Parzymiechy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parzymiechy
Kościół śś. Piotra i Pawła w Parzymiechach
Kościół śś. Piotra i Pawła w Parzymiechach
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat kłobucki
Gmina Lipie
Wysokość od 219,0 do 256,8 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 715
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 42-164
Tablice rejestracyjne SKL
SIMC 0138017
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Parzymiechy
Parzymiechy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parzymiechy
Parzymiechy
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Parzymiechy
Parzymiechy
Ziemia 51°02′24″N 18°44′14″E/51,040000 18,737222
ul. Częstochowska
ul. Krzepicka i park
Parzymiechy – główna aleja cmentarza
Park w Parzymiechach
Ks. Bonawentura Metler
Grosz praski znaleziony w Parzymiechach

Parzymiechywieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie kłobuckim, w gminie Lipie. Siedziba sołectwa i rzymskokatolickiej parafii św. Apostołów Piotra i Pawła. We wsi znajduje się ośrodek odwykowy dla alkoholików.

Geografia[edytuj]

Wieś położona na terenie o rzeźbie polodowcowej z pagórkami morenowymi (Wysoczyzna Działoszyńsko-Lindowska[1], część Wyżyny Wieluńskiej) wspartymi także na wapiennym podłożu jurajskim. Najstarsza, środkowa część miejscowości przylega od północnego zachodu do takiego pagórka.

W skład wsi wchodzą kolonie nazywane Zagórze i Parcele.

Przyroda[edytuj]

  • Rezerwat przyrody Stawiska – położony w północnej części wsi rezerwat przyrody o powierzchni 6,28 ha, utworzony w 1959 r. dla ochrony grądu niskiego i łęgu z 25 pomnikowymi dębami szypułkowymi.
  • Park w stylu angielskim – położony w środkowej części wsi, założony w końcu XVIII wieku, w XIX/XX wieku poszerzony do powierzchni 11,6 ha. W parku rośnie 19 gatunków drzew, w tym dwa egzotyczne – tulipanowiec i magnolia. Dwa parkowe stawy noszą nazwy „Mieszko” (większy) i „Księżycowy” (starszy).
  • Pomnikowy dąb szypułkowy – o obwodzie 513 cm; rośnie przy zbiegu ulic Zagórze[2] i Częstochowskiej w pobliżu cmentarza.
  • Dawne aleje dekoracyjne – aleja wjazdowa do parku (lipowa) oraz stare aleje przy ulicach Stawowej i Kasztanowej (zachowana w części północno-wschodniej). Aleje przy ulicach Wieluńskiej i Chmielnej zostały wycięte.

Około 1,5 km na wschód od wsi znajduje się obszar źródliskowy Grabarki. Występują tu liczne krasowe źródła, rosną okazałe buki i jodły. Do stawów prowadzi aleja grabowa (obwody drzew do 250 cm), przy stawach okazałe dęby – pomniki przyrody.

W odległości 1 km na zach. od stawów – ścisły rezerwat przyrody Bukowa Góra utworzony w 1959 r., niedostępny dla turystów.

Historia[edytuj]

Lokowana w średniowieczu (1266). Dawniej szlachecka własność m.in. rodu Kobylańskich h. Grzymała, później Ponińskich h. Łodzia, potem Walewskich h. Kolumna, od 1865 r. m.in. niemieckiego rodu Klitzing, a w 1891 r. przeszła w ręce Potockich h. Pilawa. Od XV w. siedziba parafii Parzymiechy. Od schyłku XVIII w. Parzymiechy wyodrębnione z większego kompleksu dóbr ziemskich.

1 września 1939 w pobliżu wsi miała miejsce bitwa graniczna z Niemcami. Jeszcze tego samego dnia Niemcy spacyfikowali Parzymiechy, a także sąsiednią Zimnowodę. Zamordowano co najmniej 75 mieszkańców wsi, w tym ok. 20 dzieci[3][4].

Od 1940 w pobliżu wsi funkcjonuje niemiecki obóz pracy przymusowej. 1964 – otwarcie zakładu lecznictwa odwykowego.

Przynależność administracyjna[edytuj]

Zabytki i pomniki[edytuj]

