Semafor (kolejnictwo)
Semafor (ⓘ, z gr. σῆμα – znak; –φορος – nosiciel) – sygnalizator przy torze kolejowym, służący do regulowania ruchu pociągów[1].
Semafor służy do informowania maszynistów za pomocą sygnałów świetlnych lub kształtowych, o możliwości jazdy wskazując prędkość maksymalną lub zajętość następnych odcinków szlaku kolejowego[2]. Sygnały wyświetlane przez semafor zależą od systemu sygnalizacji stosowanego przez dane państwo lub zarządcę infrastruktury.
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Pierwsze semafory razem z automatycznym systemem sygnalizacji wynalazł we Francji polski inżynier Jan Józef Baranowski. Uruchomiono go w 1857 r. na linii kolejowej relacji Paryż – Rouen, a w listopadzie 1857 r. na linii Paryż – Saint Germain[3]. System Baranowskiego wprowadzono w 1858 r. również we Włoszech na linii Genua – Turyn oraz po unowocześnieniu na linii Paryż – Bruksela. Zaprezentowano go w 1862 r. na Wystawie Światowej w Londynie[4], a później był stosowany także w Anglii.
Typy semaforów
[edytuj | edytuj kod]Semafory kształtowe
[edytuj | edytuj kod]Semafory kształtowe to starszy typ semaforów, który nadaje sygnały za pomocą jednego lub więcej ramion umieszczonych na słupie. W nocy funkcję sygnałową mogą pełnić lampy, których światło regulowane jest przez ruchome przesłony. Semafory kształtowe napędzane są za pomocą metalowych linek, nazwanych pędniami, poruszanych przez dźwignie w budynku nastawni[5]. Na niektórych zarządach kolejowych (np. Wielkiej Brytanii) ramiona dla łatwiejszego odróżnienia bywają malowane na różne kolory.
-
Brytyjski semafor kształtowy -
Czeski semafor kształtowy -
Szwedzki semafor kształtowy -
Polskie semafory kształtowe w Sierpcu
.jpg)
Semafory świetlne
[edytuj | edytuj kod]Semafory świetlne nadają sygnały za świateł, które mogą mieć różny kolor, kształt, położenie lub układ. Semafor świetlny składa się z umieszczonej na maszcie, lub innej konstrukcji wsporczej, głowicy, w której znajdują się komory kolorowych świateł. Zaletą semaforów świetlnych nad kształtowymi jest większa czytelność oraz możliwość wyświetlania większej ilości sygnałów lub informacji[6]. Natomiast wadą – konieczność ciągłego zasilania.
-
Dwie głowice semaforowe starszego typu na wspólnym słupie. -
Belgijski semafor kolejowy -
Niemiecki semafor systemu Ks -
Szwedzki semafor świetlny
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2026-02-02].
- ↑ Beskidzka Strona Kolejowa – Sygnalizacja [online], www.bsk.isdr.pl [dostęp 2026-02-02].
- ↑ Słownik Polskich Pionierów Techniki. Bolesław Orłowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Śląsk, 1987, s. 18–19. ISBN 83-216-0339-4.
- ↑ Bolesław Orłowski: Polacy światu. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1987, s. 194–195. ISBN 83-216-0339-4.
- ↑ Beskidzka Strona Kolejowa – Sygnalizacja [online], www.bsk.isdr.pl [dostęp 2026-02-03].
- ↑ Budowa i zasilanie sygnalizatorów świetlnych – transportszynowy.pl [online], www.transportszynowy.pl [dostęp 2026-02-03].
