To jest dobry artykuł

Tero Pitkämäki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tero Pitkämäki
Pitkämäki 2010-06-04 Bislett Games 02.jpg
Tero Pitkämäki podczas mityngu Bislett Games 2010 w Oslo
Trener Hannu Kangas
Klub Nurmon Urheilijat
Wzrost 195 cm
Masa ciała 92 kg
Dyscypliny lekkoatletyka
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Finlandia
Igrzyska olimpijskie
Brąz
Pekin 2008 rzut oszczepem
Mistrzostwa świata
Złoto
Osaka 2007 rzut oszczepem
Srebro
Moskwa 2013 rzut oszczepem
Brąz
Pekin 2015 rzut oszczepem
Mistrzostwa Europy
Srebro
Göteborg 2006 rzut oszczepem
Brąz
Barcelona 2010 rzut oszczepem
Brąz
Zurych 2014 rzut oszczepem
Młodzieżowe mistrzostwa Europy
Brąz
Bydgoszcz 2003 rzut oszczepem

Tero Kristian Pitkämäki (ur. 19 grudnia 1982 w Ilmajoki) – fiński lekkoatleta specjalizujący się w rzucie oszczepem.

Trzykrotny uczestnik igrzysk olimpijskich – w 2004 zajął ósme miejsce[1], w 2008 zdobył brązowy medal[2], a w 2012 był piąty[3][4]. Złoty i srebrny medalista mistrzostw świata[5][6], dwukrotnie stawał na podium czempionatu Starego Kontynentu[7][8]. W 2005 oraz 2007 zwyciężał w zawodach światowego finału lekkoatletycznego[9]. Medalista mistrzostw Finlandii oraz reprezentant kraju w meczach międzypaństwowych, pucharze Europy i drużynowym czempionacie Europy[9]. W 2006 ukończył studia i uzyskał tytuł inżyniera elektryka[10]. Zwycięzca plebiscytu European Athlete of the Year Trophy w roku 2007 – oszczepnik był pierwszym fińskim lekkoatletą, który triumfował w tym konkursie[11]. Za swojego największego sportowego rywala uważa Norwega Andreasa Thorkildsena[12], który jest jego przyjacielem[13].

Rekord życiowy: 91,53 (26 czerwca 2005, Kuortane) – rezultat ten jest ósmym wynikiem w historii światowej lekkoatletyki[14].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

O karierze lekkoatletycznej marzył od dzieciństwa[12]. Sport zaczął uprawiać jako dziecko, a pierwszy raz wystartował jako 12-latek – w 1994 używając oszczepu o wadze 400 gramów zajął pierwsze miejsce w konkursie w Ilmajoki[15]. Na początku roku 2000 zdobył srebrny medal w halowych mistrzostwach Finlandii juniorów[9], a pod koniec roku debiutując w dużej międzynarodowej imprezie odpadł w eliminacjach mistrzostw świata juniorów w Santiago[16]. W kolejnym sezonie był piąty na juniorskim czempionacie Starego Kontynentu[17]. Pierwszy sukces na arenie międzynarodowej odniósł w roku 2003 zdobywając w Bydgoszczy brąz mistrzostw Europy młodzieżowców, przegrywając Rosjaninem Aleksandrem Iwanowem oraz Igorem Janikiem, który podczas tych zawodów wynikiem 82,54 ustanowił (nieaktualny już) rekord Polski w kategorii młodzieżowców[18][19].

2004[edytuj | edytuj kod]

Od początku sezonu 2004 oszczepnik startował tylko w Finlandii – wyjątkiem był mecz młodzieżowców przeciwko Hiszpanii w Barcelonie 9 lipca (zwycięstwo z wynikiem 83,32) oraz mityng w Tallinnie 21 lipca (druga lokata z wynikiem 79,70)[15]. 1 sierpnia w miejscowości Vaasa zdobył pierwszy w karierze tytuł mistrza swojego kraju[20]. Tydzień później zajął trzecie miejsce w mityngu Weltklasse Zürich[9]. W eliminacjach, podczas igrzysk olimpijskich, uzyskał trzeci rezultat w grupie B i z wynikiem 82,04 awansował do finału[1]. 28 sierpnia na stadionie olimpijskim w Atenach w drugiej serii uzyskał swój najlepszy wynik – 83,01 – i został ostatecznie sklasyfikowany na ósmej lokacie[21]. W 2004 pobiegł także w biegu maratońskim[12].

