Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Góracha
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj Polska
Typ kulturowe
Spełniane kryterium I, II, IV
Numer ref. 1539
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2017
na 41. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, fragment trasy turystycznej w obrębie Podziemi Tarnogórsko-Bytomskich, fot. 2012 r.
Chodnik w Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach, fot. 2012 r.

Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie – jeden z największych w Polsce i Europie systemów podziemnych wyrobisk, będący pozostałością po wielowiekowej eksploatacji kruszców srebronośnych w obrębie Garbu Tarnogórskiego.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o wydobyciu kruszców na ziemi Tarnogórskiej pochodzą z Bulli Innocentego II w 1136 roku, a dokumenty z 1247 roku dokładnie wskazują na wydobycie galeny w okolicach Rept co czyniło ziemię Tarnogórską jednym z najstarszych ośrodków górniczych w Europie. W tamtym okresie eksploatacja prowadzona była małymi szybami o przekroju kwadratowym bądź też okrągłym, których średnica nie przekraczała 1 m. Z względu na zawodnienie obszaru prace prowadzona głównie na wzniesieniach stąd liczne pozostałości średniowiecznej eksploatacji możemy spotkać na okolicznych wzniesieniach i pagórkach Sucha Góra, Srebrna Góra. Na przełomie XV i XVI w nastąpił pierwszy zastój górnictwa tarnogórskiego, miał on związek prawdopodobnie z wyczerpaniem się płytko położonych złóż. W połowie XVI w. z względu na przypadkowe odkrycie wychodni galeny następuję ponowne ożywienie wydobycia, jest to okres największego rozkwitu górnictwa jak i samego miasta Tarnowskie Góry. Największe natężenie prac miało miejsce w latach 1556-1559 kiedy to rocznie mogło powstać nawet 2500 nowych szybów. Średnia produkcja ołowiu z rud tarnogórskich wynosiła około 600-800 ton rocznie, a w okresie największej prosperity sięgnęła 3000 ton. Rudy te byłe bogate w srebro zawartość procentowa tego pierwiastka sięgała 0,1-3%, notowane były także przypadki znajdowania samorodków srebra.

Otoczenie przyrodnicze i kulturowe[edytuj]

Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie powstały w wyniku eksploatacji górniczej trwającej od XII do XX w. Powstałe w ten sposób sztolnie oraz szyby, chodniki, komory i wybierki, których długość wynosi ponad 300 km, stały się największym na Górnym Śląsku stanowiskiem zimowania nietoperzy. Występowanie w podziemiach gatunków nietoperzy ujętych w załączniku II dyrektywy siedliskowej stało się powodem objęcia tego terenu ochroną jako ostoja Natura 2000 Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie o powierzchni 3490,8 ha[1]. Przyrodnicy oznaczyli na tym terenie 10 gatunków nietoperzy, m.in. nocka dużego i nocka Bechsteina. W południowej części nieczynnego wyrobiska Blachówka, w ścianie eksploatacyjnej znajdują się otwory wlotowe, którymi nietoperze przemieszczają się z podziemi na zewnątrz. Pełnią one również funkcję otworów wentylacyjnych dla systemu podziemnych korytarzy[2].

Obiekt UNESCO[edytuj]

Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie są jednym z obiektów zgłoszonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wpisu na listę dokonano podczas 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Krakowie 9 lipca 2017[3].

Przypisy

  1. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000: PLH240003. [dostęp 2010-10-13].
  2. Tomasz Kudłacz. Podziemne królestwo przyrody. „Dzikie Życie”, wrzesień 2004. [dostęp 2010-10-13]. 
  3. Anna Malinowska: Mamy to! Tarnowskie Góry trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO (pol.). W: gazeta.pl [on-line]. Agora, 2017-07-09. [dostęp 2017-07-09].

Zobacz też[edytuj]