Systematyka storczykowatych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolorowa paleta z książki Ernsta Haeckel'a Kunstformen der Natur

Systematyka storczykowatych – systematyka rodziny bylin w rzędzie szparagowców (Asparagales Bromhead).

Wystawa storczykowatych podczas Pacific Orchid Exposition 2010 w San Francisco.

Pozycja storczykowatych według różnych systemów[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Klad bazalny (najstarsza linia rozwojowa) w rzędzie szparagowców (Asparagales Bromhead) w obrębie jednoliściennych[1].

Pozycja filogenetyczna rodziny w obrębie rzędu szparagowców:


storczykowate Orchidaceae





Boryaceae




Blandfordiaceae




Lanariaceae




asteliowate Asteliaceae



Hypoxidaceae









Ixioliriaceae



Tecophilaeaceae





Doryanthaceae




kosaćcowate Iridaceae




Xeronemataceae




żółtakowate Xanthorrhoeaceae




amarylkowate Amaryllidaceae



szparagowate Asparagaceae










Neuwiedia veratrifolia
Pozycja rodziny w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd storczykowce (Orchidales Raf), podrząd Orchidineae Rchb., rodzina storczykowate (Orchidaceae Juss.)[2].

Pozycja rodziny w systemie Cronquista (1981)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), klasa jednoliścienne (Liliopsida Scop. 1760), podklasa Liliidae, rząd storczykowce.

Podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website[edytuj | edytuj kod]

Rodzina storczykowatych podzielona jest na 5 podrodzin[1]:

storczykowate

Apostasioideae




waniliowe Vanilloideae




obuwikowe Cypripedioideae




epidendronowe Epidendroideae



storczykowe Orchidoideae






Podrodzina Apostasioideae Horan.[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Apostasioideae.

Należą tu tylko dwa rodzaje[3][4][5]:

Razem obejmują one 16–17 gatunków występujących głównie w Azji Południowo-Wschodniej.

Isotria medeoloides
Vanilla chamissonis
Cypripedium lichiangense

Podrodzina waniliowe (Vanilloideae Szlach.)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: waniliowe.

Obejmuje 180 gatunków skupionych w 15 rodzajach, występujących na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej oraz w strefie umiarkowanej we wschodniej części Ameryki Północnej oraz Azji. Najbardziej zróżnicowane rodzaje to wanilia (Vanilla) – 100 gatunków oraz Epistephium – 12 gatunków. Najważniejszym gatunkiem użytkowym jest wanilia płaskolistna (V. planifolia), której owoce są używane jako przyprawa (tzw. laski wanilii).

Wykaz rodzajów podrodziny[3][4][5]:

Plemię Pogonieae Pfitzer ex Garay & Dunsterv.
Plemię Vanilleae Szlach.

Podrodzina obuwikowe (Cypripedioideae Garay)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: obuwikowe.

Należy tu 130 gatunków skupionych w 5 rodzajach występujących w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz w tropikach Azji południowo-wschodniej i Ameryki Południowej. W Europie środkowej jedynym przedstawicielem jest obuwik pospolity (Cypripedium calceolus).

Wykaz rodzajów podrodziny[3][4][5]:

Aerides lawrenceae
Ceratochilus biglandulosus
Chiloschista lunifera
Cleisostoma simondii
Phalaenopsis bastiamii
Phalaenopsis cornu-cervi
Phalaenopsis fasciata
Phalaenopsis hieroglyphica
Trichoglottis atropurpurea
Vanda sanderiana
Vandopsis lissochiloides

Podrodzina epidendronowe (Epidendroideae Lindl.)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: epidendronowe.

Grupa składająca się z około 650 rodzajów liczących około 18 tysięcy gatunków występujących na wszystkich kontynentach. Zaliczane tu rośliny są często epifityczne, nierzadko myko-heterotroficzne. Przedstawicielami w polskiej florze są: buławnik (Cephalanthera), kruszczyk (Epipactis), gnieźnik (Neottia), storzan (Epipogium), żłobik (Corallorhiza), lipiennik (Liparis), wyblin (Malaxis), listera (Listera), gołek (Leucorchis). Do tej podrodziny należy też szereg rodzajów storczyków często uprawianych, takich jak: falenopsis (Phalaenopsis), katleja (Cattleya), dendrobium (Dendrobium), cymbidium (Cymbidium), zygopetalum (Zygopetalum).