2005[edytuj | edytuj kod]

W swoim czwartym starcie w roku 2005, podczas mityngu w Kuortane 26 czerwca, pierwszy raz w karierze uzyskał wynik ponad 90 metrów ustawiając rekord życiowy rezultatem 91,53[9]. 17 lipca zdobył drugi złoty medal mistrzostw Finlandii, a w ostatnim starcie przed mistrzostwami świata wygrał z wynikiem 90,54 (podczas zawodów w Oslo)[15]. Fin, który jako jedyny oszczepnik obok Rosjanina Siergieja Makarowa w sezonie przekroczył granicę 90 metrów[22], był faworytem czempionatu rozgrywanego w Helsinkach[23]. W eliminacjach, które odbyły się 9 sierpnia, z wynikiem 82,21 zajął drugie miejsce za Makarowem[24]. W rundzie finałowej w pierwszej serii Fin uzyskał wynik 75,44, a swój najlepszy rezultat osiągnął w czwartej próbie uzyskując 81,27[25]. Będący faworytem zawodów oszczepnik[23] zajął ostatecznie czwarte miejsce[25]. Złoto mistrzostw przypadło Estończykowi Andrusowi Värnikowi, srebro zdobył Norweg Andreas Thorkildsen, a brąz Rosjanin Siergiej Makarow[24]. Po mistrzostwach Pitkämäki wygrał m.in. zawody w Zurychu (88,71) i Berlinie (89,32)[9], a w ostatnim starcie w sezonie zwyciężył w światowym finale lekkoatletycznym z wynikiem 91,33[26]. W ciągu całego sezonu wygrał 12 z 16 zawodów, w których startował[26].

2006[edytuj | edytuj kod]

Sezon rozpoczął od zwycięstwa w Seinäjoki 21 maja osiągając wynik 88,41[9]. Niespełna miesiąc później, 24 czerwca, uzyskał najlepszy rezultat w sezonie posyłając oszczep na odległość 91,11[15]. Tydzień po tym sukcesie zwyciężył w zawodach superligi pucharu Europy – mimo tego zespół Finlandii spadł do I ligi[27]. Przed zaplanowanymi na początek sierpnia mistrzostwami Europy[7] wygrał zawody w Paryżu, był drugi w Rzymie oraz ponownie został mistrzem kraju[9]. Na czempionacie Starego Kontynentu w Göteborgu w eliminacjach zajął czwarte miejsce z wynikiem 83,78[7]. Finał odbywał się 9 sierpnia – Fin po rzucie w pierwszej serii (swoim najlepszym w całym konkursie) na odległość 86,44 objął prowadzenie jednak w drugiej kolejce rezultat 87,37 dał pozycję lidera Norwegowi Andreasowi Thorkildsenowi[28]. Thorkildsen poprawił się w ostatniej próbie rzucając 88,78 i zostając mistrzem Europy – Fin uplasował się na drugim miejscu, a brązowy medal zdobył Jan Železný z Czech, który miał tylko jeden udany rzut (w pierwszej serii na odległość 85,92)[7][28]. Po mistrzostwach oszczepnik wystartował jeszcze pięciokrotnie zwyciężając w Zurychu oraz Helsinkach[9].

2007[edytuj | edytuj kod]

