Toruń Wschodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Toruń Wschodni
Ilustracja
Budynek widziany od strony Placu Fryderyka Skarbka, maj 2020 rok
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Lokalizacja

Mokre

Data otwarcia

20 listopada 1871
15 sierpnia 1909

Poprzednie nazwy

1871–1873: Thorn-Mocker
1873–1909: Guterbahnhof Thorn-Mocker
1909–1920: Thorn-Mocker
1920–1939: Toruń Mokre
1939–1945: Thorn Mocker
1945–1959: Toruń Mokre

Dane techniczne
Liczba peronów

3

Liczba krawędzi
peronowych

5

Kasy

T

Linie kolejowe
Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Ziemia53°01′38″N 18°38′05″E/53,027222 18,634722
Portal Transport szynowy

Toruń Wschodni – dworzec kolejowy na terenie Torunia. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca aglomeracyjnego[1].

W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 2400 pasażerów na dobę[2].

W latach 1871–1873 (lub 1871–1882) i 1909–1959 nosił nazwę Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a w latach 1873–1909 (lub 1882–1909) Guterbahnhof Thorn-Mocker (Dworzec Towarowy Toruń Mokre).

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa Toruń Wschodni położona jest w prawobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Mokre. Główne wejście na teren stacji znajduje się na Placu Fryderyka Skarbka[3]. Do drugiej połowy XX wieku po obu końcach dworca znajdowały się drogowe przejazdy pod torami – tunel w ciągu ul. Kościuszki pod koniec lat 70. został zastąpiony istniejącym obecnie wiaduktem, natomiast tunel w ciągu ul. Wschodniej został zlikwidowany w latach 60.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice dworca na planie miasta z 1909 roku. Kolor czerwony to główne budynki dworca, kolor pomarańczowy to kolejowe budynki mieszkalne. W żółtych kółkach widać tunele pod torami, a kolorem zielonym zaznaczony jest przybliżony obecny przebieg trasy Kościuszki-Żółkiewskiego
Toruń Wschodni widziany z wiaduktu Kościuszki
Widok ogólny stacji
Pesa Elf 22WEc – składy kursujące na trasie Toruń Wschodni - Bydgoszcz Główna
Budynek administracyjny lokomotywowni, obecnie siedziba PKP Polskie Linie Kolejowe

Linię z Torunia do Jabłonowa Pomorskiego, która była częścią planowanej linii kolejowej Poznań-Istenburg, otwarto 20 listopada 1871[4]. Bahnhof Thorn-Mocker, jak ówcześnie nazywał się dworzec, był początkowym/końcowym przystankiem linii od strony Torunia. Na dworcu wzniesiono budynek dla podróżnych z restauracją[5]. Stacją końcową przestał być 15 sierpnia 1873, kiedy dzięki otwarciu mostu kolejowego (i oczywiście linii od mostu do dworca) uzyskał połączenie ze stacją Toruń Główny[6]. Jednocześnie jednak podjęto decyzję o zamknięciu Torunia Mokre (ob. Toruń Wschodni), a cała ekspedycja na tej linii odbywała się odtąd przez dworzec Toruń Główny. Wkrótce dworzec otwarto ponownie, ale wyłącznie jako dworzec towarowy, a kwestia jego nazwy nie została ostatecznie wyjaśniona[7].

1 lipca 1882 oddano do użytku pierwszy odcinek planowanej Kolei Miast Nadwiślańskich - z Torunia do Chełmży[8]. Linia ta odchodziła od linii Poznań-Istenburg na wysokości dzisiejszego Polmosu Toruń, wiodła wzdłuż ulic Dworcowej i Kraińskiej, a następnie wzdłuż ul. Grudziądzkiej do Łysomic i dalej na północ[9] - omijała więc towarową stację Toruń Mokre (ob. Toruń Wschodni). Na nowej linii zbudowano Dworzec Mokre (Bahnhof Mocker), który po przyłączeniu wsi Mokre do Torunia - 1 kwietnia 1906 - przemianowano na Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker)[7].

Ponieważ linia Poznań-Istenburg była ważniejszą niż linia Toruń-Malbork, a w roku 1906 nie posiadała żadnego dworca w nowo przyłączonym do Torunia obszarze (czyli dawna wieś Mokre i okolice), postanowiono rozbudować Toruń Mokre do dużego dworca pasażersko-towarowego. Jednocześnie postanowiono przebudować układ torów tak, aby ten nowy dworzec mógł obsłużyć ruch także na linii Toruń-Malbork. Także stację końcową linii do Malborka przeniesiono na nowy dworzec. Powstał on w roku 1909 (otwarcie nastąpiło 15 sierpnia)[8], a przy rozbudowie peronów i torowiska zmieniono przebieg Strugi Toruńskiej tworząc w miejsce dotychczasowego, nieregularnego odcinka proste koryto kilka metrów bardziej na północ (stary przebieg Strugi na terenie dworca widoczny jest do dziś w podziale katastralnym). Dworzec powrócił do swojej pierwotnej nazwy Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a stary dworzec Toruń Mokre zamknięto 14 sierpnia 1909, po czym przemianowano na Toruń Stare Mokre (Thorn Altmocker) i odtąd pełnił rolę wyłącznie stacji towarowej[10].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabudowa dworca składa się z dwóch głównych budynków - większego (mieszczącego m.in. poczekalnię i kasy) oraz mniejszego (Biuro Wag). Oba powstały w stylu neogotyckim i w pierwotnej formie architektonicznej przetrwały do czasów współczesnych[11]. Na obramowaniu schodów głównego budynku znajdują się relikty latarni gazowych. W pobliżu obu głównych budynków dworca stoi kilka kolejowych budynków mieszkalnych przeznaczonych pierwotnie dla obsługi dworca i ich rodzin.

