Park Kunszt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy parku w Tarnowskich Górach. Zobacz też: inne znaczenia słowa Kunszt.
Park Kunszt
Ilustracja
Park Kunszt. Widoczna hałda „Rudolfina”
Państwo  Polska
Miejscowość Flaga Tarnowskich Gór Tarnowskie Góry
Dzielnica Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne
Powierzchnia 0,98 ha
Data założenia 1784-1788
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Park Kunszt
Park Kunszt
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Park Kunszt
Park Kunszt
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Park Kunszt
Park Kunszt
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Kunszt
Park Kunszt
Ziemia50°25′37,1″N 18°51′36,2″E/50,426972 18,860056
Pamiątkowy obelisk po przeniesieniu do parku miejskiego
Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
ilustracja
Państwo  Polska
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, II, IV
Numer ref. 1539
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2017
na 41. sesji

Park Kunszt, Park Rudolfina – niewielki park w Tarnowskich Górach, 2 grudnia 2004 uchwałą Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach (nr XXXIV/302/2004) został uznany pomnikiem przyrody[1]. Kunszt to również nazwa dawnej kolonii przemysłowej znajdującej się w pobliżu tego parku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Park położony jest w południowej dzielnicy miasta – Bobrownikach Śląskich-Piekarach Rudnych – w okolicach ulicy Parkowej. Znajduje się w pobliżu szybu „Rudolphine”, przy pamiątkowej hałdzie powstałej w latach 80. XVIII wieku z inicjatywy Friedricha Wilhelma von Redena kopalni rud ołowiu i srebra „Fryderyk”. Obejmuje około 10 drzew z gatunku lipa drobnolistna oraz właśnie tę zabytkową hałdę[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa parku pochodzi z niem. słowa Kunst oznaczającego "sztukę", w tym wypadku sztukę górniczą[2]. Według innej teorii jest ona śladem po szybie wydobywczym Kunst, który miał się znajdować na terenie obecnego parku[3].

Park powstał nieopodal bardzo ważnego dla tarnogórskiego górnictwa kruszcowego szybu „Rudolphine”, gdzie 16 lipca 1784 po długich poszukiwaniach odnaleziono pierwsze złoża rud srebra i ołowiu, co zapoczątkowało drugi okres tarnogórskiego górnictwa. Początkowo do odwadniania wyrobisk stosowano kieraty konne, zaś w 1788 roku zainstalowano jedną z pierwszych na kontynencie europejskim maszyn parowych Newcomena[2].

Na początku lat 80. XIX wieku teren wokół hałdy szybowej uporządkowano, obsiano trawą i posadzono wokół niej drzewa, tworząc hałdę pamiątkową i park - nowe miejsce wypoczynku i rekreacji przede wszystkim dla pracowników kopalni oraz mieszkańców okolicznych domostw, a także miejsce do organizowania corocznych górniczych festynów. Na szczycie hałdy ustawiono 3-metrowy obelisk z piaskowca, na którym umieszczono medal z podobizną króla Prus Fryderyka Wielkiego, godło górnicze i napis:

Quote-alpha.png
Pomimo sceptycznego stosunku króla, hrabia von Reden dokonał w tym miejscu 16 lipca 1784 roku odkrycia bogatego złoża rudy ołowiu[2].

W 1910 obelisk został przekazany urzędowi Wolnego Miasta Górniczego Tarnowskie Góry, który ustawił go w parku miejskim. W 1930 pomnik został zniszczony przez powstańców śląskich[2].

Obecnie z pierwotnego drzewostanu zachowały się liczące ok. 200 lat, wysokie, pomnikowe okazy lip drobnolistnych, które otaczają pamiątkową hałdę[1]. We wrześniu 2016 wycięto drzewa (w większości samosiejki) porastające zabytkową hałdę.

Co roku 16 lipca na terenie Kunsztu mają miejsce obchody organizowane przez Urząd Miejski w Tarnowskich Górach upamiętniające odkrycie rud w 1784[4].

Obiekt UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Park Kunszt był jednym z obiektów zgłoszonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wpisu na listę dokonano podczas 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Krakowie 9 lipca 2017[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ochrona środowiska w Tarnowskich Górach
  2. a b c d Franciszek Żurek: Historia Bobrownik Śląskich. Tarnowskie Góry: PUHW „AXON”, 2003, s. 72-76. ISBN 83-909898-7-5.
  3. Informacja znajdująca się na tablicy przy wejściu na teren parku
  4. Krzysztof Garczarczyk. Raz w roku spotkają się “na Kunszcie”. „Gwarek”, 2017-07-25. Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „Gwarek Śląski”. ISSN 0209-0368 (pol.). 
  5. Anna Malinowska: Mamy to! Tarnowskie Góry trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (pol.). W: gazeta.pl [on-line]. Agora, 2017-07-09. [dostęp 2017-07-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]