Uniwersytecki System Obsługi Studiów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z USOS)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
USOS
Autor Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacji
Pierwsze wydanie rok 2000
Aktualna wersja stabilna 6.4.0 – 2 lipca 2018; ponad 10 miesięcy temu
Rodzaj Uniwersytecki System Obsługi Studiów
Strona internetowa

USOS (Uniwersytecki System Obsługi Studiów) – system informatyczny służący do zarządzania tokiem studiów w szkole wyższej.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Główne obszary zastosowań USOS[1]:

USOS jest dostępny (m.in. ze względów bezpieczeństwa) tylko dla upoważnionych użytkowników i komputerów (co jest regulowane np. przy wykorzystaniu zapory sieciowej). Użytkownikami systemu są niemal wyłącznie pracownicy administracji uczelnianej[3].

Historia rozwoju i warunki licencjonowania[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja systemu powstała w 2000 r. na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie system jest aktywnie rozwijany przez uczelnie:[4]

W skali całej Polski system rozwijany jest w ramach projektu USOS realizowanego przez Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacjikonsorcjum powołane w celu utrzymywania i rozwoju systemów informatycznych wspierających zarządzanie szkołami wyższymi[5]. MUCI jest właścicielem praw autorskich do USOS. Użytkownikami USOS są uczelnie będące członkami MUCI (udziałowcy konsorcjum) lub uczelnie będące tzw. Członkami Stowarzyszonymi MUCI w ramach projektu USOS[6]. W ramach MUCI funkcjonuje Komisja ds. USOS, składająca się z przedstawicieli uczelni użytkujących USOS. Komisja ta decyduje o kierunkach rozwoju systemu.

Za rozwój i utrzymywanie systemu odpowiada Zespół roboczy ds. USOS z główną siedzibą na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[1]. Niektóre elementy USOS oraz aplikacji współpracujących z systemem tworzone są (m.in. w ramach prac zaliczeniowych i dyplomowych) przez studentów uczelni korzystających z systemu[1]. Kierownikiem Komisji ds. USOS oraz szefem Zespołu roboczego ds. USOS od początku istnienia systemu jest dr Janina Mincer-Daszkiewicz, nauczyciel akademicki na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[1][7].

Aplikacje stowarzyszone z USOS[edytuj | edytuj kod]

Z USOS stowarzyszony jest szereg aplikacji (najczęściej realizowanych w formie serwisu internetowego) przeznaczonych dla społeczności związanej z daną szkołą wyższą (kandydaci na studia, studenci, nauczyciele akademiccy)[1][8]. Serwisy internetowe stowarzyszone z USOS są ogólnie dostępne przez przeglądarkę internetową, jakkolwiek dostęp do większości ich funkcji zazwyczaj jest możliwy jedynie dla odgórnie zarejestrowanych (przez pracowników administracji uczelnianej) użytkowników i wymaga zalogowania[9].

Aplikacje rozwijane w ramach projektu USOS[edytuj | edytuj kod]

