Linia kolejowa nr 27

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Linia kolejowa nr 27
Nasielsk – Toruń Wschodni
Mapa przebiegu linii kolejowej 27
Dane podstawowe
Zarządca PKP PLK
Numer linii 27
Tabela SRJP 410
Długość 165,022 km
Rozstaw szyn 1435 mm
Sieć trakcyjna brak
Prędkość maksymalna 70 km/h
Zdjęcie LK27
Widok z kabiny maszynisty na linię nr 27
Portal Portal Transport szynowy
Fragment linii kolejowej numer 27 w bliskim sąsiedztwie nieistniejącego już przystanku Toruń Elana

Linia kolejowa nr 27 NasielskToruń Wschodni – jednotorowa linia kolejowa, zaliczona do linii o znaczeniu państwowym[1], łącząca Nasielsk z Toruniem przez Płońsk, Raciąż, Sierpc, Lipno i Dobrzejewice. Położona w granicach województw mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego. Pierwotnie linia wąskotorowa wybudowana w 1915 r. Odcinki z Nasielska do Sierpca w 1924 r., a z Sierpca do Torunia w 1937 r., przebudowano na linię normalnotorową. W opracowanych w latach 80. planach elektryfikacji (tzw. wielka elektryfikacja) planowano elektryfikację linii między latami 1996 i 2000. Plany pozostały niezrealizowane.

Historia do 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

Odcinek Sierpc – Nasielsk. Linia wybudowana w 1915 r. przez niemiecką armię jako wąskotorówka o standardowym rozstawie 600 mm. Po odzyskaniu niepodległości rozpoczęto prace nad budową nowych, wariantowych połączeń między terenami dawnych zaborów. Jednym z nich miała być linia łącząca Nasielsk z Toruniem i będąca najkrótszym połączeniem między Warszawą i Toruniem. Do prac przystąpiono na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 1919 r.[2] Zgodnie z nią do prac miano przystąpić niezwłocznie celem zatrudnienia bezrobotnych i rzeczywiście rozpoczęto je jeszcze w warunkach wojennych, przerywając na czas wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. Powrócono do nich po dokończeniu prac na linii Kutno-Strzałkowo, które trwały do końca 1921 r. Polegały na przebudowie istniejącej linii wąskotorowej na linię o normalnym prześwicie torów. Prace skupiły się na odcinku Raciąż – Nasielsk. Główne utrudnienia napotkane na budowie wynikały z braku dokonania przez Niemców wywłaszczenia zajętych obszarów, przebiegu linii częściowo wzdłuż drogi, dużych spadków i łuków o małych promieniach. W czasie budowy utrzymywano normalny ruch na linii wąskotorowej. Ruch otwarto dnia 30 czerwca 1924 r. Z tą datą zbiega się oddanie do użytku projektowanej jako węzłowa stacji Sierpc. W 1939 r., po 14 latach eksploatacji i budowie przedłużeń do Torunia i Brodnicy, oceniano, że nakład środków na linię nie został skompensowany przez zyski z jej eksploatacji. Na linii był słaby ruch (2 pary pociągów osobowych i 1-2 towarowych). W czasie wojny Niemcy rozbudowali infrastrukturę linii, m. in. na stacji Sierpc, Raciąż (piętrowy gmach dyspozytorni z lat 1940 - 1943, nakryty czterospadowym dachem i obłożony ciemnowiśniową cegłą klinkierową) i Płońsk (podobny gmach dyspozytorni). [3] Linia stała się miejscem akcji dywersyjnych oddziałów Gwardii Ludowej i Armii Ludowej: "W październiku 1944 r. na trasie Sierpc - Raciąż, między Koziebrodami a Małą Wsią został wysadzony przy pomocy trotylu most betonowy."[4] Pod kierownictwem Stanisława Wiśniewskiego grupa partyzantów wysadziła pociąg wojskowy w pobliżu Baboszewa na linii Raciąż - Płońsk.[5] Na krótko przed rozpoczęciem radzieckiej ofensywy pułtuskie oddziały AL wysadziły następny pociąg wojskowy na odcinku Nasielsk - Cieksyn."[6] Również Kazimierz German opisywał podłożenie ładunku wybuchowego na moście kolejowym pod nadjeżdżający pociąg na trasie Sierpc - Raciąż.[7]

Odcinek Sierpc – Toruń. Przebudowa na linię normalnotorową odcinka Sierpc – Toruń została zrealizowana dopiero po kilkunastu latach. Budowę całego odcinka (80 km) rozpoczęto w 1935 r. na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 kwietnia 1935 r.[8] Linia została otwarta dla ruchu tymczasowego dnia 9 grudnia 1936 r., oficjalne otwarcie miało miejsce dnia 21 listopada 1937. Na budowie wykonano roboty ziemne wielkości 1,2 mln m³, zużyto 13 tys. m³ betonu. Do ważniejszych obiektów należą mosty przez Drwęcę pod Lubiczem i Skrwę pod Sierpcem. Po uruchomieniu linii wykonano jeszcze prace przy rozbudowie stacji w Sierpcu oraz pomniejsze prace uzupełniające i wykończeniowe. Koszt budowy tego odcinka wyniósł 12 380 000 ówczesnych złotych, co odpowiada 167 tys. zł/km.[9] Budowę linii zalicza się do najważniejszych osiągnięć krajowego kolejnictwa w 2. połowie lat 30. Wskazuje się przy tym na jej znaczenie wojskowe: "Duże znaczenie strategiczne miała linia Sierpc - Toruń, umożliwiająca dowiezienie na Pomorze o 24 transporty wojska dziennie więcej."[10] Również na tym odcinku Armia Ludowa dokonywała aktów dywersji: "W listopadzie i grudniu 1944 r. oddział nadwiślański z czwartego baonu AL przeprowadził 15 różnego rodzaju akcji bojowych. (...) W miejscowości Koziołek partyzanci spowodowali zderzenie się dwóch transportów wojskowych. Obydwa pociągi zostały rozbite. Sześćdziesięciu hitlerowców poniosło śmierć lub zostało ciężko rannych, reszta zbiegła w okoliczne lasy. Przerwa w ruchu trwała sześć dni. Nieprzyjaciel musiał zbudować dodatkowy boczny tor długości 2,5 km. Była to największa z akcji kolejowych na północnym Mazowszu."[11]

