Oleśnica (województwo świętokrzyskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w województwie świętokrzyskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Oleśnica
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat staszowski
Gmina Oleśnica
Prawa miejskie 1470–1869; 2019
Burmistrz Leszek Juda
Powierzchnia 10,0439 km²
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

1853
184,49 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-220
Tablice rejestracyjne TSZ
Położenie na mapie gminy Oleśnica
Mapa lokalizacyjna gminy Oleśnica
Oleśnica
Oleśnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Oleśnica
Oleśnica
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Oleśnica
Oleśnica
Położenie na mapie powiatu staszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu staszowskiego
Oleśnica
Oleśnica
Ziemia50°27′00″N 21°03′00″E/50,450000 21,050000
SIMC 0257118
Urząd miejski
ul. Nadstawie 1
28-220 Oleśnica
Strona internetowa
Figura z 1911 r. we wschodniej części miejscowego rynku
Krzyż z 1912 r. fundacji Ignacego i Konstancji Gołebioskich usytuowany na rozwidleniu dróg wyjazdowych z Oleśnicy

Oleśnicamiasto w Polsce położone w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Oleśnica[1].

Prawa miejskie w latach 1470–1869 oraz ponownie od 1 stycznia 2019[2][3].

Części miasta[edytuj | edytuj kod]

Integralne części miasta Oleśnica[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0257124 Budy część miasta
0257130 Wrzos część miasta
0257147 Zarzecze część miasta
0257153 Zwierzyniec część miasta

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach Kazimierza Wielkiego Oleśnica była siedzibą parafii obejmującej 49 km² powierzchni i zamieszkanej przez 240 wiernych. Początkowo osada była siedzibą rodu Oleśnickich. W późniejszym okresie była własnością Zborowskich i Lanckorońskich. Z Oleśnicy pochodził biskup, uczestnik bitwy pod Grunwaldem, późniejszy kardynał Zbigniew Oleśnicki.

W 1470 r. Oleśnicy nadano prawa miejskie. Była ona niewielkim ośrodkiem rzemieślniczym. W 1579 r. miasto zapłaciło czynsze od 2 łanów miejskich, 12 rzemieślników, 8 komorników oraz 2 garnców gorzałczanych.

W czasie reformacji miasto było ośrodkiem kalwinizmu. Zbór kalwiński założył tu w 1563 r. Marcin Zborowski[6]. W XVII w. Lanckorońscy starając się podźwignąć miejscowe rzemiosło zorganizowali cechy: kuśnierski, krawiecki oraz wspólny, który grupował rzemieślników z 10 różnych specjalności. W 1673 r. Oleśnica wraz z dworem liczyła zaledwie 184 mieszkańców.

Na początku XVIII w. w czasie III wojny północnej miasto zostało w znacznym stopniu zniszczone. Aby podnieść je z upadku właściciele wyjednali u króla Augusta II Mocnego przywilej na 12 jarmarków w roku. Liczba domów w Oleśnicy wzrosła do 130 w 1788 r. Jednakże rozbiory Polski i położenie w strefie przygranicznej, między zaborem rosyjskim i austriackim, spowodowało zastój gospodarczy i zahamowanie dalszego rozwoju. W 1827 r. Oleśnica miała 888 mieszkańców. Do tego czasu przybyło tu tylko 5 domów. W XIX wieku osada słynęła ze swoich mistrzów murarskich, cenionych i poszukiwanych w południowej części Królestwa Kongresowego. W 1869 r. Oleśnica utraciła prawa miejskie.

W 1960 r. wieś miała 1965 mieszkańców. Do 1975 r. miejscowość znajdowała się w powiecie buskim, województwa kieleckiego. Po reformie administracyjnej W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Teraźniejszość[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu Oleśnicy powstała nowoczesna i jedna z największych aktualnie w Polsce cegielnia koncernu Wienerberger AG. Zakład zatrudniający około 60 pracowników może produkować do 230 mln pustaków porotherm rocznie[7].

W Oleśnicy znajduje się zespół szkół w którego skład wchodzi szkoła podstawowa i gimnazjum.

Konsultacje lokalne w sprawie nadania statusu miasta (2018)[edytuj | edytuj kod]

Rada Gminy Oleśnica przyjęła 27 lipca 2018 uchwałę (w formie apelu) w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich. Apel ten zakłada pominięcie wszystkich obowiązujących w tym względzie procedur w celu „upamiętnienia bohaterskiej walki polskich powstańców, zadośćuczynienie dotychczas wyrządzonym krzywdom oraz uczczenia 100 rocznicy odzyskania przez państwo polskie niepodległości i 155 rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego[8]. Apel trafił do MSWiA, w związku z czym minister podjął decyzję o wszczęciu procedury odnośnie nadania statusu miasta Oleśnicy, występując do Rady Gminy o przedstawienie opinii poprzedzonej przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami[9]. Stanowisko przekazano premierowi Mateuszowi Morawieckiemu[10] a 13 września 2018 wydano odpowiednią uchwałę odnośnie konsultacji społecznych[11]. Konsultacje odbyły się w terminie od 28 września do 3 października 2018 a wyniki prezentują się następująco: a) gmina Oleśnica (frekwencja 41,14% = 1335 osób): za 79,40% (1060 osób), przeciw 13,86% (185 osób); wstrzymało się 6,74% (90 osób); b) miejscowość Oleśnica (frekwencja 40,09% = 617 osób): za 85,57% (528 osób), przeciw 10,05% (62 osób); wstrzymało się 4,38% (27 osób); gmina Oleśnica bez miejscowości Oleśnica (frekwencja 42,09% = 718 osób): za 74,09% (532 osób), przeciw 17,13% (123 osoby); wstrzymało się 8,78% (63 osoby)[12]. W związku z powyższym Rada Gminy Oleśnica podjęła 4 października 2018 uchwałę wyrażającą pozytywną opinię w sprawie nadania liczącej 1853 mieszkańców Oleśnicy praw miejskich[12]. 1 stycznia 2019 status miasta został przywrócony[2].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Neogotycki kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP z połowy XIX wieku wybudowany na fundamentach gotyckiej świątyni z XV wieku. Rozbudowany pod koniec XIX wieku.
  • Figura z 1911 r.
  • Krzyż z 1912 r.

Znane postacie związane z Oleśnicą[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-21].
  2. a b Dz.U. z 2018 r. poz. 2478 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie nadania statusu miasta niektórym miejscowościom w województwie świętokrzyskim oraz ustalenia ich granic.
  3. 10 nowych miast w Polsce od 2019 roku.
  4. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  5. GUS. Rejestr TERYT.
  6. Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-89660-74-9​. Rozdział: „Wiek szesnasty w Oleśnicko-Zborowskich losach”, s. 95–104.
  7. Marcin Sztandera, 230 mln cegieł rocznie w zakładzie koło Staszowa.
  8. Uchwała Nr 278/XLII/18 Rady Gminy Oleśnica z dnia 27 lipca 2018 roku przyjmująca „Apel Rady Gminy Opatowiec w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich”.
  9. Odpowiedź na interpelację nr 21420 w sprawie przywrócenia praw miejskich miejscowościom, które zostały ich pozbawione w wyniku represji carskich.
  10. Oleśnica będzie miastem? Chce odzyskać prawa miejskie zabrane przez cara.
  11. Uchwała nr 288/XLIII/18 Rady Gminy w Oleśnicy z dnia 7 września 2018 r. w sprawie przeprowadzenia z mieszkańcami Gminy Oleśnica konsultacji dotyczących nadania statusu miasta miejscowości Oleśnica.
  12. a b Uchwała Nr 295/XLIV/18 z dnia 4 października 2018 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej nadania statusu miasta miejscowości Oleśnica.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska (red.), Iwona Swenson (red.), Zofia Aleksandrowicz, Warszawa: PWN, 1998, ISBN 83-01-12677-9, OCLC 830195866.
  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965–1967
  • Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-89660-74-9​. Rozdział: „Wiek szesnasty w Oleśnicko-Zborowskich losach”, s. 95–104.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]