Jastarnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jastarnia
Molo w Jastarni – widok od strony lądu
Molo w Jastarni – widok od strony lądu
Herb Flaga
Herb Jastarni Flaga Jastarni
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Gmina gmina miejska
Data założenia pierwsza wzmianka – 1378
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Tyberiusz Zygmunt Narkowicz
Powierzchnia 7,80 km²
Wysokość 0-12,6 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3 804[1]
487,7 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 58
Kod pocztowy 84-140
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puckiego
Jastarnia
Jastarnia
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Jastarnia
Jastarnia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jastarnia
Jastarnia
Ziemia54°41′58″N 18°40′36″E/54,699444 18,676667
TERC
(TERYT)
2211021
SIMC 0934518
Hasło promocyjne: Jastarnia – Gmina na wszystkie pory roku
Urząd miejski
ul. Portowa 24
84-140 Jastarnia
Strona internetowa

Jastarnia (kaszb. Jastarniô, niem. Heisternest) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kurort nadmorski z sześcioma letnimi kąpieliskami morskimi, portem morskim i pięcioma przystaniami morskimi.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 3970 mieszkańców[2].

1 stycznia 2017 Jastarnia zmieni charakter z gminy miejskiej na miejsko-wiejską przez wyłączenie z jej granic Juraty i Kuźnicy z Syberią[3][4].

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 7,80 km²[5]. Miasto stanowi 1,35% powierzchni powiatu.

Według danych z 2002 roku użytki leśne w mieście stanowią 36%[6].

W skład Jastarni wchodzą części miasta: Kuźnica i Jurata, a także osiedle mieszkaniowe Syberia.

Wieś królewska w starostwie puckim w powiecie puckim województwa pomorskiego w II połowie XVI wieku[7]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Infrastruktura turystyczna[edytuj]

Na terenie miasta organizowano jest 6 letnich kąpielisk morskich[8]:

  • kąpielisko Kuźnica „Kościół” – z wejściem na plażę nr 33 od ul. Helskiej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jurata „Międzymorze” – z wejściem na plaże nr 60 od ul. Międzymorze, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Ogrodowa” – z wejściem na plażę nr 44 od ul. Ogrodowej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Leśna” – z wejściem na plażę nr 52 od ul. Leśnej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Nadmorska-Plażowa” – z wejściem na plażę nr 47-48 od ul. Nadmorskiej i Plażowej, obejmujące 100 m linii brzegowej;
  • kąpielisko Jastarnia „Zdrojowa” – z wejścia na plażę nr 49 od ul. Sychty oraz nr 50 od ul. Zdrojowej, obejmujące 200 m linii brzegowej.

W 2013 r. sezon kąpielowy wyznaczono na okres od 1 lipca do 31 sierpnia[8].

Toponimia[edytuj]

Nazwa Jastarnia może pochodzić od słowa Jastra, oznaczającego coś jasnego lub Jastra oznaczającego w języku kaszubskim Wielkanoc[9].

Dawniej funkcjonowały nazwy kaszubskie Pùckô Jastarniô, Sroczé Gniôzdo oraz niemiecka Heisternest. Polskimi nazwami miejscowości były Jasturnia Pucka, Zesterna, Niastarnia[10].

Historia[edytuj]

Najstarsze ślady zamieszkania przez człowieka na terytorium Jastarni pochodzą z I w. p.n.e.[9] Jastarnia (Osternäs) pojawia się w źródłach po raz pierwszy w 1378 r. przy okazji wystawienia przez Krzyżaków przywileju dla pobliskiego Helu.

W 1755 r. Urszula Przebendowska ufundowała kaplicę i szkółkę. W 1836 r. został zbudowany kościół[9].

Do XX w. była wioską zamieszkaną w przeważającej mierze przez rybaków.

Obecna miejscowość ta ukształtowała się z dwóch wiosek – Boru (Jastarni Gdańskiej), który był pod zarządem Wolnego Miasta Gdańska i Jastarni (Jastarni Puckiej) będącej w zarządzie Starostwa Puckiego[11]. Gwałtowny rozwój osady wiązał się z okresem międzywojennym – wtedy powstał tu port rybacki, doprowadzono też linię kolejową. 1 stycznia 1973 osiedle Jastarnia uzyskało prawa miejskie[12]. Obecnie jest przede wszystkim miejscowością turystyczną[13].

W latach 1974–2005 Jastarnia była uznana przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa[14].

Transport wodny[edytuj]

W głównej części Jastarni znajduje się port morski Jastarnia nad Zatoką Pucką oraz 3 przystanie morskie dla rybaków[15]:

  • „Jastarnia I” – pas plaży nad Morzem Bałtyckim w pobliżu ul. Zdrojowej
  • „Jastarnia II” – pas plaży nad Zatoką Pucką w pobliżu ul. A. Mickiewicza i muzeum rybackiego
  • „Jastarnia III” – pas plaży nad Zatoką Pucką w pobliżu ul. Polnej i ul. Abrahama

Ponadto w Kuźnicy (zach. część gminy miejskiej) znajdują się dwie przystanie morskie: nad Zatoką Pucką i pas plaży nad otwartym morzem.