Fin po zwycięstwie w mistrzostwach świata

W swoim starcie w sezonie oszczepnik z wynikiem 87,78 zwyciężył 3 czerwca w Kuortane, a 15 czerwca poprawił się o równy metr wygrywając mityng Bislett Games w Oslo z rezultatem 88,78[9]. 13 lipca w Rzymie podczas mityngu Golden Gala Pitkämäki źle wykonał rzut w wyniku czego oszczep poleciał za bardzo w lewo i trafił francuskiego skoczka w dal Salima Sdiriego[29][30]. Ostatecznie w mityngu oszczepnik uplasował się na drugim miejscu[31]. W kolejnych dniach Fin nie mógł otrząsnąć się po wypadku[30] jednak już 22 lipca z wynikiem 91,23 (trzecim najlepszym w karierze) wygrał zawody w Lapinlahti[9]. 31 sierpnia w eliminacjach mistrzostw świata na stadionie w Osace uzyskał rezultat 80,62 (dziesiąty wśród startujących) i awansował do finału czempionatu, który zaplanowano na 2 września[32]. W finale na stadionie Nagai po pierwszej serii zajmował czwartą lokatę, a w drugiej próbie po rzucie na odległość 89,16 objął prowadzenie[5]. W ostatniej próbie uzyskał swój najlepszy wynik w zawodach – 90,33 – i wyprzedzając Norwega Andreasa Thorkildsena i Amerykanina Breauxa Greera zdobył tytuł mistrza świata[5]. Złoto Pitkämäkiego było pierwszym medalem z najcenniejszego kruszcu wywalczonym przez Fińskiego oszczepnika od roku 1999 kiedy w światowym czempionacie zwyciężył Aki Parviainen[33]. Na koniec sezonu jako pierwszy Fin oraz drugi oszczepnik w historii wygrał prestiżowy plebiscyt European Athlete of the Year Trophy[11].

2008[edytuj | edytuj kod]

Oszczepnik pierwszy raz w sezonie wystąpił na zawodach 25 maja zajmując w Kuortane drugie miejsce z wynikiem 86,89[9]. W dalszej części sezonu startował m.in. w Berlinie (pierwsze miejsce), Oslo (trzecia lokata) oraz Rzymie (zwycięstwo)[15]. 27 lipca na mistrzostwach Finlandii zajął drugą pozycję przegrywając z Tero Järvenpää, który wynikiem 86,68 ustanowił rekord życiowy[34]. W ostatnim występie przed igrzyskami w Pekinie wygrał zawody w Lappeenrancie osiągając rezultat 84,30[15]. Eliminacje rzutu oszczepem na igrzyskach olimpijskich odbyły się 21 sierpnia[2]. Fin startował w grupie B i osiągnął wynik 82,61 (minimum kwalifikacyjne to 82,50) awansując z trzecim rezultatem do finału[35]. Dwa dni później, podczas konkursu finałowego, w pierwszej serii uzyskał wynik 83,75 i zajmował trzecią lokatę za prowadzącym od początku Andreasem Thorkildsenem i swoim rodzakiem Tero Järvenpää[36]. Dzięki rzutowi w ostatniej kolejce Pitkämäkiego wyprzedził jeszcze Łotysz Ainārs Kovals, który uzyskał swój nowy rekord życiowy wynikiem 86,64[36]. W ostatniej serii Fin posłał oszczep na odległość 86,16, przesunął się na trzecie miejsce i ostatecznie zdobył brązowy medal[36]. Mistrzem olimpijskim został Norweg Thorkildsen, który w przedostatniej serii wynikiem 90,57 ustanowił rekord olimpijski, a srebro przypadło Kovalsowi[2]. Po igrzyskach był drugi w Zurychu oraz podczas meczu przeciwko Szwedom w Helsinkach i wygrał mityng w Brukseli[9]. 14 września, w ostatnim starcie w sezonie, zajął trzecie miejsce podczas światowego finału lekkoatletycznego w Stuttgarcie[37].

2009[edytuj | edytuj kod]

Na początku sezonu zajął trzecie miejsce w zawodach w Seinäjoki[15] oraz wygrał mityng ISATF w Berlinie[38]. Tydzień po zawodach w Niemczech wygrał, 21 czerwca, w Bergen rywalizację oszczepników podczas I ligi drużynowych mistrzostw Europy uzyskując wynik 86,78[39]. W dalszej części sezonu tryumfował m.in. w Oslo oraz był drugi na zawodach w Rzymie i Paryżu[9]. W eliminacjach na mistrzostwach świata, 21 sierpnia, Fin nie uzyskał wymaganego minimum (82,00) i do finału awansował z 4. odległością uzyskując w swojej trzeciej próbie wynik 81,65[40]. Dwa dni później borykający się z grypą oszczepnik[41] w finałowym konkursie w pierwszej serii uzyskał swój najlepszy wynik 81,90 (dający mu wówczas drugą lokatę za Kubańczykiem Guillermo Martínezem[42]). W kolejnych próbach nie poprawił się i ostatecznie zajął piąte miejsce[42], a reprezentacja Finlandii nie zdobyła w Berlinie żadnego medalu[43]. Na koniec sezonu Pitkämäki zwyciężył jeszcze 4 września w Memorial Van Damme 2009 w Brukseli[9] oraz był drugi 13 września w światowym finale lekkoatletycznym w Salonikach[44].

2010[edytuj | edytuj kod]

Na początku sezonu startował w Australii zwyciężając 27 lutego w Sydney oraz 4 marca w Melbourne[9]. Najważniejszą imprezą w roku były mistrzostwa Europy, które odbywały się w Hiszpanii – w eliminacjach zawodów na Estadi Olímpic Lluís Companys Fin uzyskał drugi wynik wśród startujących rzucając w swojej drugiej próbie 83,15[8]. W finale, który odbył się 31 lipca, po pierwszej serii na prowadzeniu był Andreas Thorkildsen (86,32), drugie miejsce zajmował Matthias de Zordo (86,22), a Fin był trzeci z wynikiem 81,47[8]. Ostatecznie kolejność ta nie zmieniła się do ostatniej kolejki chociaż Pitkämäki w swoim piątym rzucie poprawił znacząco swój wynik posyłając oszczep na odległość 86,67[8]. Po czempionacie oszczepnik wygrał zawody w Sztokholmie[9], a 8 sierpnia został mistrzem Finlandii[45][46]. 28 sierpnia zwyciężył w kolejnej edycji tradycyjnego[47] meczu pomiędzy Szwecją i Finlandią osiągając wynik 84,08[48]. Sezon zakończył zwycięstwem w Kawasaki 19 września[15].

2011[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym starcie w sezonie zajął trzecie miejsce podczas zawodów Qatar Athletic Super Grand Prix 2011 w Dosze uzyskując wynik 83,91[49]. 15 maja zwyciężył w mityngu w Szanghaju z wynikiem 85,33 – rezultatem tym wyrównał najlepszy w sezonie wynik na świecie, który od 22 kwietnia należał do Rosjanina Siergieja Makarowa[50][51]. 24 czerwca na mityngu w Kuortane zajął piąte miejsce z wynikiem 77,55 – był to pierwszy konkurs od końca 2004 roku, w którym Fin nie rzucił ponad 80 metrów[52]. Podczas mityngu w Lozannie, 30 czerwca, ponownie nie osiągnął 80 metrów zajmując z wynikiem 78,35 szóstą lokatę[53]. Na mistrzostwach świata odpadł w eliminacjach[54]. Po tej imprezie do grona trenerów Fina dołączył aktualny rekordzista świata Jan Železný[55][56].

2012[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym starcie w olimpijskim sezonie 2012 Fin zajął z wynikiem 77,99 piąte miejsce podczas deszczowego mityngu Shanghai Golden Grand Prix 2012 w Szanghaju[57][58]. Na zawodach Bislett Games 2012 w Oslo zajął odległą pozycję z wynikiem 73,57[59]. Udanie wystąpił na mityngu oszczepników w Pihtipudas gdzie 17 czerwca rzucił 83,87. Podczas mistrzostw Europy w Helsinkach mimo wsparcia licznie zgromadzonych kibiców zajął ostatecznie 11. miejsce z rezyltatem 74,89[60]. Po zawodach w stolicy Finlandii na mityngu w Kuortane, 22 lipca, osiągnął najlepszy wynik w sezonie rzucając 84,90[61]. Na igrzyskach olimpijskich w Londynie zajął trzecie miejsce w eliminacjach (z wynikiem 83,01), a w finale uplasował się na piątym miejscu[3].