Interfejs użytkownika serwisu USOSweb
  • USOSweb – serwis internetowy zawierający dane oparte na informacjach zgromadzonych w bazie danych USOS, co w pośredni sposób pozwala studentom i pracownikom na korzystanie z zasobów USOS.[3][8] USOSweb umożliwia m.in. zdalne załatwianie spraw związanych z tokiem studiów, w których w tradycyjnej formie musiały pośredniczyć dziekanaty oraz inne instytucje lub osoby, co pozwala na użycie względem serwisu określenia wirtualny dziekanat[1]. USOSweb udostępnia studentom m.in. plan zajęć, przegląd ocen i zaliczeń, zapisy na zajęcia i egzaminy, składanie podań, wypełnianie ankiet dotyczących procesu dydaktycznego, informacje o płatnościach i stypendiach, komunikację z uczestnikami tych samych zajęć i prowadzącymi. Nauczycielom akademickim serwis umożliwia m.in. obsługę wyników przeprowadzanych sprawdzianów, wystawianie ocen i zaliczeń, wypełnianie protokołów do zajęć, wysyłanie wiadomości do uczestników zajęć[1]. W ramach jednej szkoły wyższej może działać wiele instancji serwisu USOSweb, obsługujących różne rozłączne podzbiory jednostek dydaktycznych (wydziałów, instytutów, itp.) wchodzących w skład uczelni. Taka sytuacja ma miejsce np. na Uniwersytecie Warszawskim[10].
  • UL (Uniwersyteckie Lektoraty, używana jest także nazwa: Rejestracja Żetonowa) – serwis internetowy umożliwiający rejestrowanie się na przedmioty dostępne dla studentów wszystkich jednostek dydaktycznych szkoły wyższej, takie jak np. zajęcia z wychowania fizycznego lub lektoraty językowe[8][11]. Dostęp do zajęć regulowany jest poprzez przydzielane studentom tzw. żetony, zużywane następnie podczas rejestracji na konkretne zajęcia[1].
  • APD (Archiwum Prac Dyplomowych) – serwis internetowy pełniący rolę repozytorium prac dyplomowych. Wraz z pracami w APD przechowywane są takie informacje jak ocena z pracy lub recenzje opiekuna pracy i recenzenta[8].
  • Informator ECTS – serwis internetowy zawierający informacje dotyczące systemu transferu i akumulacji punktów ECTS[12].
  • Ankieter – serwis internetowy służący do przeprowadzania dowolnego rodzaju ankiet elektronicznych dla ogółu lub dowolnego podzbioru społeczności danej uczelni[13].
  • SRS (System Rezerwacji Sal) – serwis internetowy służący pracownikom do rezerwowania sal w skali całej uczelni. Pozwala na zarządzanie wykorzystaniem wszystkich pomieszczeń dydaktycznych na danej uczelni, a także kosztami związanymi z ich wynajmem[13].
  • Migrator – aplikacja synchronizująca bazy danych. Migrator zwykle jest używany do synchronizacji danych pomiędzy centralną bazą USOS a jego aplikacjami stowarzyszonymi oraz lokalnymi systemami uczelnianymi. Mimo iż Migrator jest aplikacją stworzoną na potrzeby systemu USOS, jest on narzędziem możliwym do wykorzystania w innych projektach, niekoniecznie związanych z USOS. Synchronizacja danych przy użyciu Migratora, zwana migracją, jest procesem polegającym na (zazwyczaj dwukierunkowej) replikacji danych pomiędzy USOS a konkretnym serwisem internetowym. Zazwyczaj w trakcie migracji użytkownicy nie mogą korzystać z aplikacji, która synchronizuje dane z USOS[1][3].

Aplikacje rozwijane w ramach innych projektów[edytuj | edytuj kod]

  • IRK (Internetowa Rekrutacja Kandydatów) – serwis dla kandydatów na studia. Jego głównymi zadaniami są prezentacja katalogu oferowanych przez szkołę wyższą kierunków i programów studiów oraz rejestrowanie zdalnych zgłoszeń kandydatów. Zgromadzone w IRK dane osób, które dostały się na studia, mogą być przeniesione do USOS w momencie immatrykulacji[14]. Projekt IRK jest podprojektem projektu USOS, co oznacza, że każda uczelnia, która uczestniczy w projekcie USOS może tym samym wdrożyć własną instancję serwisu IRK[15].
  • IRK-MOST – wzorowany funkcjonalnie na IRK ogólnopolski serwis internetowy dla studentów pragnących odbyć część studiów poza macierzystą uczelnią w ramach Programu Mobilności Studentów MOST. Uczelnie biorące udział w programie umieszczają w serwisie ofertę kierunkową, na podstawie której student może elektronicznie zarejestrować się na wybrany kierunek w konkretnej szkole wyższej[15].
  • IRK-BWZ – wzorowany funkcjonalnie na IRK serwis internetowy służący do rekrutacji studentów zagranicznych, przyjeżdżających na studia krótkoterminowe w ramach współpracy międzynarodowej, realizowanej przez programy takie jak Erasmus[15].
  • biurokarier.edu.pl – ogólnopolski serwis internetowy dla pracodawców, studentów i absolwentów zarejestrowanych w Akademickich Biurach Karier. Pracodawcy otrzymują możliwość zamieszczania ofert pracy, stażu i praktyk oraz przeglądania CV studentów i absolwentów. Studentom i absolwentom serwis oferuje dostęp do ofert w nim zamieszczonych (wraz z opcją odpowiedzi na ofertę) oraz możliwość zredagowania własnego CV. Serwis jest przystosowany do współpracy z działającymi lokalnie na uczelniach instancjami USOS, z których pobiera aktualne dane studentów i absolwentów[15][16].
  • Krajowy Rejestr Matur – ogólnopolskie repozytorium wyników matur i numerów PESEL maturzystów, którzy zamierzają ubiegać się o przyjęcie na studia wyższe. Dane o wynikach matur uzupełniane są w serwisie bezpośrednio przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne, które podpisały stosowną umowę z Uniwersytetem Warszawskim, reprezentującym uczelnie zrzeszone w tym projekcie. Wyniki zgromadzone w KReM mogą być przekazane do aplikacji rekrutacyjnej stosowanej przez daną szkołę wyższą, np. do serwisu IRK[15][17].
  • ects.edu.pl – ogólnopolski serwis pełniący rolę zbioru uczelnianych katalogów studiów. Zawiera informacje o działających w polskich szkołach wyższych elektronicznych katalogach studiów, np. lokalnych uczelnianych instancjach Informatora ECTS[15][18].

Inne aplikacje[edytuj | edytuj kod]

USOS może współpracować z lokalnymi aplikacjami danej szkoły wyższej. Przykładowo: na Uniwersytecie Warszawskim z USOS współpracują ogólnouczelniane serwery poczty e-mail, platforma e-learningowa Moodle, system biblioteczny VTLS, system kadrowy, centralny serwer uwierzytelniania.

Architektura USOS i aplikacji stowarzyszonych[edytuj | edytuj kod]

USOS został wykonany w architekturze dwuwarstwowej z wykorzystaniem technologii firmy Oracle Corporation: część bazodanową stanowi system Oracle Database, natomiast interfejs użytkownika (w formie aplikacji działającej w systemach Microsoft Windows) zaprojektowano przy użyciu narzędzi Oracle Forms i Oracle Reports[1]. Obecnie w części raportowej USOS platforma Oracle Reports stopniowo zastępowana jest systemem raportowania BIRT.

Aplikacje stowarzyszone z USOS to w większości przypadków serwisy internetowe wykonane w architekturze trójwarstwowej z wykorzystaniem darmowych technologii, takich jak: PHP, Smarty, Python, Django, BIRT. Część bazodanowa każdego serwisu oparta jest zazwyczaj na systemie MySQL[20].

W przypadku aplikacji wymieniających z USOS niewielkie porcje danych (np. IRK) proces ten odbywa się na bieżąco. Natomiast synchronizacja dużych ilości danych (np. USOSweb, UL, APD) odbywa się poprzez Migrator[3].

Szkoły wyższe korzystające z oprogramowania dystrybuowanego w ramach projektu USOS i projektów stowarzyszonych[edytuj | edytuj kod]

Udziałowcy MUCI[21][22]:

  1. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  2. Uniwersytet Gdański
  3. Uniwersytet Jagielloński
  4. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
  5. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
  6. Uniwersytet Łódzki
  7. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
  8. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
  9. Uniwersytet Opolski
  10. Uniwersytet Rzeszowski
  11. Uniwersytet Śląski
  12. Uniwersytet w Białymstoku
  13. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
  14. Uniwersytet Warszawski
  15. Uniwersytet Wrocławski

Członkowie Stowarzyszeni MUCI w ramach projektu USOS[21][22]:

