Międzybórz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta w województwie dolnośląskim. Zobacz też: Międzybórz i Międzybuż.
Międzybórz
Kościół św. Józefa
Kościół św. Józefa
Herb
Herb Międzyborza
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat oleśnicki
Gmina Międzybórz
gmina miejsko-wiejska
Burmistrz Jarosław Głowacki
Powierzchnia 6,41 km²
Wysokość 152 – 193[potrzebny przypis] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

2 375[1]
367 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 62
Kod pocztowy 56-513
Tablice rejestracyjne DOL
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Międzybórz
Międzybórz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Międzybórz
Międzybórz
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Międzybórz
Międzybórz
Ziemia 51°23′57″N 17°39′56″E/51,399167 17,665556
TERC
(TERYT)
5020314054
Urząd miejski
ul. Kolejowa 13
56-513 Międzybórz
Strona internetowa

Międzybórz (także Międzybórz Sycowski, niem. Neumittelwalde, przed 1886 Medzibor) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzybórz. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 2 375 mieszkańców.

Międzybórz leży na historycznym Dolnym Śląsku, na pograniczu z ziemią wieluńską. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa kaliskiego.

Położenie[edytuj]

Międzybórz leży około 60 km od Wrocławia, 35 km od Ostrowa i około 60 km od Kalisza. Położony jest na stokach Wału Trzebnickiego, na obszarze Wzgórz Twardogórskich. Północna granica miasta jest jednocześnie granicą województwa. Przez Międzybórz przebiegają:

Nazwa[edytuj]

Międzybórz wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 r. wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

Nazwa pochodzi ze staropolszczyzny i oznacza miejscowość leżącą między iglastymi lasami - borami[3]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości podaje Miedzybor notując jej znaczenie "Mittelwalde" czyli "Między lasami"[3]. Nazwa miejscowości została zgermanizowana o czym wspomina w swojej pracy Adamy "Medzibor wurde ubesetz in Mittelwalde" czyli po polsku "Medzibor został przetłumaczony na Mittelwalde"[3].

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Meczibor. Kronika ta wymienia również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto i stanowią jego części bądź dzielnice jak n.p. Zielonka w formie Gelona[4][5].

Kolejne podają często różne wersje nazwy miasta: w roku 1310 Mechobocz, w 1376 Meczebor, w 1637 Medzibor. W 1886 r., na fali rosnących nastrojów nacjonalistycznych, zastąpiono posiadającą polskie korzenie nazwę Medzibor niemiecką formą Neumittewalde.

Jeszcze w 1750 roku Międzybórz pod nazwą "Międzyborze" wymieniony jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[6]. Polską nazwę Międzybór w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił także śląski pisarz Józef Lompa[7].

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki pochodzą z XII wieku. Nieznana jest dokładna data otrzymania praw miejskich. Przypuszcza się, że został lokowany na początku XIV wieku, a prawdopodobnie od roku 1340 jest siedzibą kasztelanii i posiada prawa targowe. Jako miasto przygraniczne, Międzybórz był miastem obronnym, otoczonym murem. Pomimo to był wielokrotnie niszczony, palony, nie ominęły go pogromy na tle wyznaniowym, pożary i epidemie. W dużej mierze, jako ośrodek w ówczesnym powiecie sycowskim, dzielił losy Śląska. Do XIX wieku centrum wielkich dóbr obejmujących pogranicze Śląska i Wielkopolski. XIX-wieczny kaznodzieja międzyborski - Jerzy Badura - jest określany jako ostatni polski pastor tej krainy historycznej. Z tego też okresu zachowały się zbiory polskich pieśni kościelnych, znanych wśród historyków jako Kancjonały Międzyborskie. Po podziale powiatu sycowskiego w roku 1920, zamieszkany w większości przez Niemców Międzybórz pozostał w Niemczech (Republika Weimarska).

Po II wojnie światowej miasto włączone zostało do Polski i znalazło się w granicach "starego" województwa wrocławskiego. Większość mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Międzyborza w 2014 roku [8].
Piramida wieku Miedzyborz.png

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

inne zabytki:

  • mury miejskie z XIV wieku, zachowane fragmentarycznie
  • cmentarz miejski, pomniki pastorów ewangelickich walczących o polskość Międzyborza w okresie germanizacji.

Kościoły[edytuj]

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Gospodarka[edytuj]

Niewielki, lokalny ośrodek kulturalny, usługowy, przemysłowy (głównie przemysł meblarski oraz lekki przemysł przetwórczy - mleczarski i in.) dla gminy Międzybórz i sąsiednich (m.in. gmina Sośnie).

Kultura[edytuj]

W mieście działa Miejsko Gminny Ośrodek Kultury. Placówka organizuje imprezy i kreuje wydarzenia kulturalne. Działalność edukacyjną i kulturalną prowadzi także Biblioteka Publiczna w Międzyborzu.

Przyroda[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy