83 Pułk Strzelców Poleskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 83 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 83 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 83.
83 Pułk Strzelców Poleskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1939
Patron Romuald Traugutt
Tradycje
Święto 14 sierpnia
Nadanie sztandaru 1923
Rodowód 2 Pułk Strzelców Polskich na Syberii
Dowódcy
Pierwszy płk Józef Werobej
Ostatni ppłk dypl. Adam Nadachowski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa nad Wkrą (14–18 VIII 1920)
bitwa pod Chorzelami
kampania wrześniowa
bitwa pod Piotrkowem (4–6 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja Kobryń
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 30 Poleska Dywizja Piechoty

83 Pułk Strzelców Poleskich im. Romualda Traugutta (83 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego.

Formowanie pułku i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

16 lipca 1920 roku w Grupie został sformowany 2 Syberyjski pułk piechoty[1]. 14 października 1921 roku oddział został przemianowany na 83 Syberyjski pułk piechoty, a 10 marca 1922 roku na 83 pułk piechoty.

Kawalerowiowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920[2]

Order Virtuti Militari
por. Wincenty Bąkiewicz
sierż. Franciszek Bogacewicz
por. Kazimierz Cybulski
kpt. Antoni Cieszkowski
por. Stanisław Galiński
ppor. Jan Gołubski
ppor. Eugeniusz Idzikowski nr 7733[3]
ppor. Michał Janczewski
ppor. Arnold Jaskowski
sierż. Michał Kadela
por. Antoni Kamiński
kpt. Aleksander Kierski
ppor. Jan Koniuszewski
ś.p. kpt. Kazimierz Konieczny
kpr. Lucjan Maciejewski
ś.p. kpt. Józef Miłkowski
ppor. Feliks Minkiewicz
ś.p. ppor. Eugeniusz Prantl
kpt. Wilhelm Popelka
por. Ignacy Rogowski
plut. Czesław Szczerbo-Niefiedowicz
kpt. Włodzimierz Scholze-Srokowski
sierż. Wiktor Schwichtenberg
kpt. Bronisław Szczyradłowski
ppor. Feliks Terpiłowski
szer. Bolesław Tesarz
plut. Józef Olszewski
st. szer. Stanisław Widawski
mjr Józef Werobej
ppor. Jan Wysocki
plut. Witold Zaniewski
por. Franciszek Żebrowski

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

30 DP w 1938.jpg
Brama koszar 83 pułku piechoty w Kobryniu
Dekoracja byłych oficerów Brygady Syberyjskiej przez marszałka Józefa Piłsudskiego 16 lipca 1922 r.

Pułk stacjonował w garnizonie Kobryń[4], na terenie Okręgu Korpusu Nr IX[5]. Wchodził w skład 5 Dywizji Strzelców Polskich (1919–1920), Brygady Syberyjskiej (1920–1921) i 30 Poleskiej Dywizji Piechoty (1921–1939).

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 14 sierpnia, jako datę święta pułkowego[6].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 83 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[7].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

W kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie macierzystej dywizji (Armia „Łódź”)[8].

Strzelcy polescy[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 83 Pułku Strzelców Poleskich.
Dowódcy pułku[9]
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 30 DP
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[11][a]
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[13]
  • dowódca pułku – płk dypl. Adam Tadeusz Nadachowski
  • I z-ca dowódcy – ppłk Władysław Seweryn
  • adiutant – kpt. Stefan Szerard
  • starszy lekarz – mjr dr Hipolit Gibiński
  • młodszy lekarz – vacat
  • II z-ca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Michał Leszczak
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Wiktor Górski
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – kpt. Piotr Kabata
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Feliks Aleksander Pawłowski
  • oficer gospodarczy – por. int. Jan Wojas
  • oficer żywnościowy – por. adm. (piech.) Wacław Stelmaszczuk
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Leon Alojzy Nowerski
  • kapelmistrz – por. adm. (kapelm.) Jan Węgrzyn
  • dowódca plutonu łączności – por. Leon Nowakowski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Włodzimierz Sywula
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Bronisław Makowski
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Zygmunt Dmitruk
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Stanisław Maksimowicz
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stefan Gieranowski
  • dowódca I kompanii – por. Antoni Bieroń
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Bąk
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Tadeusz Jan Nowakowski
  • dowódca plutonu – ppor. Bronisław Szejko
  • dowódca plutonu – ppor. Henryk Miedzowski
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Kazimierz Slizewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Franciszek Bolesław Magiera
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Józef Janczak
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Henryk Tober
  • dowódca plutonu – por. Remigiusz Gordon
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Socha
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław II Kalinowski
  • dowódca 4 kompanii – por. Klemens Kaczorowski
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Czesław Barański
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Wójcik
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Marian Ostaszewski
  • dowódca 6 kompanii – por. Witold Zamiechowski
  • dowódca plutonu – ppor. Waldemar Drejer
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Władysław Sroczyński
  • dowódca plutonu – por. Zygmunt Mikołajewski
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Barzdo
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Mieczysław Edmund Olęderczyk
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Kazimierz Stanisław Rady
  • dowódca plutonu – ppor. Wiktor Bielowicz
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Jan Tyczyno
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Wagner
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Antoni Benedykt Łukasz Krzysztoporski
  • dowódca plutonu – por. Jerzy Tadeusz Kokiński
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Tadeusz Bergier
  • dowódca 3 kompanii km – p.o. por. Adam Szuba
  • na kursie – por. Józef Szkuta
  • odkomenderowany – por. Eugeniusz Ryszard Śmiałowski
Dywizyjny Kurs Dla Podoficerów Nadterminowych 30 DP
  • dowódca – kpt. Marian Scisłowski
  • dowódca plutonu – por. Karol Kucharczyk
83 obwód przysposobienia wojskowego „Kobryń”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. adm. (piech.) Franciszek Pietrzkiewicz
  • kmdt powiatowy PW Kobryń – ppor. kontr. piech. Bernard Dietrich
  • kmdt powiatowy PW Drohiczyn – por. kontr. piech. Stanisław Mrozek

Żołnierze 83 pułku piechoty - ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany w:
Hass Zbyszko Wacław[14] podporucznik rezerwy prawnik, mgr Katyń
Kozłowski Adam Marian podporucznik rezerwy prawnik praktyka w Warszawie Katyń
Lemisiewicz Jan podporucznik rezerwy technolog elektryk Katyń
Mścichowski Franciszek porucznik rezerwy urzędnik inspektor samorządowy Katyń
Olas Feliks kapitan rezerwy Katyń
Węgrzyn Jan porucznik żołnierz zawodowy Katyń
Witkowski Marian Witold podporucznik rezerwy nauczyciel, mgr Seminarium dla Wychowawczyń Przedszkoli w Warszawie Katyń

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Chorągiew
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

7 czerwca 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski dekretem L. 692.23 zatwierdził chorągiew 83 pp[15].

14 sierpnia 1923 roku w Kobryniu biskup polowy Stanisław Gall wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo ziemi słonimskiej[8]. Sztandar zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach już po wojnie[16]

Odznaka pamiątkowa

8 listopada 1928 roku Minister Spraw Wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 83 pp[17]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt równoramiennego krzyża o ramionach pokrytych zieloną emalią. Na środku umieszczona jest tarcza ze srebrnym godłem wz. 1927, okolona biało emaliowanym kołem z napisem „DLA CIEBIE POLSKO” i „DLA TWOJEJ CHWAŁY”. Na ramionach krzyża wpisano: pierwotną nazwę pułku „2 SYB”, rok powstania „1918” i ustanowienia odznaki „1928” oraz obecny numer i inicjały „83.p.p.”. Ramiona krzyża złączone są odcinkami koła połączonymi z tarczą środkową złotymi literami „S”. Jednoczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Scholze-Srokowski i Daniszewski 1930 ↓, s. 26.
  2. Scholze-Srokowski i Daniszewski 1930 ↓, s. 43.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 6 sierpnia 1927 roku, s. 243.
  4. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 132.
  5. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 52.
  6. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  7. Jagiełło 2007 ↓, s. 63–65.
  8. a b Satora 1990 ↓, s. 155.
  9. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 103.
  11. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 647–648, 682.
  12. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 647–648.
  14. Księgi Cmentarne – wpis 1170
  15. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 43 z 13 listopada 1923 roku, poz. 555.
  16. Satora 1990 ↓, s. 156–157.
  17. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 31 z 8 listopada 1928 roku, poz. 338.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]