Dworzec do roku 2022 ma zostać wyremontowany w ramach projektu "Modernizacja linii kolejowej nr 353 na odcinku Toruń Główny - Toruń Wschodni wraz z infrastrukturą dworcową oraz budową nowych przystanków kolejowych w Toruniu - BiTCity II". Projekt ten zakłada m.in. remont dworców Toruń Miasto i Toruń Wschodni, a także mostu kolejowego im. Ernesta Malinowskiego[12].

Obiekt wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków (nr 2185)[13].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Przejście podziemne[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajduje się jedno przejście podziemne, które łączy z sobą trzy perony, natomiast nie jest połączone z budynkiem stacyjnym. Przejście to nie jest przystosowane do obsługi osób niepełnosprawnych.

Perony[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajdują się trzy perony, w tym dwa wyspowe. Przeznaczone są one zarówno do obsługi ruchu regionalnego, jak i dalekobieżnego.

Semafory[edytuj | edytuj kod]

Na terenie całej stacji używane są semafory kształtowe.

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

Połączenia kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Z dworca istnieją bezpośrednie połączenia do wielu miast Polski, m.in. do Olsztyna, Iławy, Grudziądza, Chełmży, Sierpca, Kutna, Włocławka, Bydgoszczy, Poznania czy Inowrocławia.

Na stacji Toruń Wschodni zaczynają i kończą bieg składy jadące z i do:

Oprócz pociągów dalekobieżnych i wojewódzkich do stacji Toruń Wschodni dojeżdżają również pociągi BiT City. Składy kursują na trasie Toruń Wschodni - Bydgoszcz Główna. Od 14 grudnia 2014 roku linia ta została wzbogacona o cztery nowe składy typu Pesa Elf 22WEc.

Lokomotywownia Toruń Wschodni[edytuj | edytuj kod]

Lokomotywownia widziana od strony zachodniej, 2020 rok

Kompleks obiektów lokomotywowni powstał w czasie II wojny światowej, prawdopodobnie w latach 1940-1943. Do jego budowy, podobnie jak do budowy lokomotywowni na Kluczykach, wykorzystano pracę brytyjskich, francuskich, belgijskich, włoskich i amerykańskich jeńców wojennych, będących więźniami Stalagów XXa i XXc. Po 1945 roku lokomotywownię kilka razy remontowano.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 477
  2. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  3. Dworce kolejowe i autobusowe | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-07-15].
  4. Wiadomości miejscowe i prowincyonalne. Toruń., „Gazeta Toruńska” (272), 24 listopada 1871, s. 2.
  5. Locales. Eröffnung der Bahnstrecke Thorn-Jablonowo, „Thorner Zeitung” (276), 22 listopada 1871, s. 2.
  6. Kucharzewska 2004 ↓, s. 392.
  7. a b oToruniu.net 2014 ↓.
  8. a b Kucharzewska 2004 ↓, s. 394.
  9. Przybyszewski ↓.
  10. Kadlec 2019 ↓.
  11. Kucharzewska 2004 ↓, s. 67.
  12. Dwa dworce i most kolejowy w Toruniu doczekają się remontu (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2015-04-15].
  13. GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA MIASTA TORUŃ stan na I kwartał 2015 r. - PDF, docplayer.pl [dostęp 2018-05-05].
  14. Po 2,5 roku pociągi wracają do Ciechocinka (pol.). torun.gazeta.pl. [dostęp 2014-06-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Kucharzewska, Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920, Warszawa: Neriton, 2004, ISBN 838897369X.
  • Michał P. Kadlec, Dawny Dworzec Mokre, Blog PO TORUNIU, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Toruniu.net, Dawny dworzec kolejowy, oToruniu.net - Toruń jego zagadki, ciekawostki i historie…, 15 marca 2014 [dostęp 2020-05-27].
  • Jonasz Przybyszewski, Rozwój kolei w Toruniu, Rozwój kolei w Toruniu, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Tomasz Stochmal, Zapomniane linie kolejowe województwa kujawsko-pomorskiego, Toruń: Stotom, 2017, ISBN 978-83-943175-5-3.


Toruń Wschodni
Linia 27 Nasielsk – Toruń Wschodni (165,022 km)
BSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Grębocin
odległość: 4,080 km
BSicon KBHFr.svg
Linia 207 Toruń Wschodni – Malbork (0,000 km)
BSicon KBHFl.svg
odległość: 2,55 km
Linia 246 Toruń Wschodni – Olek (0,000 km)
BSicon KBHFl.svg
odległość: 6,061 km
Linia 353 Poznań WschódŻeleznodorożnyj (139,092 km)
BSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Toruń Miasto
odległość: 1,674 km
BSicon BHFq.svg