  1. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
  2. Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
  3. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
  4. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  5. Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie
  6. Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie
  7. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  8. Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie
  9. Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu
  10. Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna
  11. Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
  12. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu
  13. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie
  14. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu
  15. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  16. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Staszica w Pile
  17. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu
  18. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie
  19. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Skierniewicach
  20. Politechnika Białostocka
  21. Politechnika Częstochowska
  22. Politechnika Koszalińska
  23. Politechnika Opolska
  24. Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza
  25. Politechnika Śląska
  26. Politechnika Świętokrzyska
  27. Politechnika Warszawska
  28. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  29. Uczelnia Techniczno-Handlowa im. Heleny Chodkowskiej
  30. Uczelnia Vistula
  31. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
  32. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
  33. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
  34. Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie
  35. Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach
  36. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
  37. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
  38. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
  39. Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
  40. Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy
  41. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki
  42. Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie
  43. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa
  44. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego w Krakowie „Apeiron”
  45. Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
  46. Wyższa Szkoła Prawa

W 2007 r. łączna liczba studentów w szkołach wyższych korzystających z USOS (23 szkoły) wynosiła blisko 470 tys., co stanowiło 24% studentów studiujących w polskich szkołach wyższych[1].

Nie wszystkie szkoły wyższe, które wdrożyły USOS, korzystają ze wszystkich serwisów stowarzyszonych z systemem. Część szkół wdrożyła tylko niektóre z serwisów, część korzysta jedynie z samego USOS[22].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. MUCI zostało finalistą organizowanego przez polską edycję tygodnika Computerworld konkursu Lider Informatyki w kategorii Organizacje użyteczności publicznej[23].

W 2007 r. MUCI otrzymało za USOS nagrodę EUNIS Elite Award[23][24].

W 2013 r. USOS w osobie swojego kierownika projektu, dr Janiny Mincer-Daszkiewicz, został laureatem nagrody INFO-STAR 2012 w kategorii Rozwiązania Informatyczne[23][25].

W 2013 r. Uniwersytet Warszawski został jednym z dwóch laureatów konkursu EDUinspiracje 2013 (kategoria instytucjonalna programu Erasmus) organizowanego przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji za projekt USOS-moduł BWZ oraz Mobility – nowoczesne technologie na rzecz rozwoju uczelni[23][26].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k USOS – wstęp do dokumentacji wdrożeniowej (pol.).
  2. POL-on – strona główna systemu (pol.).
  3. a b c d Podręcznik USOSowicza: Czy USOSweb to USOS? Jak USOS i inne serwisy współpracują ze sobą (pol.).
  4. MUCI – czyli gdzie występuje USOS (pol.).
  5. Regulamin MUCI (pol.).
  6. Procedura przystąpienia do MUCI (pol.).
  7. Janina Mincer-Daszkiewicz, Ph.D. – personal page (ang.).
  8. a b c d Podręcznik USOSowicza: Witaj w USOSowni! (pol.).
  9. Podręcznik USOSowicza: Logowanie i uwierzytelnianie: CAS, CUS i Centralny Serwer Uwierzytelniania (pol.).
  10. Podręcznik USOSowicza: USOSweb (pol.).
  11. Podręcznik USOSowicza: UL (pol.).
  12. Podręcznik USOSowicza: Inne serwisy internetowe na UW współpracujące z USOS-em (pol.).
  13. a b c Portal USOS: Serwisy (pol.).
  14. Podręcznik USOSowicza: IRK (pol.).
  15. a b c d e f g Portal USOS: Inne projekty (pol.).
  16. biurokarier.edu.pl – strona główna (pol.).
  17. Krajowy Rejestr Matur – strona informacyjna (pol.).
  18. ects.edu.pl – "katalog katalogów studiów" polskich uczelni (pol.).
  19. USOS API Reference (ang.).
  20. Prezentacja USOS i MUCI na konferencji Rozwiązania Oracle dla placówek edukacyjnych (pol.).
  21. a b Struktura MUCI (pol.).
  22. a b c Portal USOS: Użytkownicy (pol.).
  23. a b c d Portal USOS: Wyróżnienia (pol.).
  24. Eunis Elite Award (ang.).
  25. Info STAR Nominowani 2012, Centrum Promocji Informatyki [dostęp 2019-02-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-18] (pol.).
  26. EDUinspiracje – Galeria zwycięzców (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]