  • Kościół św.św. Piotra i Pawła – pierwotnie z XIV w., budowany z kamienia wapiennego. W latach 1570-1658 był zborem ariańskim (w Liber beneficiorum... , t. II, Gniezno 1891 r. podaje się, że był w rękach kalwinów do 1660 r.). Rozbudowany w XVIII, XIX i XX w. (dobudowana wieża z dzwonnicą) zatracił cechy stylu. Zachowały się w nim dwa gotyckie portale z XV w.
  • Zespół podworski – istniejący przynajmniej od XVIII w., poszerzony w XIX/XX w., składa się z parku w stylu angielskim, oficyny (która może być kontynuacją dawnego dworu), łazienek ogrodowych i pozostałości alei wjazdowej oraz budynków gospodarczych. Wykorzystywany obecnie przez ośrodek leczenia alkoholików. Pałac Potockich z pocz. XX w. został zniszczony w czasie II wojny światowej i rozebrany w latach powojennych.
  • Cmentarz Potockich – rodzinny cmentarz Potockich otoczony wysokim murem; groby z (XIX-XXI w.).
  • Pomnik cywilnych ofiar II wojny światowej i okupacji – u zbiegu ulic Krzepickiej i Starowiejskiej, odsłonięty w 1965 r.
  • Pomnik ofiar niemieckiego obozu pracy przymusowej – przy drodze do wsi Grabarze, w pobliżu miejsca kaźni.

W rejestrze zabytków umieszczone są: kościół, zespół podworski.

Turystyka[edytuj]

Przez Parzymiechy prowadzi turystyczny szlak rezerwatów przyrody, znakowany na niebiesko szlak turystyczny niebieski zaczynający się przy dworcu PKP w Blachowni, biegnący przez rezerwaty Szachownica, Węże, Dąbrowa w Niżankowicach, Mokry Las, do przystanku PKP Chorzew Siemkowice.

Komunikacja[edytuj]

Przez Parzymiechy przebiega droga krajowa nr 42 oraz drogi powiatowe, gminne i inne.

Wieś objęta jest komunikacją autobusową PKS obsługującą 7 przystanków, oferującą połączenia z Częstochową, Wieluniem, Pajęcznem oraz Wrocławiem i Opolem.

Oświata[edytuj]

Kultura[edytuj]

We wsi działa filia gminnej biblioteki publicznej oraz Stowarzyszenie im. ks. Bonawentury Metlera. W latach 1998-1999 ukazywał się miesięcznik „Nasza Wieś” poruszający problematykę Parzymiech i regionu. W latach 2001-2004 wydawane było lokalne czasopismo „Mała Ojczyzna”.

Sport[edytuj]

Parzymiechy są miejscem rozgrywania biegów przełajowych. Corocznie odbywa się najstarsza spośród tych imprez: Bieg Jesienny im. Redaktora Tomasza Hopfera.

Od 1992 działa klub piłkarski Sokół Parzymiechy. Sekcja juniorów działa do dnia dzisiejszego, natomiast sekcja seniorska zawiesiła swoją działalność w 2005 roku. W zakładzie odwykowym rozwinął działalność Klub Sportowy Zryw Parzymiechy.

Ochrona zdrowia[edytuj]

We wsi działa Wiejski Ośrodek Zdrowia, który podlega ZOZ w Kłobucku.

W centrum wsi znajduje się apteka.

Ośrodek Terapii Uzależnień w Parzymiechach[edytuj]

W 1964 roku na terenie parku podworskiego otwarto zakład lecznictwa odwykowego. Założony w 1964 roku Ośrodek w Parzymiechach jest miejscem z tradycjami. Powstał jako Wojewódzki Zakład Lecznictwa Odwykowego.

Od roku 2008 pacjenci korzystają z wielofunkcyjnego budynku z nowoczesnymi salami terapeutycznymi, laboratorium, kuchnią i stołówką. Utworzono także siłownię i klub fitness.

Od 1 marca 2011 roku funkcjonuje jako NZOZ Ośrodek Terapii Uzależnień.

W planach pozostaje jeszcze przebudowa kolejnego budynku. W ciągu najbliższych kilku lat ma tam powstać jeszcze jeden, 30-łóżkowy oddział i inne pomieszczenia służące terapii pacjentów. Ważniejsza jednak od modernizacji budynków i pomieszczeń okazała się modernizacja samego programu psychoterapii.

Ludzie związani z Parzymiechami[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Parzymiechami .

Przypisy

  1. Renata Dulias: Makroregion Wyżyna Woźnicko-Wieluńska. GeoSilesia. [dostęp 2014-11-30].
  2. Por. [1] (wynik wyszukiwania "Parzymiechy Zagórze" ukazuje początek ul. Zagórze od skrzyżowania z ul. Częstochowską)
  3. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945. Warszawa: Książka i Wiedza, 1981, s. 67–70.
  4. Jochen Böhler: Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce. Kraków: Wydawnictwo „Znak”, 2009, s. 95–99. ISBN 978-83-240-1225-1.

Bibliografia[edytuj]

  • A. Ruszkowski, Sieradz i okolice, Sieradz 2000.
  • J. Jędrysiak, Dobra ziemskie Parzymiechy w czasach Potockich (1891-1939), Częstochowa-Parzymiechy 2002.
  • Z dziejów gminy Lipie, red. Z. Jakubowski, Lipie 1998.

Linki zewnętrzne[edytuj]