Odporyszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Odporyszów
Sanktuarium Matki Boskiej w Odporyszowie
Sanktuarium Matki Boskiej w Odporyszowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Żabno
Wysokość 224 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 913[1]
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 33-240[2]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0838039
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Odporyszów
Odporyszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Odporyszów
Odporyszów
Ziemia50°09′04,0″N 20°54′46,9″E/50,151111 20,913028

Odporyszówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Żabno.

Integralne części wsi Odporyszów[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0838045 Grobla część wsi
0838051 Podolszynie część wsi
0838068 Podwałcze część wsi
0838074 Sołtystwo część wsi
0838080 Studzienki część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Przez wieś przebiega Droga wojewódzka nr 975. W centrum wsi stoi barokowa świątynia pw. Oczyszczenia NMP. Kustoszami sanktuarium są Księża Misjonarze św. Wincentego à Paulo.

W Odporyszowie znajdują się: dom dziecka, placówka wsparcia dziennego, ośrodek wakacyjny i nowoczesne centrum sportowe wybudowane przez Fundację DEMOS, prowadzone przez Stowarzyszenie Siemacha.

Lokalizacja[edytuj]

Na północny zachód od Tarnowa w odległości kilkunastu kilometrów na piaszczystej wyżynie wznoszącej się 224 m. nad poziomem morza leży mała wioska Odporyszów. Wyżyna ta, jak się wydaje jest pochodzenia wydmowego. Odporyszów leży na prawym brzegu rzeczki Żabnicy, dopływu Brnia. Graniczny na wschodzie ze wsią Morzychna, od południa z Sieradzą, od zachodu z miastem Żabnem i wsią Podlesie Dębowe, a od północy z wsią Borkiem i Buczem.

Historia[edytuj]

Pierwszą wzmiankę o Odporyszowie mamy w dokumencie wydanym w Krakowie z dnia 26 stycznia 1385r, przez królową Jadwigę wspomnianemu już Spytkowi z Melsztyna, nadającym prawa magdeburskie dla jego miast Żabna i Brzeska oraz imiennie wymienionych wsi. W tym dokumencie nie ma żadnych wzmianek czy Odporyszów był już wtedy parafią albo czy istniał kościół. Pierwsza nazwa wsi brzmiała Opporzissov, później Oparzischów, Opporyszów a wreszcie po roku 1572 Odporyszów. Ta ostatnia miała się kształtować po odparciu napadu Tatarów.

Odporyszów leżący po prawej stronie Wisły, znalazł się w rękach Austrii. Rząd austriacki sprawiał trudność biskupowi w rządzeniu częścią Diecezji krakowskiej która została wcielona do cesarstwa austriackiego.

Parafia[edytuj]

Dokładnej daty powstania parafii Odporyszowskiej nie znamy. W archiwum kurii Diecezjalnej w Tarnowie znajdują się wprawdzie akty fundacji parafii odporyszowskiej, są to jednak falsyfikaty z połowy XVIII wieku wykonane przez Stanisława Morawskiego w Krakowie. Fałszywy dokument sporządzono po I Rozbiorze Polski. Dokładniejsze dane o parafii odporyszowskiej mamy u Jana Długosza w XV wieku. W tym czasie istniał tam kościół parafialny drewniany pod wezwaniem św. Małgorzaty Panny i Męczenniczki.

Ludzie związani z Odporyszowem[edytuj]

Wieloletnim wójtem gminy Odporyszów w XIX wieku był Wojciech Augustyński. Jego synami byli: Stanisław (1869-1949) - urzędnik, działacz społeczny, poseł na Sejm III kadencji II RP); Jan (1878-1943) - nauczyciel, wiceprezes Zarządu Gdańskiej Macierzy Szkolnej, dyrektor Gimnazjum Polskiego w Gdańsku; Władysław (1880-1939) - sędzia i adwokat w Katowicach; Marcin (1882-1965) - właściciel gospodarstwa w Odporyszowie; Józef (1887-1969) - rolnik, sybirak; Zygmunt (1890-1959) - prawnik, dziennikarz, działacz konspiracyjny podczas wojny, więzień polityczny.

Wyjątkowo barwną i wciąż słabo spopularyzowaną postacią jest Jan Wnęk - rzeźbiarz, konstruktor, wynalazca, lotnik. W 1866 r. wykonał lot na własnoręcznie skonstruowanych "lotach", wyprzedzając w ten sposób o ponad 20 lat niemieckiego inżyniera Otto Lilienthala.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Biuletyn Informacji Publicznej
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. 2013 poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].