Krynica Morska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krynica Morska
Molo w Krynicy Morskiej
Molo w Krynicy Morskiej
Herb
Herb Krynicy Morskiej
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat nowodworski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1991
Burmistrz Krzysztof Swat
Powierzchnia 116,01 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

1335
11,6 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 55
Kod pocztowy 82-120
Tablice rejestracyjne GND
Położenie na mapie powiatu nowodworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowodworskiego
Krynica Morska
Krynica Morska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krynica Morska
Krynica Morska
Ziemia 54°22′57″N 19°26′40″E/54,382500 19,444444
TERC
(TERYT)
6222910011
SIMC 0932755
Urząd miejski
ul. Górników 15
82-120 Krynica Morska
Strona internetowa

Krynica Morskamiasto w województwie pomorskim, w powiecie nowodworskim, na Mierzei Wiślanej, między Zatoką Gdańską a Zalewem Wiślanym, przy drodze wojewódzkiej nr 501[1]. Miejscowość turystyczna z portem morskim, czterema przystaniami morskimi i letnim kąpieliskiem.

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2011 powierzchnia gminy miejskiej wynosi 116,01 km²[2]. Krynica Morska stanowi 15,63% powierzchni powiatu. W skład gminy miejskiej Krynica Morska wchodzą również części miasta: Młyniska, Przebrno i Nowa Karczma.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Według danych z 2005 r. Krynica Morska ma obszar 102,04 km², w tym: użytki rolne 1%, użytki leśne 16%[3].

Demografia[edytuj]

Dane z 31 grudnia 2006[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 1390 100 722 51,9 668 48,1
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
13,6 7,1 6,5

Krynica Morska jest jednym z najmniejszych miast w Polsce. Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 1335 mieszkańców, co plasowało ją na ósmym miejscu w rankingu najmniejszych miast w Polsce[5]. Natomiast Krynica Morska jako gmina zajmuje pierwszą pozycję w rankingu najmniejszych gmin w kraju (tzn. jest to najmniejsza pod względem liczby mieszkańców gmina w Polsce)[6].

  • Piramida wieku mieszkańców Krynicy Morskiej w 2014 roku [7].


Piramida wieku Krynica Morska.png

Historia[edytuj]

Pierwsze potwierdzone osadnictwo na terenie dzisiejszej Krynicy Morskiej pochodzą z lat 1258-1282. Mówią one o miejscowości Lipa (Liep), której nazwa pochodziła od granicznego drzewa. Po 1309 roku Zakon Krzyżacki włączył Lipę w skład Komturii Elbląskiej. [8]Pod nazwą Kahlberg pierwszy raz wzmiankowana w roku 1424 na dokumencie Elbląskiego Komtura nadającego przywilej lokacyjny dla karczmy Mikołaja Wildenberga. Od 1466 należała do Gdańska[potrzebny przypis], po 1842 przeszła na własność Elbląga.[9] W tym czasie uruchomiono połączenia morskie z Elblągiem i Królewcem. Znacznie rozbudowana po II wojnie światowej.

Do końca 1972 roku Łysica należała do powiatu elbląskiego. Do 1954 była wsią w gminie Tolkmicko, w latach 1954-58 stanowiła gromadę Łysica[10], a od 1959 – już jako Krynica Morska[11] – posiadała status osiedla[12]. 1 stycznia 1973, w następstwie kolejnej reformy gminnej znoszącej gromady i osiedla, Krynica Morska utraciła status osiedla, stając się wsią sołecką w reaktywowanej gminie Sztutowo w powiecie nowodworsko-gdańskim w woj. gdańskim[13][14]. Do funkcji administracyjnych Krynica Morska powróciła dopiero po ponad 18 latach, kiedy to 2 kwietnia 1991 z gminy Sztutowo wyłączono wsie Krynica Morska, Nowa Karczma i Przebrno, tworząc z nich miasto Krynica Morska[15] (obecnie jest to gmina miejska w powiecie nowodworskim w woj. pomorskim).

Nazwy miasta[edytuj]

Latarnia morska zniszczona w 1945 r.[16]

Tymczasowo po II wojnie światowej, w latach 1945-1947, stosowano nazwę Łysa Góra[17], będącą tłumaczeniem niemieckiej nazwy. W 1947 r. wprowadzono polską nazwę – Łysica, zastępując przedwojenną niemiecką – Kahlberg-Liep[18][19]. W 1958 r. ponowna zmiana nazwy na Krynica Morska[20].

  • Łeb – pierwotna nazwa słowiańska[potrzebny przypis]
  • W języku niem. Kahlenberge, Kaleberg, Kahlberg (Liep) w okresie przynależności do Gdańska oraz Królestwa Prus – forma w nawiasie "Liep" nawiązuje do nazwy Łeb.[potrzebny przypis]

Aktualna nazwa Krynica Morska odwołująca się do wyrazu ukraińskiego i regionalizmu południowopolskiego jest nazwą niefortunną[styl do poprawy] i całkowicie obcą z punktu widzenia mowy rdzennych mieszkańców Pomorza[21].

Przyroda[edytuj]

Plaża w Krynicy Morskiej

Obszar lądowy Krynicy Morskiej jest w całości objęty Parkiem Krajobrazowym Mierzeja Wiślana. Funkcję uzupełniającą ochrony tego obszaru spełnia specjalny obszar ochrony siedlisk "Zalew Wiślany i Mierzeja Wiślana". W zachodniej części Krynicy znajduje się rezerwat przyrody Buki Mierzei Wiślanej. Obszar morski gminy Krynica Morska jest objęty obszarem specjalnej ochrony ptaków "Zalew Wiślany".

