Stare Jabłonki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°41′43″N 20°6′6″E
- błąd 38 m
WD 53°42'N, 20°5'E, 53°41'43.76"N, 20°5'26.02"E
- błąd 2275 m
Odległość 1391 m
Stare Jabłonki
wieś
Ilustracja
Budynek stacji kolejowej Stare Jabłonki
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Ostróda
Sołectwo Stare Jabłonki
Liczba ludności (2019) 677
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 14-133[1]
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0485434
Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostróda
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Ostróda
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
Ziemia53°41′43″N 20°06′06″E/53,695278 20,101667

Stare Jabłonki (dawniej niem. Alt Jablonken[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość położona jest na Pojezierzu Iławskim, około 11 km od Ostródy, nad jeziorem Szeląg Mały. Okoliczne tereny są atrakcyjne pod względem turystycznym, a sama miejscowość jest ośrodkiem letniskowym.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stare Jabłonki[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0485440 Jabłonka część wsi
1047222 Nowe Jabłonki część wsi
0485457 Zawady Małe część wsi
0485463 Żurejny część wsi

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Transport lokalny[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość biegnie kilka lokalnych tras komunikacji autobusowej[5]:

Transport wodny[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane wzmianki na temat Starych Jabłonek pochodzą z dokumentu z 1584 roku[6], wspominane są w dokumentach jako majątek książęcy. W 1619 r. Albrecht Finck otrzymał (wraz z prawem dziedziczenia) od Jana Zygmunta z Lipowa 5 włók na prawie magdeburskich w Starych Jabłonkach. W latach 1628-1675 wspomniane 5 włók należało do Albrechta Fincka, Krzysztofa Fincka oraz mieszczanina ostródzkiego - Jerzego Fahrenholza. Jerzy Fahrenholz sprzedał swoje udziały Krzysztofowi Rostkowi (Krzysztof Roch Jabłoński), w zamian za dostarczanie smoły przez dwa lata i kupowanie piwa i wina.

W 1701 r. nadleśniczy odstawił dwie włoki Janowi Jabłońskiemu i Markowi Rostkowi z siedmioma latami wolnymi od czynszu. Przez cały wiek XVIII we wsi żyła rodzina Rostków: Jan, Krzysztof i jego zona Anna, z domu Kierska. Pod koniec XVIII w. Krzysztof Rostek sprzedał za tysiąc talarów 2,5 włoki Abrahamowi Dondowi. W 1820 r. we wsi było 5 domów z 29 mieszkańców. W 1861 r. w majątki i wsi, obejmujących 534 morgi ziemi, mieszkało łącznie 56 mieszkańców.

W 1925 r. we wsi było 240 mieszkańców. W latach 30. XX w. sosny z okolicznych lasów były bardzo cenione w niemieckim przemyśle lotniczym, a praca przy ich wyrębie była dla wielu mieszkańców miejscowości głównym źródłem utrzymania. Drzewa ze Starych Jabłonek nazywano „sosnami lotniczymi”.

W 1938 r., w ramach akcji germanizacyjnej zmieniono urzędowa nazwę wsi na Altfinken[2][7]. 16 lipca 1938 r. w miejsce nazwy Alt Jablonken wprowadzono nazwę Altfinken[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Stare Jabłonki[7].

W 1939 r. we wsi było 276 mieszkańców. W końcu stycznia 1945 r. w Starych Jabłonkach, na obszarze Zawad Małych, rozstrzelano 120 więźniów konwojowanych z obozu koncentracyjnego Soldau (KL) w Działdowie[8].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane historyczne
Rok Ludność Zm., %
1933 259
1939 276 6,6%
2006 700 153,6%
Tab. Zmiany ludnościowe Starych Jabłonek[2]


Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Mistrzostwa Europy w plażowej piłce ręcznej: Półfinały Polska vs Rosja
  • Szeląg Stare Jabłonki – piłka nożna

W dniach od 1 do 7 lipca 2013 roku, w Starych Jabłonkach odbyły się 9. w historii mistrzostwa świata w siatkówce plażowej.

W lipcu 2019 roku odbędą się Mistrzostwa Europy w plażowej piłce ręcznej.

Osoby związane ze Starymi Jabłonkami[edytuj | edytuj kod]

Hotel Anders

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Przyjaciół Starych Jabłonek[12]stowarzyszenie promocji i rozwoju wsi Stare Jabłonki.

Ulice Starych Jabłonek[edytuj | edytuj kod]

  • Akacjowa
  • Błękitna
  • Brzozowa
  • Kolejowa
  • Kościelna
  • Ogrodowa
  • Olsztyńska (wyjazd na DK 16 w stronę Zawad Małych i Olsztyna)
  • Piękna
  • Pocztowa (wyjazd na DK 16 w stronę Kątna i Ostródy)
  • Polna
  • Poprzeczna
  • Radosna
  • Różana
  • Słoneczna Polana
  • Sosnowa
  • Spacerowa (trasa na Samagowo)
  • Sportowa
  • Tęczowa
  • Turystyczna (trasa na Idzbark)
  • Wczasowa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b c d Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Osterode (niem.). 2006. [dostęp 2012-10-16].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. PKS w Olsztynie S.A.
  6. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​ s. 54
  7. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  8. Administrator: „Apel Ku Czci Pomordowanych” (pol.). Urząd Gminy Ostróda. [dostęp 2012-10-16].
  9. Cezary Markiel: FORTYFIKACJE PRUS WSCHODNICH 1914-45 GIŻYCKI REJON UMOCNIONY TWIERDZA BOYEN MAUERWALD WOLFSCHANZE TRÓJKĽT LIDZBARSKI BUNKRY SCHRONY OSTPREUSSEN MAZURY WARMIA EKSPLORACJA (pol.). [dostęp 2012-10-16].
  10. prof. Józef Szarek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-10-16].
  11. Sebastian Woźniak. Alfabet turnieju w Starych Jabłonkach. „Gazeta Wyborcza Olsztyn”, 2008-06-03. 
  12. KRS 0000057577 STOWARZYSZENIE PRZYJACIÓŁ STARYCH JABŁONEK (pol.). www.krs-online.com.pl, 2011-09-14. [dostęp 2012-10-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.