Semafor (kolejnictwo)

Ten artykuł należy dopracować:

od 2025-01 → napisać/poprawić definicję,
od 2025-01 → rozbudować/poprawić wprowadzenie (lead),
od 2025-01 → do źródła informacji dodać jak najpełniejszy opis bibliograficzny.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Semafor kształtowy na stacji Szczawne Kulaszne

Semafor świetlny na stacji Maków Podhalański

Semafor (z gr. σῆμα „znak” i -φορος „nosiciel”) – sygnalizator kolejowy^[1] do sterowania ruchem kolejowym poprzez wizualne informowanie maszynisty przy pomocy ustawienia ramion (semafory kształtowe) lub barwnych świateł (semafory świetlne lub kształtowe pod warunkiem, że zostały wyposażone w odpowiednie latarnie zapalane w porze nocnej) o prędkości jazdy bądź nakazie zatrzymania pociągu, obowiązującej prędkości^[2] przy tym, oraz na kolejnym semaforze. Obecnie najczęściej spotykanym typem semafora jest semafor świetlny, w wielu miejscach pozostały jeszcze jako czynne semafory kształtowe.

Historia

Pierwszy automatyczny system sygnalizacji kolejowej wynalazł we Francji polski inżynier Jan Józef Baranowski. Uruchomiono go w 1857 r. na linii kolejowej relacji Paryż – Rouen, a w listopadzie 1857 r. na linii Paryż – Saint Germain^[3]. System Baranowskiego wprowadzono w 1858 r. również we Włoszech na linii Genua – Turyn oraz po unowocześnieniu na linii Paryż – Bruksela. Zaprezentowano go w 1862 r. na Wystawie Światowej w Londynie^[4], a później był stosowany także w Anglii.

Typy i budowa semaforów

Semafory kształtowe

Zmiana sygnału na semaforze kształtowym

Semafory kształtowe to starszy typ semaforów, zaopatrzony w jedno lub więcej ramion umieszczonych na wysokim słupie, których wychylenie wskazuje dozwoloną prędkość. W Polsce semafory kształtowe mają jedno lub dwa ramiona, malowane na biało z czerwoną obwódką (lub, dla zwiększenia widoczności, czerwono z białą obwódką) od strony szlaku i na biało-czarno od przeciwnej. Maskownica znajdująca się na semaforze, mająca za zadanie informować maszynistę o zbliżaniu się do semafora kształtowego, malowana jest w biało-czerwone pasy z tym, że czerwony pas zawsze musi być w środku^[5]. W innych państwach (np. Wielkiej Brytanii) ramiona dla łatwiejszego odróżnienia bywają malowane na różne kolory. Aby nastawienie semafora można było rozpoznać także w nocy, wprowadzono latarnie z kolorowymi przesłonami, które sprzężone z ramieniem semafora, zapalane w porze nocnej, pokazują także w ciemności jak ustawione są ramiona^[6].

Semafory świetlne

Dwie głowice semaforowe na wspólnym słupie z wygaszonymi wskaźnikami W 24

W odróżnieniu od kształtowych, semafory świetlne przekazują sygnał tylko poprzez kolory i odpowiedni układ świateł. Semafor świetlny składa się z umieszczonej na maszcie głowicy, w której znajdują się komory kolorowych świateł. Określona liczba, rodzaj i ustawienie zapalonych lamp tworzy określony sygnał^[7].

Przypisy

↑ Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II § 4.9.1.
↑ Przepisy sygnalizacji E1 § 1.3.
↑ Słownik Polskich Pionierów Techniki. Bolesław Orłowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Śląsk, 1987, s. 18–19. ISBN 83-216-0339-4.
↑ Bolesław Orłowski: Polacy światu. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1987, s. 194–195. ISBN 83-216-0339-4.
↑ Instrukcja sygnalizacji Ie-1, § 3.1.-3.
↑ Przepisy sygnalizacji E1 § 3.1.
↑ Maciej Górowski: TRANSPORT SZYNOWY. 2004-2010. [dostęp 2010-01-26].

Bibliografia

Zobacz podręcznik w Wikibooks: Sygnalizacja kolejowa – Sygnały na semaforach

[1] Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym WTB-E10 Rozdział II § 4.9.1.

[2] Przepisy sygnalizacji E1 § 1.3.

[OrlowskiSl-3] Słownik Polskich Pionierów Techniki. Bolesław Orłowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Śląsk, 1987, s. 18–19. ISBN 83-216-0339-4.

[OrlowskiPol-4] Bolesław Orłowski: Polacy światu. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1987, s. 194–195. ISBN 83-216-0339-4.

[5] Instrukcja sygnalizacji Ie-1, § 3.1.-3.

[6] Przepisy sygnalizacji E1 § 3.1.

[zasilanie-7] Maciej Górowski: TRANSPORT SZYNOWY. 2004-2010. [dostęp 2010-01-26].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]