Wykaz rodzajów podrodziny[3][4][5]:

incertae sedis
Plemię Arethuseae Lindl.
Podplemię Arethusinae Benth.
Coelogyne fimbriata
Pleione formosana
Podplemię Coelogyninae Benth.
Calypso bulbosa
Plemię Calypsoeae Dressler
Plemię Collabieae Pfitzer
Catasetum expansum
Galeandra batemanii
Cymbidium iridioides
Plemię Cymbidieae Pfitzer
Podplemię Catasetinae Lindl.
Podplemię Coeliopsidinae Szlach.
Podplemię Cymbidiinae Benth.
Podplemię Cyrtopodiinae Benth.
Podplemię Eriopsidinae Szlach.
Lycaste aromatica
Maxillaria striata
Podplemię Maxillariinae Benth.
Brassia allenii
Gomesa varicosa
Oncidium tigroides
Trichocentrum splendidum
Podplemię Oncidiinae Benth.
Podplemię Stanhopeinae Benth.
Podplemię Vargasiellinae C.Schweinf. ex G.A.Romero & Carnevali
Dichaea ancoraelabia
Zygopetalum crinitum
Bulbophyllum arfakianum
Dendrobium longicolle
Dendrobium tangerinum
Cattleya mantiqueirae
Podplemię Zygopetalinae Schltr.
Plemię Dendrobieae Lindl. ex Endl.
incertae sedis
Podplemię Dendrobiinae Lindl. ex Endl.
Plemię Epidendreae Lindl.
incertae sedis
Podplemię Bletiinae Benth.
Podplemię Chysinae Schltr.
Laelia undulata
Lepanthes lucifer
Pleurothallis hitchcockii
Stelis restrepioides
Crepidium purpureiflora
Cephalanthera longifolia
Podplemię Laeliinae Benth.
Podplemię Pleurothallidinae Lindl. ex G.Don
Podplemię Ponerinae Pfitzer
Plemię Gastrodieae Lindl.
Plemię Malaxideae Lindl.
Nervilia concolor
Eria carinata
Sobralia atropubescens
Agrostophyllum elongatum
Plemię Neottieae Lindl.
Plemię Nervilieae Dressler
Podplemię Epipogiinae Schltr.
Podplemię Nerviliinae Schltr.
Plemię Podochileae Pfitzer
Podplemię Eriinae Benth.
Podplemię Thelasiinae Pfitzer
Plemię Sobralieae Pfitzer
Plemię Triphoreae Dressler
Plemię Tropidieae (Pfitzer) Dressler
Plemię Vandeae Lindl.
Podplemię Adrorhizinae Schltr.
Podplemię Agrostophyllinae Szlach.
Angraecum ferkoanum
Sobennikoffia humbertiana
Polystachya pubescens
Podplemię Angraecinae Summerh.
Podplemię Polystachyinae Schltr.
Plemię Xerorchideae P.J.Cribb
Chloraea bletioides
Cranichis candida
Aspidogyne nobilis
Goodyera repens
Brachystele unilateralis
Disa uniflora
Caladenia arenicola
Diuris brevifolia
Thelymitra ixioides
Ophrys tenthredinifera

Podrodzina storczykowe (Orchidoideae Lindl.)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: storczykowe.

Grupa składająca się z 208 rodzajów liczących około 3755 gatunków, występujących na wszystkich kontynentach z wyjątkiem obszarów okołobiegunowych i pustyń. Zaliczane tu rośliny są sympodialne, bardzo rzadko myko-heterotroficzne, częste są bulwy na korzeniach lub łodydze. Przedstawicielami w polskiej florze są: tajęża (Goodyera), kręczynka (Spiranthes), koślaczek (Anacamptis), kukułka (Dactylorhiza), gółka (Gymnadenia), miodokwiat (Herminium), kukuczka (Neottianthe), dwulistnik (Ophrys), storczyk (Orchis), podkolan (Platanthera), storczyca (Traunsteinera), potrostek (Chamorchis), ozorka (Coeloglossum).

Wykaz rodzajów podrodziny[3][4][5]:

incertae sedis
Plemię Chloraeeae (Rchb.f.) Pfeiff.
Plemię Codonorchideae P.J.Cribb
Plemię Cranichideae (Lindl.) Endl.
incertae sedis
Podplemię Cranichidinae Lindl.
Podplemię Galeottiellinae Salazar & M.W.Chase
Podplemię Goodyerinae Klotzsch.
Podplemię Manniellinae Schltr.
Podplemię Pterostylidinae Pfitzer
Podplemię Spiranthinae Lindl.
Plemię Diseae (Lindl. ex Benth.) Dressler
Podplemię Brownleeinae H.P.Linder & Kurzweil
Podplemię Coryciinae Benth.
Podplemię Disinae Benth.
  • Disa P. J. Bergius
Podplemię Huttonaeinae Schltr.
Podplemię Satyriinae Schltr.
Plemię Diurideae (Endl.) Lindl.
incertae sedis
Podplemię Acianthinae (Lindl.) Schltr.
Podplemię Caladeniinae Pfitzer
Podplemię Cryptostylidinae Schltr.
Podplemię Diuridinae Lindl.
Podplemię Drakaeinae Schltr.
Podplemię Megastylidinae Schltr.
Podplemię Prasophyllinae Schltr.
Podplemię Rhizanthellinae R. S. Rogers
Podplemię Thelymitrinae Lindl.
Plemię Orchideae Dressler & Dodson