Turystyka[edytuj]

Latarnia morska jest udostępniona do zwiedzania

Miejscowość posiada pola biwakowe, kempingi, ośrodki wczasowe oraz hotele. W sezonie połączenie statkami żeglugi przybrzeżnej z Tolkmickiem, Elblągiem i Fromborkiem.

W Krynicy Morskiej zorganizowano letnie kąpielisko morskie o długości 1950 m, którego sezon kąpielowy ustalono od 24 czerwca do 31 sierpnia[22].

Lista turystycznych miejsc w Krynicy Morskiej:

Transport wodny[edytuj]

Na terenie Krynicy Morskiej (gmina miejska) został utworzony port morski oraz 4 przystanie morskie:

Łodzie i kutry rybackie z tej miejscowości mają rejestrację "KRM lub Krm - [nr jednostki]".

Bezpieczeństwo[edytuj]

W Krynicy Morskiej znajduje się placówka Straży Granicznej (Morski Oddział Straży Granicznej), ochraniająca odcinek granicy z Federacją Rosyjską na Mierzei Wiślanej (obwód kaliningradzki).

Administracja[edytuj]

Krynica Morska jest gminą miejską. Organem uchwałodawczym jest Rada Miejska w Krynicy Morskiej, składająca się z 15 radnych[28].

Burmistrzowie Krynicy Morskiej:

  • Krzysztof Swat (od 2014)[29]
  • Adam Włodzimierz Ostrowski (2006–2014)[30][31]
  • Andrzej Antoni Stępień (do 2006)[32]

Mieszkańcy Krynicy Morskiej wybierają radnych do sejmiku województwa z okręgu nr 5. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 25, senatora z okręgu nr 67, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1.

Władze gminy zostały wysoko ocenione w raporcie podsumowującym kadencję 2010-2014 opracowanym przez firmę Curulis. Krynica Morska zajęła pierwsze miejsce w kategorii gmin turystycznych o najwyższych zmianach w potencjale finansowym w latach 2010 - 2013[33].

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Piotra Apostoła i św. Franciszka

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Żuławy Wiślane : mapa turystyczno-krajoznawcza : skala 1:100 000. Gdańsk ; Warszawa: Demart, 2004. ISBN 83-89472-34-1.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 12 XII 2006 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. (pol.)
  5. ideo - www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Miasta najmniejsze pod względem liczby ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  6. ideo - www.ideo.pl: Główny Urząd Statystyczny / Statystyka regionalna / Rankingi statystyczne / Gminy o najmniejszej liczbie ludności. stat.gov.pl. [dostęp 2015-07-24].
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Krynica_Morska, w oparciu o dane GUS.
  8. S.M. Magdalena ŁucjaS. M. Ł. Krebs S.M. Magdalena ŁucjaS. M. Ł., Działalność Siostry Katarzyny Dziewicy i Męczennicy w Krynicy, Studia Warmińskie, Uniwersytet Warmińsko Mazurski, Braniewo 2000.
  9. Kahlberg w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  10. Uchwała Nr 15/III/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu elbląskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91)
  11. M.P. z 1958 r. Nr 97, poz. 533
  12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324)
  13. Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 324
  14. Uchwała Nr XVIII/108/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie gdańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 20, Poz. 195)
  15. Dz. U. z 1991 r. Nr 2, poz. 8
  16. Apoloniusz Łysejko: Polskie latarnie morskie. Wrocław: "ZET", 1998, s. 6-7. ISBN 83-86736-88-7.
  17. Mapa Polski 1:1 000 000. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, Sztab Generalny, 1945.
  18. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 lipca 1947 r. (M.P. z 1947 r. Nr 111, poz. 719, s. 6)
  19. Arkusz 1682 Kahlberg-Liep. W: Topografische Karten (Meßtischblätter) 1:25 000. OKH/GStdH; Reichsamt für Landesaufnahme, 1944.
  20. Zarządzenie nr 254 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazwy i pisowni niektórych miejscowości (M.P. z 1958 r. Nr 97, poz. 533)
  21. Źródło: "Nazwy Miast Pomorza Gdańskiego" wyd. Uniwersytetu Gdańskiego – 1999 ISBN 83-7017-860-X, "Mierzeja Wiślana od XIII do połowy XV wieku (1454)" – 1995 Gdańsk – W. Długokęcki
  22. Uchwała Nr XII/140/12 Rady Miejskiej w Krynicy Morskiej z dnia 23 maja 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 2173)
  23. Nabrzeże jachtowo-pasażerskie w Krynicy Morskiej - locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego
  24. Nabrzeże rybacko-jachtowe w Krynicy Morskiej - locja dla żeglarzy Piotra Saleckiego
  25. Zarządzenie Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni Nr 2 z dnia 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia granicy lądowej dla morskiej przystani w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2012 r. poz. 1378)
  26. Zarządzenie Nr 5 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 14 grudnia 2010 r. ws. określenia granicy lądowej dla przystani morskiej "Leśniczówka" w Krynicy Morskiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2011 r., Nr 13, poz. 350)
  27. Zarządzenie Nr 8 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 23 maja 2006 r. ws. określenia granicy lądowej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2006 r. Nr 62, poz. 1276)
  28. Zarządzenie Nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594])
  29. Wybory samorządowe 2014, Miasto Krynica Morska (pol.). [dostęp 2015-01-08].
  30. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 157, poz. 3150)
  31. Wybory Burmistrza - głosowanie ponowne - Krynica Morska. 2006. Państwowa Komisja Wyborcza
  32. Wybory Burmistrza - głosowanie ponowne - Krynica Morska. 2002. Państwowa Komisja Wyborcza
  33. Curulis: Raport - Podsumowanie kadencji 2010-2014. [dostęp 10.08.15].