Sziduch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sziduch (hebr.: שִׁדּוּךְ‎, pl. shidduchim שִׁדּוּכִים‎, aram. שידוכין) - żydowski system swatania, polegający na kojarzeniu w pary i przedstawianiu sobie oraz rodzinom kandydatów i kandydatki do ślubu[1].

Sziduchem zajmują się głównie zawodowi swaci (m. szadchan, f. szadchana)[2], ale także starsi członkowie rodziny. Po zakończonym sukcesem skojarzeniu w parę, swat otrzymywał wynagrodzenie w ustalonej wcześniej kwocie, bądź procent od posagu panny młodej[3].

Narzeczeństwo kończyło podpisanie tenaim - dokumentu narzeczeństwa, w którym obie strony zobowiązywały się do zawarcia małżeństwa[2].

Sziduch w XX i XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

W XX i XXI wieku sziduch popularny był głównie w społecznościach ortodoksyjnych Żydów, oraz międzynarodowo - szczególnie tam, gdzie społeczność Żydowska w danym kraju była nieliczna[4][5][6].

Pandemia COVID-19 przyniosła popularyzację międzynarodowego sziduchu także wśród nie-ortodoksyjnych Żydów, oraz wśród niereligijnej części społeczności żydowskich[7][8][9][10]. Mówi się nawet o rewolucji sziduchu[11].

Obecnie praktyka sziduchu wspierana jest przez systemy online i aplikacje na urządzenia mobilne[12], m.in. Shidduch View - The Kosher Video Date App, Basheret, SHIDCH, czy Matchmaking.

Wybrane instytucje oferujące formację religijną dla kobiet żydowskich mają w swojej ofercie także usługę sziduchu[13].

Sziduch w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Temat sziduchu obecny jest także w literaturze popularnej, filmach (m.in. Unorthodox, The Matchmaker, Nadzwyczajni[14], Make Me a Match), oraz serialach (np. w popularnym serialu Shtisel, Srugim). Stał się osnową serialu Bubbies Know Best (pol. Babcie wiedzą najlepiej)[15], Yenta Your Love Life[16].

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sziduch, czyli o swataniu w tradycji żydowskiej, Izrael24.pl, 30 stycznia 2021 [dostęp 2021-02-03] (pol.).
  2. a b „Kapłanka domostwa”, „korona mężczyzny”. Kobieta w kulturze żydowskiej, histmag.org [dostęp 2021-02-03].
  3. Ślub po żydowsku, Misyjne.pl, 16 maja 2018 [dostęp 2021-02-03] (pol.).
  4. Hajnt: o sziduchu - Jewish Community Center - Centrum Społeczności Żydowskiej, www.jccwarszawa.pl [dostęp 2021-02-03].
  5. Shulem Deen, Chasydzi w Nowym Jorku. "W miarę jak koledzy jeden po drugim znajdowali przyszłe żony, ja też zacząłem czekać na wizytę swata", wyborcza.pl [dostęp 2021-02-03].
  6. Miriam Gonczarska, tutaj, here, פה: Ohh Ci żydowscy faceci czyli jak szukać sziduchu i przeżyć., tutaj, here, פה, 28 kwietnia 2013 [dostęp 2021-02-03].
  7. How the Pandemic Shaped Jewish Dating, The Commentator, 8 września 2020 [dostęp 2021-02-03].
  8. Matchmakers in an age of pandemic, www.thejc.com [dostęp 2021-02-03].
  9. Opinion | Coronavirus lockdown meant a break from shidduch pressure — until it didn’t, The Forward [dostęp 2021-02-03] (ang.).
  10. Louisa Walters, Tradition! In a time of pandemic, singletons ditch dating apps for matchmakers, jewishnews.timesofisrael.com [dostęp 2021-02-03] (ang.).
  11. Coronavirus Spurs Jewish Dating Revolution, The Media Line, 11 maja 2020 [dostęp 2021-02-03] (ang.).
  12. Matchmaking: The original Jewish dating app - YouTube, www.youtube.com [dostęp 2021-02-03].
  13. Shidduchim Application – Machon Chana [dostęp 2021-02-03] (ang.).
  14. Vogue Polska, „Nadzwyczajni”: O dwóch takich, co naprawiali świat, Vogue Polska, 6 grudnia 2019 [dostęp 2021-02-03] (pol.).
  15. Shiryn Ghermezian, Jewish ‘Bubbies’ do matchmaking, share their dating wisdom in new TV show, JNS.org, 1 marca 2019 [dostęp 2021-02-03] (ang.).
  16. The 5 Jewish Dating Shows Netflix Should Make ASAP, Alma, 11 maja 2020 [dostęp 2021-02-03] (ang.).