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W zależności od ujęcia Dryadorchis i Thrixspermum łączone są w jeden rodzaj.
  2. W zależności od ujęcia Pilophyllum i Chrysoglossum łączone są w jeden rodzaj.
  3. W zależności od ujęcia Brasiliorchis i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  4. W zależności od ujęcia Camaridium i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  5. W zależności od ujęcia Christensonella i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  6. W zależności od ujęcia Heterotaxis i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  7. W zależności od ujęcia Mapinguari i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  8. W zależności od ujęcia Maxillariella i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  9. W zależności od ujęcia Nitidobulbon i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  10. W zależności od ujęcia Ornithidium i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  11. W zależności od ujęcia Rhetinantha i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  12. W zależności od ujęcia Sauvetrea i Maxillaria łączone są w jeden rodzaj.
  13. W 2007 roku Ada i Brassia zostały połączone w jeden rodzaj pod tą ostatnią nazwą. Mimo to niektóre źródła nadal podają je osobno.
  14. W zależności od ujęcia Tolumnia i Oncidium łączone są w jeden rodzaj.
  15. Według niektórych źródeł Schlimmia.
  16. Według niektórych źródeł Warscewiczella.
  17. W zależności od ujęcia Grastidium i Dendrobium łączone są w jeden rodzaj.
  18. W zależności od ujęcia Saccoglossum i Bulbophyllum łączone są w jeden rodzaj.
  19. W zależności od ujęcia Acrochaene i Monomeria łączone są w jeden rodzaj.
  20. W zależności od ujęcia Chaseella i Bulbophyllum łączone są w jeden rodzaj.
  21. W zależności od ujęcia Drymoda i Bulbophyllum łączone są w jeden rodzaj.
  22. W zależności od ujęcia Pedilochilus i Bulbophyllum łączone są w jeden rodzaj.
  23. W zależności od ujęcia Trias i Bulbophyllum łączone są w jeden rodzaj.
  24. W zależności od ujęcia Myrmecophila i Schomburgkia łączone są w jeden rodzaj.
  25. W zależności od ujęcia Prosthechea i Epidendrum łączone są w jeden rodzaj.
  26. W zależności od ujęcia Chilopogon i Appendicula łączone są w jeden rodzaj.
  27. Według niektórych źródeł Pinelia.
  28. W zależności od ujęcia Coccineorchis i Stenorrhynchos łączone są w jeden rodzaj.
  29. W zależności od ujęcia Odontochilus i Anoectochilus łączone są w jeden rodzaj.
  30. W zależności od ujęcia Platythelys i Erythrodes łączone są w jeden rodzaj.
  31. W zależności od ujęcia Cybebus i Brachystele łączone są w jeden rodzaj.
  32. W zależności od ujęcia Eltroplectris i Stenorrhynchos łączone są w jeden rodzaj.
  33. W zależności od ujęcia Odontorrhynchus i Brachystele łączone są w jeden rodzaj.
  34. W zależności od ujęcia Skeptrostachys i Stenorrhynchos łączone są w jeden rodzaj.
  35. W zależności od ujęcia Thelyschista i Stenorrhynchos łączone są w jeden rodzaj.
  36. W zależności od ujęcia Cyrtostylis i Acianthus łączone są w jeden rodzaj.
  37. W zależności od ujęcia Ericksonella i Caladenia łączone są w jeden rodzaj.
  38. W zależności od ujęcia Pheladenia i Caladenia łączone są w jeden rodzaj.
  39. W zależności od ujęcia Hemipiliopsis i Habenaria łączone są w jeden rodzaj.
  40. W zależności od ujęcia Neolindleya i Platanthera łączone są w jeden rodzaj.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
  2. Crescent Bloom: Orchidaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-09].
  3. a b c d e Germplasm Resources Information Network (GRIN): GRIN Genera of Orchidaceae (ang.). United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service, Beltsville Area. [dostęp 22 października 2014].
  4. a b c d e Orchidaceae (ang.). The Plant List. [dostęp 22 października 2014].
  5. a b c d e Orchidaceae Juss. (ang.). W: The Orders and Families of Monocots [on-line]. e-monocot.org. [dostęp 22 października 2014].