Historia po 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej po linii kursowały pociągi głównie w relacji Toruń Główny ↔ Sierpc ↔ Nasielsk (osobowe, kilka par dziennie), przez wiele lat także pospieszny Warszawa ↔ Kołobrzeg. W pewnych latach jeździły pociągi w relacjach Warszawa ↔ Toruń Główny (osobowy) i Warszawa ↔ Toruń WschodniGrudziądz (pospieszny).

Pociągi osobowe były obsługiwane przez parowozy Ok1, natomiast pospieszne przez Pt47. W połowie lat 70. parowozy Ok1 zastąpiono Ol49, natomiast Pt47 zastąpiono lokomotywami spalinowymi SP45. W takim układzie pociągi kursowały do 1992 r., kiedy to z linii wycofano trakcję parową i zastąpiono ją spalinową reprezentowaną przez lokomotywy SP45. Kolejne zmiany miały miejsce w 2002 r., kiedy zawieszono przewozy pasażerskie na linii. Z powodu protestów ludności przywrócono pociągi w 2004 r., ale były to już tylko pociągi Toruń – Sierpc i Sierpc – Nasielsk[12]. W lutym 2007 r. zawieszono przewozy pasażerskie na odcinku Toruń – Sierpc, by uruchomić je po 5 miesiącach. Pod koniec 2007 r. obsługę na odcinku Toruń – Sierpc przejął operator Arriva RP, używając do tego szynobusów MR/MRD.

Stan dzisiejszy[edytuj | edytuj kod]

Obecnie na linii są prowadzone przewozy pasażerskie na odcinkach Toruń – Sierpc (szynobusy SA106 z doczepą SA123 oraz sporadycznie SA133, SA134, MR/MRD spółki Arriva RP) oraz Sierpc – Nasielsk (wagony motorowe VT627, szynobusy SA135 spółki Koleje Mazowieckie). Prędkość maksymalna na linii jest zależna od odcinka (odcinek Toruń – Lipno od 70 km/h do 100 km/h), odcinek Lipno – Sierpc od 70 km/h do 50 km/h, odcinek Sierpc – Nasielsk 60 km/h. Prowadzone są również liczne przewozy towarowe, głównie z Torunia do Płocka (od Sierpca linią 33). W okresie kampanii cukrowniczej przeważają przewozy do Glinojecka przez Raciąż. Lokomotywownie znajdują się w Toruniu, Sierpcu i Nasielsku. Na odcinku Toruń – Raciąż zastosowano podkłady betonowe, natomiast na pozostałej części linii – drewniane.

Linie graniczące[edytuj | edytuj kod]

Linia graniczy z różnymi liniami i bocznicami. W Sierpcu linia krzyżuje się z linią 33 BrodnicaKutno, natomiast w Raciążu odchodzi bocznica do stacji Glinojeck (stacja kolejowa) w Zygmuntowie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz.U. 2010, nr 164, poz. 1110) Dz.U. z 2010 r. Nr 164, poz. 1110 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym.
  2. Ustawa z dnia 11 kwietnia 1919 r. o budowie linji kolejowej Płock – Sierpc oraz przebudowie wązkotorowej linji Nasielsk – Sierpc (Dz.U. 1919, nr 32, poz. 267) Dz.U. z 1919 r. Nr 32, poz. 267 Ustawa z dnia 11 kwietnia 1919 r. o budowie linji kolejowej Płock – Sierpc oraz przebudowie wązkotorowej linji Nasielsk – Sierpc.
  3. J. M. Zawadzki, Tradycja Mazowsza. Powiat płoński. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2012, s. 117.
  4. Jakub Krajewski "Kuba", Płoccy partyzanci [w:] Mazowsze w Walce, Warszawa 1964, s. 208-209.
  5. Kazimierz German "Łysy", W konspiracji [w:] Mazowsze w walce, Warszawa 1964, s. 194.
  6. Kazimierz German, Droga do celu, Wrocław 1979, s. 215.
  7. Ibidem, s. 220
  8. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 kwietnia 1935 r. o budowie normalnotorowych kolei: Sierpc – Brodnica i Sierpc – Toruń (Dz.U. 1935, nr 29, poz. 223) Dz.U. z 1935 r. Nr 29, poz. 223 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 kwietnia 1935 r. o budowie normalnotorowych kolei Sierpc-Brodnica i Sierpc-Toruń.
  9. Łopuszański Mieczysław: Podstawy rozwoju sieci komunikacyjnej w Polsce, Warszawa 1939, 160 s.
  10. Marek Jabłonowski, Wobec zagrożenia wojną. Wojsko a gospodarka Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1935 - 1939, Warszawa 2001, s. 169.
  11. W. Mazur, Z walk brygady AL "Synowie Ziemi Mazowieckiej" [w:] Mazowsze w walce, Warszawa 1964, s. 235.
  12. Karol Trammer, PKP – likwidatorzy rentownych pociągów. Na przykładzie trasy Nasielsk – Płońsk – Sierpc, "Z biegiem szyn"

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Koziarski, Stanisław: Sieć kolejowa Polski w latach 1918 – 1992, Instytut Śląski Opole 1993, 25-28 s.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia: