Krynica Morska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krynica Morska
Molo w Krynicy Morskiej
Molo w Krynicy Morskiej
Herb
Herb Krynicy Morskiej
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat nowodworski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1991
Burmistrz Krzysztof Swat
Powierzchnia 116,01 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

1335
11,6 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 55
Kod pocztowy 82-120
Tablice rejestracyjne GND
Położenie na mapie powiatu nowodworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowodworskiego
Krynica Morska
Krynica Morska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krynica Morska
Krynica Morska
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Krynica Morska
Krynica Morska
Ziemia 54°22′57″N 19°26′40″E/54,382500 19,444444
TERC
(TERYT)
6222910011
SIMC 0932755
Urząd miejski
ul. Górników 15
82-120 Krynica Morska
Strona internetowa

Krynica Morska (niem. Kahlberg) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, na Mierzei Wiślanej, między Zatoką Gdańską a Zalewem Wiślanym, przy drodze wojewódzkiej nr 501[1]. Miejscowość turystyczna z portem morskim, czterema przystaniami morskimi i letnim kąpieliskiem.

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 116,01 km²[2]. Krynica Morska stanowi 15,63% powierzchni powiatu. W skład gminy miejskiej Krynica Morska wchodzą również części miasta: Młyniska, Przebrno i Nowa Karczma.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Według danych z 2005 r. Krynica Morska ma obszar 102,04 km², w tym: użytki rolne 1%, użytki leśne 16%[3].

Demografia[edytuj]

Dane z 31 grudnia 2006[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 1390 100 722 51,9 668 48,1
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
13,6 7,1 6,5

Krynica Morska jest jednym z najmniejszych miast w Polsce. Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 1335 mieszkańców, co plasowało ją na ósmym miejscu w rankingu najmniejszych miast w Polsce[5]. Natomiast Krynica Morska jako gmina zajmuje pierwszą pozycję w rankingu najmniejszych gmin w kraju (tzn. jest to najmniejsza pod względem liczby mieszkańców gmina w Polsce)[6].

  • Piramida wieku mieszkańców Krynicy Morskiej w 2014 roku [7].


Piramida wieku Krynica Morska.png

Historia[edytuj]

Pierwsze potwierdzone osadnictwo na terenie dzisiejszej Krynicy Morskiej pochodzą z lat 1258-1282. Mówią one o miejscowości Lipa (Liep), której nazwa pochodziła od granicznego drzewa. Po 1309 roku Zakon Krzyżacki włączył Lipę w skład Komturii Elbląskiej. [8]Pod nazwą Kahlberg pierwszy raz wzmiankowana w roku 1424 na dokumencie Elbląskiego Komtura nadającego przywilej lokacyjny dla karczmy Mikołaja Wildenberga. Od 1466 należała do Gdańska[potrzebny przypis], po 1842 przeszła na własność Elbląga.[9] W tym czasie uruchomiono połączenia morskie z Elblągiem i Królewcem. Znacznie rozbudowana po II wojnie światowej.

Do końca 1972 roku Łysica należała do powiatu elbląskiego. Do 1954 była wsią w gminie Tolkmicko, w latach 1954-58 stanowiła gromadę Łysica[10], a od 1959 – już jako Krynica Morska[11] – posiadała status osiedla[12]. 1 stycznia 1973, w następstwie kolejnej reformy gminnej znoszącej gromady i osiedla, Krynica Morska utraciła status osiedla, stając się wsią sołecką w reaktywowanej gminie Sztutowo w powiecie nowodworsko-gdańskim w woj. gdańskim[13][14]. Do funkcji administracyjnych Krynica Morska powróciła dopiero po ponad 18 latach, kiedy to 2 kwietnia 1991 z gminy Sztutowo wyłączono wsie Krynica Morska, Nowa Karczma i Przebrno, tworząc z nich miasto Krynica Morska[15] (obecnie jest to gmina miejska w powiecie nowodworskim w woj. pomorskim).

Nazwy miasta[edytuj]

Latarnia morska zniszczona w 1945 r.[16]

Tymczasowo po II wojnie światowej, w latach 1945-1947, stosowano nazwę Łysa Góra[17], będącą tłumaczeniem niemieckiej nazwy. W 1947 r. wprowadzono polską nazwę – Łysica, zastępując przedwojenną niemiecką – Kahlberg-Liep[18][19]. W 1958 r. ponowna zmiana nazwy na Krynica Morska[20].

  • Łeb – pierwotna nazwa słowiańska[potrzebny przypis]
  • W języku niem. Kahlenberge, Kaleberg, Kahlberg (Liep) w okresie przynależności do Gdańska oraz Królestwa Prus – forma w nawiasie "Liep" nawiązuje do nazwy Łeb.[potrzebny przypis]

Aktualna nazwa Krynica Morska odwołująca się do wyrazu ukraińskiego i regionalizmu południowopolskiego jest nazwą niefortunną[styl do poprawy] i całkowicie obcą z punktu widzenia mowy rdzennych mieszkańców Pomorza[21].

Przyroda[edytuj]

Plaża w Krynicy Morskiej

Obszar lądowy Krynicy Morskiej jest w całości objęty Parkiem Krajobrazowym Mierzeja Wiślana. Funkcję uzupełniającą ochrony tego obszaru spełnia specjalny obszar ochrony siedlisk "Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana". W zachodniej części Krynicy znajduje się rezerwat przyrody Buki Mierzei Wiślanej. Obszar morski gminy Krynica Morska jest objęty obszarem specjalnej ochrony ptaków "Zalew Wiślany".

