Stare Jabłonki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stare Jabłonki
Budynek stacji kolejowej Stare Jabłonki
Budynek stacji kolejowej Stare Jabłonki
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Ostróda
Sołectwo Stare Jabłonki
Liczba ludności (2019) 677
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 14-133[1]
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0485434
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Jabłonki
Stare Jabłonki
53°42′N 20°05′E/53,700000 20,083333

Stare Jabłonki (dawniej niem. Alt Jablonken[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość położona jest na Pojezierzu Iławskim, około 11 km od Ostródy, nad jeziorem Szeląg Mały. Okoliczne tereny są atrakcyjne pod względem turystycznym, a sama miejscowość jest ośrodkiem letniskowym.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stare Jabłonki[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0485440 Jabłonka część wsi
1047222 Nowe Jabłonki część wsi
0485457 Zawady Małe część wsi
0485463 Żurejny część wsi

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Transport lokalny[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość biegnie kilka lokalnych tras komunikacji autobusowej[5]:

Transport wodny[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane wzmianki na temat Starych Jabłonek pochodzą z dokumentu z 1584 roku[6], wspominane są w dokumentach jako majątek książęcy. W 1619 r. Albrecht Finck otrzymał (wraz z prawem dziedziczenia) od Jana Zygmunta z Lipowa 5 włók na prawie magdeburskich w Starych Jabłonkach. W latach 1628-1675 wspomniane 5 włók należało do Albrechta Fincka, Krzysztofa Fincka oraz mieszczanina ostródzkiego - Jerzego Fahrenholza. Jerzy Fahrenholz sprzedał swoje udziały Krzysztofowi Rostkowi (Krzysztof Roch Jabłoński), w zamian za dostarczanie smoły przez dwa lata i kupowanie piwa i wina.

W 1701 r. nadleśniczy odstawił dwie włoki Janowi Jabłońskiemu i Markowi Rostkowi z siedmioma latami wolnymi od czynszu. Przez cały wiek XVIII we wsi żyła rodzina Rostków: Jan, Krzysztof i jego zona Anna, z domu Kierska. Pod koniec XVIII w. Krzysztof Rostek sprzedał za tysiąc talarów 2,5 włoki Abrahamowi Dondowi. W 1820 r. we wsi było 5 domów z 29 mieszkańców. W 1861 r. w majątki i wsi, obejmujących 534 morgi ziemi, mieszkało łącznie 56 mieszkańców.

W 1925 r. we wsi było 240 mieszkańców. W latach 30. XX w. sosny z okolicznych lasów były bardzo cenione w niemieckim przemyśle lotniczym, a praca przy ich wyrębie była dla wielu mieszkańców miejscowości głównym źródłem utrzymania. Drzewa ze Starych Jabłonek nazywano „sosnami lotniczymi”.

W 1938 r., w ramach akcji germanizacyjnej zmieniono urzędowa nazwę wsi na Altfinken[2][7]. 16 lipca 1938 r. w miejsce nazwy Alt Jablonken wprowadzono nazwę Altfinken[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Stare Jabłonki[7].

W 1939 r. we wsi było 276 mieszkańców. W końcu stycznia 1945 r. w Starych Jabłonkach, na obszarze Zawad Małych, rozstrzelano 120 więźniów konwojowanych z obozu koncentracyjnego Soldau (KL) w Działdowie[8].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane historyczne
Rok Ludność Zm., %
1933 259
1939 276 6,6%
2006 700 153,6%
Tab. Zmiany ludnościowe Starych Jabłonek[2]


Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Szeląg Stare Jabłonki – piłka nożna

W dniach od 1 do 7 lipca 2013 roku, w Starych Jabłonkach odbyły się 9. w historii mistrzostwa świata w siatkówce plażowej.

Osoby związane ze Starymi Jabłonkami[edytuj | edytuj kod]

Hotel Anders

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Przyjaciół Starych Jabłonek[12]stowarzyszenie promocji i rozwoju wsi Stare Jabłonki.

Ulice Starych Jabłonek[edytuj | edytuj kod]

  • Akacjowa
  • Błękitna
  • Brzozowa
  • Kolejowa
  • Kościelna
  • Ogrodowa
  • Olsztyńska (wyjazd na DK 16 w stronę Zawad Małych i Olsztyna)
  • Piękna
  • Pocztowa (wyjazd na DK 16 w stronę Kątna i Ostródy)
  • Polna
  • Poprzeczna
  • Radosna
  • Różana
  • Słoneczna Polana
  • Sosnowa
  • Spacerowa (trasa na Samagowo)
  • Sportowa
  • Tęczowa
  • Turystyczna (trasa na Idzbark)
  • Wczasowa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b c d Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Osterode (niem.). 2006. [dostęp 2012-10-16].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. PKS w Olsztynie S.A.
  6. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​ s. 54
  7. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  8. Administrator: „Apel Ku Czci Pomordowanych” (pol.). Urząd Gminy Ostróda. [dostęp 2012-10-16].
  9. Cezary Markiel: FORTYFIKACJE PRUS WSCHODNICH 1914-45 GIŻYCKI REJON UMOCNIONY TWIERDZA BOYEN MAUERWALD WOLFSCHANZE TRÓJKĽT LIDZBARSKI BUNKRY SCHRONY OSTPREUSSEN MAZURY WARMIA EKSPLORACJA (pol.). [dostęp 2012-10-16].
  10. Nauka Polska (pol.). Ośrodek Przetwarzania Informacji. [dostęp 2012-10-16].
  11. Sebastian Woźniak. Alfabet turnieju w Starych Jabłonkach. „Gazeta Wyborcza Olsztyn”, 2008-06-03. 
  12. KRS 0000057577 STOWARZYSZENIE PRZYJACIÓŁ STARYCH JABŁONEK (pol.). www.krs-online.com.pl, 2011-09-14. [dostęp 2012-10-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.