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Tero Pitkämäki oraz Andreas Thorkildsen (z lewej) i Breaux Greer (z prawej) na podium mistrzostw świata w Osace (2007)
Rok Impreza Miejsce Pozycja Wynik Źródła
2000 Mistrzostwa świata juniorów Chile Santiago el. – 16. miejsce 66,59 [16]
2001 Mistrzostwa Europy juniorów Włochy Grosseto 5. miejsce 73,33 [17]
2003 Młodzieżowe mistrzostwa Europy Polska Bydgoszcz Bronze medal europe.svg 3. miejsce 78,84 [18]
2004 Igrzyska olimpijskie Grecja Ateny 8. miejsce 83,01 [1]
2004 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Monako Monako 5. miejsce 78,50 [15]
2005 I liga pucharu Europy Szwecja Gävle 1. miejsce 85,90 [9]
2005 Mistrzostwa świata Finlandia Helsinki 4. miejsce 81,27 [24]
2005 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Monako Monako 1. miejsce 91,33 [26]
2006 Superliga pucharu Europy Hiszpania Malaga 1. miejsce 85,30 [27]
2006 Mistrzostwa Europy Szwecja Göteborg Silver medal europe.svg 2. miejsce 86,44 [7]
2006 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Niemcy Stuttgart 2. miejsce 88,25 [15]
2007 I liga pucharu Europy Finlandia Vaasa 1. miejsce 85,56 [9]
2007 Mistrzostwa świata Japonia Osaka Gold medal world centered-2.svg 1. miejsce 90,33 [5]
2007 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Niemcy Stuttgart 1. miejsce 88,19 [15]
2008 Igrzyska olimpijskie Chińska Republika Ludowa Pekin Bronze medal olympic.svg 3. miejsce 86,16 [2]
2008 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Niemcy Stuttgart 3. miejsce 81,64 [37]
2009 I liga drużynowych mistrzostw Europy Norwegia Bergen 1. miejsce 86,78 [39]
2009 Mistrzostwa świata Niemcy Berlin 5. miejsce 81,90 [42]
2009 Światowy finał lekkoatletyczny IAAF Grecja Saloniki 2. miejsce 84,09 [44]
2010 Mistrzostwa Europy Hiszpania Barcelona Bronze medal europe.svg 3. miejsce 86,67 [8]
2011 Mistrzostwa świata Korea Południowa Taegu el. – 17. miejsce 79,46 [54]
2012 Mistrzostwa Europy Finlandia Helsinki 11. miejsce 74,89 [60]
2012 Igrzyska olimpijskie Wielka Brytania Londyn 5. miejsce 82,80 [3]
2013 Mistrzostwa świata Rosja Moskwa Silver medal world centered-2.svg 2. miejsce 87,07 [6]
2014 Mistrzostwa Europy Szwajcaria Zurych Bronze medal europe.svg 3. miejsce 84,40
2015 Mistrzostwa świata Chińska Republika Ludowa Pekin Bronze medal world centered-2.svg 3. miejsce 87,64 [62]

Progresja wyników[edytuj | edytuj kod]

Oszczepnik w 2010

Progresja wyników oszczepnika w poszczególnych latach kariery[9][15].

Rok Wynik Data Miejsce Uwagi
1994 43,98 0000-09-044 września Finlandia Ilmajoki oszczep 400 gramowy
1995 47,22 0000-07-2929 lipca Finlandia Alajärvi oszczep 400 gramowy
1996 53,22 0000-07-1818 lipca Finlandia Ilmajoki oszczep 600 gramowy
1997 57,50 0000-07-066 lipca Finlandia Kauhajoki oszczep 600 gramowy
1998 62,26 0000-09-1313 września Finlandia Ylihärmä oszczep 700 gramowy
1999 74,56 0000-09-1212 września Finlandia Ylihärmä oszczep 700 gramowy
2000 73,75 0000-07-2020 lipca Finlandia Pihtipudas
2001 74,89 0000-08-1111 sierpnia Finlandia Kannus
2002 77,24 0000-06-2424 czerwca Finlandia Lapua
2003 80,45 0000-08-1111 sierpnia Finlandia Helsinki mistrzostwa Finlandii
2004 84,64 0000-07-044 lipca Finlandia Pihtipudas
2005 91,53 0000-06-2626 czerwca Finlandia Kuortane
2006 91,11 0000-06-2424 czerwca Finlandia Kuortane
2007 91,23 0000-07-2222 lipca Finlandia Lapinlahti
2008 87,70 0000-07-1111 lipca Włochy Rzym Golden Gala
2009 87,79 0000-07-2525 lipca Finlandia Lapinlahti
2010 86,92 0000-06-2626 czerwca Finlandia Kuortane
2011 85,33 0000-05-1515 maja Chińska Republika Ludowa Szanghaj Shanghai Golden Grand Prix 2011
2012 86,98 0000-08-1717 sierpnia Szwecja Sztokholm DN Galan 2012
2013 87,60 0000-05-1818 maja Chińska Republika Ludowa Szanghaj Shanghai Golden Grand Prix 2013
2014 86,63 0000-07-055 lipca Francja Paryż Meeting Areva 2014