Turystyka[edytuj]

Latarnia morska jest udostępniona do zwiedzania

Miejscowość posiada pola biwakowe, kempingi, ośrodki wczasowe oraz hotele. W sezonie połączenie statkami żeglugi przybrzeżnej z Tolkmickiem, Elblągiem i Fromborkiem.

W Krynicy Morskiej zorganizowano letnie kąpielisko morskie o długości 1950 m, którego sezon kąpielowy ustalono od 24 czerwca do 31 sierpnia[22].

Lista turystycznych miejsc w Krynicy Morskiej:

Transport wodny[edytuj]

Na terenie Krynicy Morskiej (gmina miejska) został utworzony port morski oraz 4 przystanie morskie:

Łodzie i kutry rybackie z tej miejscowości mają rejestrację "KRM lub Krm - [nr jednostki]".

Bezpieczeństwo[edytuj]

W Krynicy Morskiej znajduje się placówka Straży Granicznej (Morski Oddział Straży Granicznej), ochraniająca odcinek granicy z Federacją Rosyjską na Mierzei Wiślanej (obwód kaliningradzki).

Administracja[edytuj]

Krynica Morska jest gminą miejską. Organem uchwałodawczym jest Rada Miejska w Krynicy Morskiej, składająca się z 15 radnych[28].

Burmistrzowie Krynicy Morskiej:

  • Krzysztof Swat (od 2014)[29]
  • Adam Włodzimierz Ostrowski (2006–2014)[30][31]
  • Andrzej Antoni Stępień (do 2006)[32]

Mieszkańcy Krynicy Morskiej wybierają radnych do sejmiku województwa z okręgu nr 5. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 25, senatora z okręgu nr 67, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1.

Władze gminy zostały wysoko ocenione w raporcie podsumowującym kadencję 2010-2014 opracowanym przez firmę Curulis. Krynica Morska zajęła pierwsze miejsce w kategorii gmin turystycznych o najwyższych zmianach w potencjale finansowym w latach 2010 - 2013[33].

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Piotra Apostoła i św. Franciszka

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Żuławy Wiślane : mapa turystyczno-krajoznawcza : skala 1:100 000. Gdańsk ; Warszawa: Demart, 2004. ISBN 83-89472-34-1.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 12 XII 2006 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. (pol.)
  5. ideo - www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Miasta najmniejsze pod względem liczby ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  6. ideo - www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Gminy o najmniejszej liczbie ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Krynica_Morska, w oparciu o dane GUS.
  8. S.M. Magdalena ŁucjaS. M. Ł. Krebs S.M. Magdalena ŁucjaS. M. Ł., Działalność Siostry Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Krynicy, Studia Warmińskie, Uniwersytet Warmińsko Mazurski, Braniewo 2000.
  9. Kahlberg w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  10. Uchwała Nr 15/III/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu elbląskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91)
  11. M.P. z 1958 r. Nr 97, poz. 533
  12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324)
  13. Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324
  14. Uchwała Nr XVIII/108/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie gdańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 20, Poz. 195)
  15. Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 8
  16. Apoloniusz Łysejko: Polskie latarnie morskie. Wrocław: "ZET", 1998, s. 6-7. ISBN 83-86736-88-7.
  17. Mapa Polski 1:1 000 000. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, Sztab Generalny, 1945.
  18. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. (M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719, s. 6)
  19. Arkusz 1682 Kahlberg-Liep. W: Topografische Karten (Meßtischblätter) 1:25 000. OKH/GStdH; Reichsamt für Landesaufnahme, 1944.
  20. Zarządzenie nr 254 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazwy i pisowni niektórych miejscowości (M.P. z 1958 r. Nr 97, poz. 533)
  21. Źródło: "Nazwy Miast Pomorza Gdańskiego" wyd. Uniwersytetu Gdańskiego – 1999 ISBN 83-7017-860-X, "Mierzeja Wiślana od XIII do połowy XV wieku (1454)" – 1995 Gdańsk – W. Długokęcki
  22. Uchwała Nr XII/140/12 Rady Miejskiej w Krynicy Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 2173)
  23. Nabrzeże jachtowo-pasażerskie w Krynicy Morskiej - locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego
  24. Nabrzeże rybacko-jachtowe w Krynicy Morskiej - locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego
  25. Zarządzenie Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni Nr 2 z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia granicy lądowej dla morskiej przystani w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2012 r. poz. 1378)
  26. Zarządzenie Nr 5 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 14 grudnia 2010 r. ws. określenia granicy lądowej dla przystani morskiej "Leśniczówka" w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2011 r., Nr 13, poz. 350)
  27. Zarządzenie Nr 8 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 23 maja 2006 r. ws. określenia granicy lądowej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2006 r. Nr 62, poz. 1276)
  28. Zarządzenie Nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594])
  29. Wybory samorządowe 2014, Miasto Krynica Morska (pol.). [dostęp 2015-01-08].
  30. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 157, poz. 3150)
  31. Wybory Burmistrza - głosowanie ponowne - Krynica Morska. 2006. Państwowa Komisja Wyborcza
  32. Wybory Burmistrza - głosowanie ponowne - Krynica Morska. 2002. Państwowa Komisja Wyborcza
  33. Curulis: Raport - Podsumowanie kadencji 2010-2014. [dostęp 10.08.15].