Demografia[edytuj]

Dane z 30 czerwca 2004[16]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4035 100 2097 52 1938 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
504,4 262,1 242,2

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002, Jastarnia jest gminą o największym udziale osób narodowości kaszubskiej w ogólnej liczbie mieszkańców (5,74%) w Polsce[17].

  • Piramida wieku mieszkańców Jastarni w 2014 roku [1].


Piramida wieku Jastarnia.png

Atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
  • Port rybacki
  • Cmentarzowa Góra
  • Muzeum Pod Strzechą
  • Kapliczka świętej Rozalii
  • Kasztanowiec biały
  • Skansen Fortyfikacji z 1939 r.
  • Ośrodek Oporu Jastarnia – pozycja obronna stanowiąca fragment Rejonu Umocnionego Hel, składająca się z czterech schronów bojowych ("Saragossa", "Sęp", "Sabała" i "Sokół")
  • Ruiny niemieckich instalacji przeciwlotniczych
  • Zabytkowa chata rybacka z 1881 r. zbudowana z wykorzystaniem wyrzuconych przez morze części statków i okrętów.
  • Zbiory rybackie w bosmanacie portu
  • Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna "Torfowe Kłyle (Kùle)"
  • Hotel „Europejski” (ob. dom wczasowy "MARIA") z 1930 r. w stylu modernistycznym, ul. Portowa 3
  • Dom modernistyczny z 1936 roku, ul. Ogrodowa 16
  • Dom modernistyczny z lat 20/30 XX w., ul. Ogrodowa 44
  • Pensjonat „Gwiazda Morza”, 1936 r., ul. Rybacka 12
  • Ośrodek Morski (ob. LOK) w stylu modernistycznym z 1930 r., ul. Rybacka 33
  • Dom modernistyczny z lat 30. XX wieku ul. Sychty Ks. 107
  • Dom modernistyczny z 1926 r. ul. Sychty Ks. 111

W Jastarni znajduje się latarnia morska i lądowisko, jak i czterogwiazdkowy hotel spa "Dom Zdrojowy"

Pieniądz lokalny[edytuj]

Od 2006 r. na terenie gminy Jastarnia w okresie letnim prowadzona jest akcja "Pieniądz Lokalny". Ma ona na celu promocję gminy. Podczas trwania akcji turyści mogą zakupić żeton "3 merki". Jest on równowartością 3 złotych polskich. Merki można wymieniać w określonych miejscach na towary lub usługi na terenie gminy. Organizatorem akcji jest gmina Jastarnia działająca poprzez Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Jastarni. Producentem żetonów jest Mennica Polska S.A.

Dotychczas wydane zostały monety:

  • Rok 2006 – 75 lat Juraty
  • Rok 2007 – Kuźnica
  • Rok 2008 – 35. rocznica nadania praw miejskich Jastarni
  • Rok 2009 – Jubileusz Sportu
  • Rok 2011 – 80 lat Juraty

Sport[edytuj]

W mieście działa klub pływacki Delfin Moksir Jastarnia[18], sekcja siłowa Moksir Jastarnia oraz UKS piłki siatkowej.

Administracja[edytuj]

Jastarnia ma status gminy miejskiej. Organem uchwałodawczym jest Rada Miasta Jastarni, składająca się z 15 radnych[19]. Organem wykonawczym jest Burmistrz Miasta Jastarni.

Mieszkańcy Jastarni wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, senatora z okręgu nr 64, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1. Mieszkańcy Jastarni wraz z mieszkańcami Władysławowa i Helu wybierają wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych)[20].

Gminy partnerskie[edytuj]

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Jastarnia, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  3. Dz. U. z 2016 r. Nr 0, poz. 1134
  4. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (2016-07-11).
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 100.
  8. a b Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk
  9. a b c Franciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK "Kraj", 1989, ISBN 83-7005-170-7
  10. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
  11. Historia Półwyspu Helskiego i Jastarni. Gmina Jastarnia. [dostęp 2015-10-30].
  12. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327).
  13. Ryszard Struck, Jastarnia. 35 lat minęło!, „Histmag.org”, 15.07.2008.
  14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1974 r. zmieniające rozporządzenie ws. rozciągnięcia niektórych przepisów o uzdrowiskach na inne miejscowości (Dz. U. z 1974 r. Nr 16, poz. 89).
  15. Zarządzenie porządkowe Nr 3 Naczelnego Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z 23 września 1991. r. w sprawie ustalenia granic lądowych dla morskich przystani rybackich położonych w obrębie pasa technicznego Urzędu Morskiego w Gdyni (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 19, poz.133, Dz. Urz. Woj. Warmińsko - Mazurskiego Nr 14, poz. 74)
  16. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  17. Deklaracje narodowościowe w gminach w 2002 roku. [dostęp 2011-02-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-17)].
  18. Historia Klubu (pol.). Delfin Moksir Jastarnia. [dostęp 2009-04-19].
  19. Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594)
  20. Rada Powiatu Puckiego – Okręg wyborczy nr 1. W: Wybory samorządowe 2006 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2010-03-08].

Linki zewnętrzne[edytuj]