. 126.
  45. John 2020 ↓, s. 139.
  46. a b c John 2020 ↓, s. 142.
  47. John 2020 ↓, s. 138–139.
  48. John 2020 ↓, s. 144.
  49. John 2020 ↓, s. 153.
  50. John 2020 ↓, s. 155.
  51. John 2020 ↓, s. 185.
  52. John 2020 ↓, s. 186–187.
  53. John 2020 ↓, s. 160–161.
  54. John 2020 ↓, s. 164.
  55. a b John 2020 ↓, s. 188–189.
  56. John 2020 ↓, s. 193.
  57. John 2020 ↓, s. 194–195.
  58. a b John 2020 ↓, s. 192–193.
  59. a b John 2020 ↓, s. 200–201.
  60. John 2020 ↓, s. 203.
  61. a b John 2020 ↓, s. 298.
  62. John 2020 ↓, s. 302.
  63. a b c John 2020 ↓, s. 208.
  64. John 2020 ↓, s. 234.
  65. a b c John 2020 ↓, s. 206–207.
  66. a b John 2020 ↓, s. 223.
  67. a b c John 2020 ↓, s. 224.
  68. a b John 2020 ↓, s. 228.
  69. John 2020 ↓, s. 249.
  70. John 2020 ↓, s. 250.
  71. John 2020 ↓, s. 246.
  72. John 2020 ↓, s. 266.
  73. a b c John 2020 ↓, s. 274.
  74. Relive Queen, Elton John and Axl Rose singing ‘Bohemian Rhapsody’ in tribute to Freddie Mercury in 1992, Far Out Magazine, 10 maja 2020 [dostęp 2020-08-24] (ang.).
  75. John 2020 ↓, s. 292.
  76. John 2020 ↓, s. 286.
  77. John 2020 ↓, s. 317.
  78. a b c John 2020 ↓, s. 281.
  79. John 2020 ↓, s. 323.
  80. Life Peers to Order of the Companion of Honour (ang.). 1997-12-31. [dostęp 2009-09-13].
  81. John 2020 ↓, s. 296.
  82. John 2020 ↓, s. 312.
  83. John 2020 ↓, s. 314–315.
  84. Elton John – a biography.
  85. John 2020 ↓, s. 318, 322.
  86. John 2020 ↓, s. 324, 326.
  87. John 2020 ↓, s. 330.
  88. John 2020 ↓, s. 344–345.
  89. a b John 2020 ↓, s. 368–369.
  90. John 2020 ↓, s. 385.
  91. John 2020 ↓, s. 387.
  92. Rocketman (ang.). IMDb. [dostęp 2020-09-07].
  93. Dylan Jones: Elton John: ‘I’m appalled about what’s happening in England’ (ang.). gq-magazine.co.uk, 2019-10-14. [dostęp 2021-01-28].
  94. John 2020 ↓, s. 275.
  95. a b John 2020 ↓, s. 276–277.
  96. Hilary Alexander: White tie and tiara ball (ang.). 2007-06-29. [dostęp 2009-09-13].
  97. Elton John turns rags to riches for charity (ang.). 2006-04-12. [dostęp 2009-09-13].
  98. Elton John chce spotkać się z Władimirem Putinem. [dostęp 2015-09-14].
  99. John 2020 ↓, s. 18.
  100. John 2020 ↓, s. 308.
  101. Terry Gross: Elton John On Music, Addiction And Family: ‘I’m Proud Of Who I Am Now’ (ang.). npr.org, 2019-10-14. [dostęp 2021-01-28].
  102. John 2020 ↓, s. 59.
  103. a b John 2020 ↓, s. 80–81.
  104. John 2020 ↓, s. 287.
  105. Magdalena Walusiak: Inspiracja to duch i emocje-wywiad z Eltonem Johnem (pol.). empik.com, 2010-05-20. [dostęp 2021-01-28].
  106. John 2020 ↓, s. 347.
  107. John 2020 ↓, s. 172–173.
  108. John 2020 ↓, s. 179.
  109. Trybuna imienia Eltona Johna na stadionie Watford (pol.). ofsajd.onet.pl. [dostęp 2014-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-14)].
  110. John 2020 ↓, s. 64.
  111. John 2020 ↓, s. 95, 97.
  112. John 2020 ↓, s. 166–167.
  113. John 2020 ↓, s. 218.
  114. John 2020 ↓, s. 238.
  115. John 2020 ↓, s. 255, 256.
  116. John 2020 ↓, s. 282.
  117. John 2020 ↓, s. 284–286.
  118. Elton John wziął ślub po ponad 20 latach w związku. Dopiero teraz prawo na to pozwoliło (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2016-10-16].
  119. J. Rodriguez: Elton John, husband welcome new son (ang.). 2010-12-28. [dostęp 2011-03-09].
  120. John 2020 ↓, s. 355.
  121. Rebecca Cope: Elton John reveals Lady Gaga Godmother (ang.). Marie Claire, 2011-04-06. [dostęp 2011-05-02].
  122. a b John 2020 ↓, s. 358.
  123. John 2020 ↓, s. 256.
  124. John 2020 ↓, s. 233.
  125. CNN Larry King Live, Interview with Elton John (ang.). [dostęp 2014-10-27].
  126. John 2020 ↓, s. 251, 252.
  127. John 2020 ↓, s. 257.
  128. John 2020 ↓, s. 240–241.
  129. John 2020 ↓, s. 379.
  130. John 2020 ↓, s. 367.
  131. Stuart Jeffries: Elton John: Uncensored review – 'At my Vegas gig I was peeing into a nappy’ (ang.). theguardian.com, 2019-11-28. [dostęp 2021-01-28].
  132. John 2020 ↓, s. 182.
  133. John 2020 ↓, s. 321.
  134. John 2020 ↓, s. 149.
  135. Laura Coverson: Art or Porn? Elton John’s Photos Seized (ang.). 2007-09-27. [dostęp 2009-09-13].
  136. John 2020 ↓, s. 268.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]