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 OG Athína GRE 20 – 29 August 2004 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Olympic Games, National Stadium – "Bird's Nest" Beijing CHN 15 – 24 August 2008 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  3. 3,0 3,1 3,2 OG London GBR 3 – 12 August 2012 / 30th Olympic Games, Olympic Stadium (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 14 sierpnia 2012].
  4. Janusz Rozum: 50 km – Łukasz Nowak dziewiąty (pol.). pzla.pl. [dostęp 14 sierpnia 2012].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 2007 IAAF World Championships in Atheltics / Javelin Throw – M Final (ang.). [dostęp 10 czerwca 2011].
  6. 6,0 6,1 14th IAAF World Championships – Javelin Throw Men (ang.). IAAF.org. [dostęp 17 sierpnia 2013].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 EC Göteborg SWE 7 – 13 August / 19th European Championships, Ullevi Stadium (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 2010 European Athletics Championships – Men's Javelin Throw (ang.). sportsresult.com. [dostęp 10 czerwca 2011].
  9. 9,00 9,01 9,02 9,03 9,04 9,05 9,06 9,07 9,08 9,09 9,10 9,11 9,12 9,13 9,14 9,15 9,16 9,17 9,18 9,19 Athlete career in Javelin / Tero Pitkämäki (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  10. Profile (ang.). teropitkamaki.com. [dostęp 10 czerwca 2011].
  11. 11,0 11,1 Britain's Idowu named men's European Athlete of the Year (ang.). European Athletics. [dostęp 10 czerwca 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-29)].
  12. 12,0 12,1 12,2 5-Minutes Interview > Tero Pitkämäki (ang.). European Athletics. [dostęp 12 czerwca 2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-03)].
  13. Finland's Javelin World Champion Pitkämäki Gears up for Encounter with Norway's Thorkildsen (ang.). nowpublic.com. [dostęp 12 czerwca 2011].
  14. Javelin Throw All Time (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  15. 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 15,11 Urheilijan ura lajissa: Keihäs/JT (fiń.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  16. 16,0 16,1 Lionel Peters i Tomas Magnusson: World Junior Championships 2000 (ang.). wjah.co.uk. [dostęp 10 czerwca 2011].
  17. 17,0 17,1 Lionel Peters i Tomas Magnusson: European Junior Championships 2001 (ang.). wjah.co.uk. [dostęp 6 lutego 2012].
  18. 18,0 18,1 EJ Bydgoszcz POL 17 – 20 July 2003 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  19. Janusz Rozum, Ryszard Pilarczyk oraz Komisja Statystyczna Polskiego Związku Lekkiej Atletyki: Rocznik PZLA 2010. Warszawa – Zamość: wydawnictwo Abacus, 2011. ISBN 978-83-61882-84-8.
  20. NC Vaasa FIN 30 July – 1 August 2004 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  21. 2004 Olympic Games – Javelin Throw – M Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  22. Top List > Javelin Throw 2005 (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  23. 23,0 23,1 Witold Cebulewski: Sprintem przez Helsinki – środa (ang.). sport.interia.pl. [dostęp 12 czerwca 2011].
  24. 24,0 24,1 24,2 WC Helsinki FIN 6 – 14 August 2005 / 10th IAAF World Championships, Olympic Stadium (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  25. 25,0 25,1 2005 IAAF World Championships in Athletics – Javelin Throw – M Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  26. 26,0 26,1 26,2 Bob Ramsak: Pitkämäki, 91.33m – making up for Helsinki – World Athletics Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  27. 27,0 27,1 ECp Málaga ESP 28 – 29 June 2006 / European Cup Super League (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  28. 28,0 28,1 Todor Krastev: Men Javelin Throw European Championship 2006 Göteborg (SWE) – Wednesday 09.08 (ang.). todor66.com. [dostęp 12 czerwca 2011].
  29. Skoczek trafiony oszczepem w plecy (pol.). tvn24.pl. [dostęp 10 czerwca 2011].
  30. 30,0 30,1 David Powell: Pitkämäki finally strikes gold (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  31. Golden Gala 2007 – Official Results – Men – Javelin Throw (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  32. 2007 IAAF World Championships in Atheltics / Javelin Throw – M Qualification (ang.). [dostęp 10 czerwca 2011].
  33. IAAF World Championships in Athletics (ang.). gbrathletics. [dostęp 10 czerwca 2011].
  34. NC Tampere FIN 24 – 27 July 2008 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 11 czerwca 2011].
  35. 2008 Olympic Games – Javelin Throw – M Qualification (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  36. 36,0 36,1 36,2 2008 Olympic Games – Javelin Throw – M Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 12 czerwca 2011].
  37. 37,0 37,1 2008 IAAF World Athletics Final – Javelin Throw – M Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 11 czerwca 2011].
  38. DKB ISTAF Javelin Throw – M (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  39. 39,0 39,1 ETC-1 Bergen NOR 20 – 21 June 2009 / European Team Championships, First League (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  40. 2009 IAAF World Championships in Atheltics / Javelin Throw Men Qualification (ang.). berlin.iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  41. Mirko Jalava: Event Report – Men's Javelin Throw – Final (ang.). berlin.iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  42. 42,0 42,1 42,2 2009 IAAF World Championships in Athletics / Javelin Throw Final (ang.). berlin.iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  43. Finland > Athletes participating per day (ang.). berlin.iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  44. 44,0 44,1 2009 IAAF World Athletics Final / Javelin Throw – M Final (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  45. NC Kajaani FIN 5 – 8 August / Kalevan Kisat, National Championships (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  46. Mirko Jalava: Pitkämäki retakes javelin title – Finnish champs report (ang.). iaaf.org. [dostęp 11 czerwca 2011].
  47. Stefan Pietkiewicz i Janusz Rozum: O meczu ów… (pol.). Polski Związek Lekkiej Atletyki. [dostęp 10 czerwca 2011].
  48. FINvSWE Helsinki FIN 27 – 28 August 2010 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  49. Samsung Diamond League Doha / Doha (QAT) – Friday, May 06, 2011 – Javelin Throw (ang.). iaaf.org. [dostęp 10 czerwca 2011].
  50. Javelin Throw Men (ang.). diamondleague-shanghai.com. [dostęp 10 czerwca 2011].
  51. Janusz Rozum: Diamentowa Liga w Szanghaju (pol.). Polski Związek Lekkiej Atletyki. [dostęp 10 czerwca 2011].
  52. mj: Sprintem przez świata (ang.). Polski Związek Lekkiej Atletyki. [dostęp 27 czerwca 2011].
  53. mj: Fakty ze świata (pol.). Polski Związek Lekkiej Atletyki, 1 lipca 2011.
  54. 54,0 54,1 2011 IAAF World Championships in Atheltics – Javelin Throw – Men Qualification (ang.). daegu2011.iaaf.org. [dostęp 6 września 2011].
  55. Jan Zelezny Pitkämäen valmennustiimiin (fiń.). yle.fi. [dostęp 8 września 2011].
  56. Antti-Pekka Sonninen: Zelezny to coach Pitkämäki (ang.). iaaf.org. [dostęp 14 września 2011].
  57. Len Johnson: Liu Xiang and G. Dibaba the standouts in rainy Shanghai – Samsung Diamond League (ang.). iaaf.org. [dostęp 21 maja 2012].
  58. Diamond League Meeting Shanghai CHN 19 May 2012 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 21 maja 2012].
  59. Bislett Games, Samsung Diamond League, Bislett Stadium Oslo NOR 7 June 2012 (ang.). tilastopaja.org. [dostęp 29 czerwca 2012].
  60. 60,0 60,1 2012 European Athletics Championships – Javelin Throw Men (ang.). sportresult.com. [dostęp 29 czerwca 2012].
  61. Antti-Pekka Sonninen: Pitkämäki reaches season's best 84.90m, Torneus breaks Swedish Long Jump record in Kuortane (ang.). iaaf.org. [dostęp 14 sierpnia 2012].
  62. 15th IAAF World Championships – Javelin Throw Men (ang.). IAAF.org. [dostęp 27 sierpnia 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]