Park Kunszt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Park Kunszt. Widoczna hałda „Rudolfina”
Park Kunszt. Widoczna hałda „Rudolfina”
Państwo  Polska
Miejscowość Tarnowskie Góry
Dzielnica Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne
Powierzchnia 0,98 ha
Data założenia 1784-1788
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Park Kunszt w Tarnowskich Górach
Ziemia50°25′35,80″N 18°51′39,47″E/50,426611 18,860964
Pamiątkowy obelisk po przeniesieniu do parku miejskiego
Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Góracha
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj Polska
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, II, IV
Numer ref. 1539
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2017
na 41. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Park Kunszt (także Park Rudolfina) – niewielki park w Tarnowskich Górach, 2 grudnia 2004 uchwałą Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach (nr XXXIV/302/2004) został uznany pomnikiem przyrody[1]. Kunszt to również nazwa dawnej kolonii znajdującej się w pobliżu tego parku.

Położenie[edytuj]

Park położony jest w południowej dzielnicy miasta – Bobrownikach Śląskich-Piekarach Rudnych – w okolicach ulicy Parkowej. Znajduje się w pobliżu szybu „Rudolphine”, przy pamiątkowej hałdzie powstałej w latach 80. XVIII wieku z inicjatywy Friedricha Wilhelma von Redena kopalni rud ołowiu i srebra „Fryderyk”. Obejmuje około 10 drzew z gatunku lipa drobnolistna oraz właśnie tę zabytkową hałdę[1].

Historia[edytuj]

Nazwa parku pochodzi z niem. słowa Kunst oznaczającego "sztukę", w tym wypadku sztukę górniczą[2]. Według innej teorii jest ona śladem po szybie wydobywczym Kunst, który miał się znajdować na terenie obecnego parku[3].

Park powstał nieopodal bardzo ważnego dla tarnogórskiego górnictwa kruszcowego szybu „Rudolphine”, gdzie 16 lipca 1784 po długich poszukiwaniach odnaleziono pierwsze złoża rud srebra i ołowiu. Początkowo do odwadniania wyrobisk stosowano kieraty konne, zaś w 1788 roku zainstalowano jedną z pierwszych na kontynencie europejskim maszyn parowych Newcomena[2].

Na początku lat 80. XIX wieku teren wokół hałdy szybowej uporządkowano, obsiano trawą i posadzono wokół niej drzewa, tworząc hałdę pamiątkową i park - nowe miejsce wypoczynku i rekreacji przede wszystkim dla pracowników kopalni oraz mieszkańców okolicznych domostw, a także miejsce do organizowania corocznych górniczych festynów. Na szczycie hałdy ustawiono 3-metrowy obelisk z piaskowca, na którym umieszczono medal z podobizną króla Prus Fryderyka Wielkiego, godło górnicze i napis:

Quote-alpha.png
Pomimo sceptycznego stosunku króla, hrabia von Reden dokonał w tym miejscu 16 lipca 1783 roku odkrycia bogatego złoża rudy ołowiu[2].

W 1910 obelisk został przekazany urzędowi Wolnego Miasta Górniczego Tarnowskie Góry, który ustawił go w parku miejskim. W 1930 pomnik został zniszczony przez powstańców śląskich[2].

Obecnie z pierwotnego drzewostanu zachowały się liczące ok. 200 lat, wysokie, pomnikowe okazy lip drobnolistnych, które otaczają pamiątkową hałdę[1]. We wrześniu 2016 wycięto drzewa (w większości samosiejki) porastające zabytkową hałdę.

Obiekt UNESCO[edytuj]

Park Kunszt jest jednym z obiektów zgłoszonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wpisu na listę dokonano podczas 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Krakowie 9 lipca 2017[4].

Przypisy

  1. a b c Ochrona środowiska w Tarnowskich Górach
  2. a b c d Franciszek Żurek: Historia Bobrownik Śląskich. Tarnowskie Góry: PUHW „AXON”, 2003, s. 72-76. ISBN 83-909898-7-5.
  3. Informacja znajdująca się na tablicy przy wejściu na teren parku
  4. Anna Malinowska: Mamy to! Tarnowskie Góry trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (pol.). W: gazeta.pl [on-line]. Agora, 2017-07-09. [dostęp 2017-07-09].

Bibliografia[edytuj]