Zamek w Tarnowskich Górach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Tarnowskich Górach
Obiekt zabytkowy nr rej. A/613/2020 z dn. 2 kwietnia 2020 r.[1]
Ilustracja
Widok współczesny zamku od strony południowo-zachodniej
Państwo  Polska
Miejscowość POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry (Śródmieście-Centrum)
Adres ul. Zamkowa 12
Typ budynku budynek mieszkalny
Ukończenie budowy 1575
Pierwszy właściciel Jerzy Fryderyk Hohenzollern
Kolejni właściciele (...)
August Carl Friedrich von Boscamp-Lasopolski,
nadinspektor hutniczy Birnbaum,
pastor Naglo,
sędzia górniczy Krickende,
Friedrich Wilhelm Grundmann
(...)
Obecny właściciel Gmina Tarnowskie Góry
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Zamek w Tarnowskich Górach
Zamek w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Tarnowskich Górach
Zamek w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zamek w Tarnowskich Górach
Zamek w Tarnowskich Górach
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Zamek w Tarnowskich Górach
Zamek w Tarnowskich Górach
Ziemia50°26′33,94″N 18°51′17,73″E/50,442761 18,854925

Zamek w Tarnowskich Górach – miejski zamek w Tarnowskich Górach na Górnym Śląsku.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Budynek znajduje się w tarnogórskiej dzielnicy Śródmieście-Centrum przy ulicy Zamkowej 12.

Widok Tarnowskich Gór od strony południowej uwieczniony przez Knödela w 1700. Zamek (oznaczony literą A) znajduje się po prawej stronie ryciny.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zamek został wzniesiony na terenie miasta Tarnowskie Góry przez margrabiego Jerzego Fryderyka Hohenzollerna w 1575 roku jako miejska rezydencja (wiejską był zamek w Świerklańcu). Jest uwidoczniony na najstarszych tarnogórskich widokówkach (np. autorstwa Knödela z 1700 roku). Budynek był prostokątny w swoim rzucie i posiadał czworoboczną wieżę na osi, składał się z dwóch sklepionych pomieszczeń z sienią i klatki schodowej w wieży[2].

W 1670 na zamku przebywała małżonka króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego – królowa Eleonora Habsburżanka[2].

W czasach fryderycjańskich na zamku urzędował sędzia (wójt) mianowany przez pana stanowego ziemi bytomskiej, którym był hrabia Henckel von Donnersmarck[3].

W ciągu wieków zamek był gruntownie przebudowany i zaniedbywany, a obecnie bardziej przypomina wolnostojącą kamienicę – nie istnieje czworoboczna wieża zamkowa, a od strony wschodniej dobudowano nowe skrzydło. Starsza część gmachu jednak nadal posiada bardzo grube mury, zachowały się trzy sklepione piwnice, a w niektórych pomieszczeniach częściowe sklepienia kolebkowe oraz kolebkowe z lunetami. Ponadto od strony ulicy Zamkowej widoczne są filary wspierające arkady krużganka sklepionego żaglasto (pierwotnie krzyżowo-żebrowe). Podwórze jest odgrodzone prawdopodobnie oryginalnym murem (ze współczesną bramą, przeprutą w 2016)[4][2].

Obecnie zamek pełni funkcje mieszkalne [5]. Decyzją z 2 kwietnia 2020 został wpisany do rejestru zabytków (nr rej. A/613/2020)[6].

Wolnomularstwo[edytuj | edytuj kod]

Od 1800 roku zamek był rezydencją Augusta Carla Friedricha von Boscamp-Lasopolskiego, wolnomularza, inicjatora powstania tarnogórskiej loży masońskiej Silberfels (pol. 'srebrna skała') i to właśnie w nim mieściła się pierwsza siedziba loży. Między 1834 a 1858 spotkania masonów odbywały się jednocześnie na zamku i w wynajętym przez sędziego Krickende budynku 245 na Lyszczu (obecnie ul. Górnicza 38)[7]. W 1858 loża została przeniesiona do nowo wybudowanego budynku przy ulicy Jana III Sobieskiego[8], na którego miejscu dziś stoi gmach Tarnogórskiego Centrum Kultury.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 kwietnia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-04-29]
  2. a b c Zamek w Tarnowskich Górach (pol.). 2005-02-18. [dostęp 2011-09-01].
  3. Przemysław Nadolski, Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918), [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 223, ISBN 83-911508-3-6.
  4. Zofia Krzykowska, Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). Najstarsze zabytki sztuki i architektury, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 140–141, ISBN 83-911508-3-6.
  5. BIP – Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Gminna Ewidencja Zabytków (pol.). 2013-09-06. [dostęp 2016-07-12].
  6. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 29 kwietnia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-04-29]
  7. Przemysław Nadolski, Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918), [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 249, ISBN 83-911508-3-6.
  8. Edward Wieczorek: Masoneria w Tarnowskich Górach (pol.). w: Montes Tarnovicensis nr 41. [dostęp 2011-09-01].