Tarłów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tarłów
Herb
Herb Tarłowa
Kościół Świętej Trójcy
Kościół Świętej Trójcy
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat opatowski
Gmina Tarłów
Liczba ludności (2006) 790
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-515
Tablice rejestracyjne TOP
SIMC 0808570
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Tarłów
Tarłów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tarłów
Tarłów
Ziemia51°00′07″N 21°42′52″E/51,001944 21,714444
Strona internetowa miejscowości

Tarłówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim. Siedziba gminy Tarłów. W latach 1550-1870 miasto.

Miejscowość leży na trasie szlak rowerowy zielony zielonego szlaku rowerowego im. Witolda Gombrowicza oraz przy drodze krajowej nr 79.

W latach 1975–1998 Tarłów położony był w województwie tarnobrzeskim.

Historia[edytuj]

W 1550 Andrzej Tarło założył na terenach wsi Czekarzewice miasto Tarłów[1]. Miejscowość otrzymała prawa miejskie na podstawie przywileju wydanego przez króla Zygmunta Augusta w Piotrkowie. Również na podstawie przywileju mieszczanie tarłowscy byli zwolnieni z płacenia podatków przez kolejne 20 lat. W 1614 powstał pierwszy, drewniany kościół, ufundowany przez Mikołaja Oleśnickiego. W 1629 roku właścicielem miasta w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego był Mikołaj Olesnicki[2]. W 1636 r. wybudowano szpital, a w 1647 kościół drewniany został zastąpiony murowanym kościołem pw. Świętej Trójcy, który stoi w Tarłowie do dzisiaj.

Kościół rzymskokatolicki Świętej Trójcy

W czasie potopu szwedzkiego Tarłów został w ogromnym stopniu zniszczony przez Szwedów. W 1664 król Jan Kazimierz wydał miejscowym garncarzom przywilej zezwalający na swobodny handel oraz wolny spław towarów Wisłą do Gdańska. W XVIII wieku Tarłów podupadł. Pragnąc pomóc miastu, król Stanisław August Poniatowski nadał mu pierwotne przywileje z 1550.

W 1851 miasto zostało zniszczone przez wielki pożar. Ocalał tylko kościół Świętej Trójcy i cztery domy. W czasie powstania styczniowego przebywał tu oddział Dionizego Czachowskiego. Po powstaniu, w 1869, Tarłów utracił prawa miejskie. W 1873 epidemia cholery zdziesiątkowała mieszkańców Tarłowa. Na cholerę umarli miejscowi mistrzowie garncarscy. Nastąpił upadek rzemiosła.

Kościół polskokatolicki Świętego Ducha

W 1877 w Tarłowie powstał sąd gminny, w 1905 remiza straży pożarnej. Od 1927 działa szkoła powszechna, której budynek po rozbudowie służy do dzisiaj. W 1915 w rejonie Tarłowa bitwę z Rosjanami stoczyła I Brygada Legionów Polskich. W 1929 w Tarłowie powstał kościół i parafia polskokatolicka.

W Tarłowie, w 1928, urodził się Stanisław Ładyka, późniejszy profesor ekonomii, specjalista z dziedziny żeglugi i handlu zagranicznego, rektor Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie i współtwórca Uniwersytetu Gdańskiego.

W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli tu getto. Zgromadzonych w nim Żydów w 1942 wywieziono do obozów koncentracyjnych. W 1943 powstała kompania AK Tarłów, o kryptonimie Próg. W czasie okupacji w Tarłowie i okolicach miały miejsce masowe egzekucje. W 1944 w rejonie Tarłowa toczyły się walki o przyczółek baranowsko-sandomierski. Do walki z Niemcami przystąpiły także miejscowe oddziały Armii Krajowej.

W latach powojennych Tarłów był siedzibą gminy, początkowo w województwie kieleckim, a od 1975 w województwie tarnobrzeskim. Od 1999 Tarłów administracyjnie należy do powiatu opatowskiego, w województwie świętokrzyskim.

Zabytki[edytuj]

Cmentarz parafialny
  • Kościół św. Trójcy ufundowany w 1647 roku przez starostę opoczyńskiego Zbigniewa Oleśnickiego i zbudowany w stylu wczesnobarokowym na planie krzyża. Konsekrowany w 1655 roku. Fasadę przebudowano w 1782 roku. Na fasadzie znajduje się rzeźba wyobrażająca Trójcę Świętą; przedłużeniem fasady są wieże z dzwonami z 1653; sklepienie prezbiterium ozdobione jest cenną dekoracją stiukową z motywami roślinnymi i sceną Wniebowzięcia; w środku kościoła znajdują się wejścia do krypt grobowych. Dostrzegalne jest podobieństwo kościoła w Tarłowie do kościoła św. Piotra i Pawła na Antokolu w Wilnie.
    • w kaplicy Pana Jezusa znajduje się jedna z najcenniejszych w Polsce XVII wiecznych dekoracji stiukowych, która przedstawia taniec śmierci. Jej autor pozostaje nieznany.
Kościół został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.571 z 27.07.1931 i z 15.06.1967)[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Tarłów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.
  2. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 51.
  3. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 30 września 2016; 3 miesiące temu. [dostęp 2015-12-15]. s. 40.

Linki zewnętrzne[edytuj]