Uniwersytecki System Obsługi Studiów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z USOS)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
USOS
Autor Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacji
Pierwsze wydanie rok 2000
Aktualna wersja stabilna 6.7.2 – 19 listopada 2021[1]
Rodzaj Uniwersytecki System Obsługi Studiów
Strona internetowa

USOS (Uniwersytecki System Obsługi Studiów) – system informatyczny służący do zarządzania tokiem studiów w szkole wyższej.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Główne obszary zastosowań USOS[2][3]:

  • oferta dydaktyczna uczelni (definiowanie przedmiotów, zajęć, programów, terminów zajęć itp.)
  • obsługa toku studiów każdego studenta (zajęcia, oceny, protokoły, wznowienia studiów itp.)
  • immatrykulacja studentów
  • drukowanie i obsługa elektronicznych legitymacji: studenckiej, doktoranta, nauczyciela akademickiego
  • podania studenckie
  • wnioski o pomoc socjalną
  • pensum pracownicze
  • prace i egzaminy dyplomowe
  • stypendia
  • rejestracje na zajęcia
  • płatności za usługi edukacyjne
  • sprawozdawczość
  • eksport danych do systemu POL-on[4] – zintegrowanej platformy informatycznej MNiSW
  • międzyuczelniana (w tym międzynarodowa) wymiana studencka
  • ankiety.

USOS wspiera obsługę wszystkich rodzajów i poziomów studiów: studia pierwszego i drugiego stopnia, jednolite magisterskie, podyplomowe, szkoły doktorskie.

USOS jest dostępny (m.in. ze względów bezpieczeństwa) tylko dla upoważnionych użytkowników i komputerów (co jest regulowane np. przy wykorzystaniu zapory sieciowej). Użytkownikami systemu są niemal wyłącznie pracownicy administracji uczelnianej oraz pracownicy dydaktyczno-naukowi pełniący funkcje administracyjne (np. kierownicy jednostek dydaktycznych uczelni lub ich pełnomocnicy)[2].

Historia rozwoju i warunki licencjonowania[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wersja systemu powstała w 2000 r. na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie system jest aktywnie rozwijany przez uczelnie[5]:

W skali całej Polski system rozwijany jest w ramach projektu USOS realizowanego przez Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacjikonsorcjum powołane w celu utrzymywania i rozwoju systemów informatycznych wspierających zarządzanie szkołami wyższymi[6]. MUCI jest właścicielem praw autorskich do USOS. Użytkownikami USOS są uczelnie będące członkami MUCI (udziałowcy konsorcjum) lub uczelnie będące tzw. Członkami Stowarzyszonymi MUCI w ramach projektu USOS[7]. W ramach MUCI funkcjonuje Komisja ds. USOS, składająca się z przedstawicieli uczelni użytkujących USOS. Komisja ta decyduje o kierunkach rozwoju systemu.

Za rozwój i utrzymywanie systemu odpowiada Zespół roboczy ds. USOS z główną siedzibą na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[2]. Niektóre elementy USOS oraz aplikacji współpracujących z systemem tworzone są (m.in. w ramach prac dyplomowych) przez studentów uczelni korzystających z systemu[2]. Kierownikiem Komisji ds. USOS oraz szefem Zespołu roboczego ds. USOS od początku istnienia systemu jest dr Janina Mincer-Daszkiewicz, nauczyciel akademicki na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[2][8].

Aplikacje stowarzyszone z USOS[edytuj | edytuj kod]

Z USOS stowarzyszony jest szereg aplikacji (najczęściej realizowanych w formie serwisu internetowego) przeznaczonych dla społeczności związanej z daną szkołą wyższą (kandydaci na studia, studenci, nauczyciele akademiccy)[2][9]. Serwisy internetowe stowarzyszone z USOS są ogólnie dostępne przez przeglądarkę internetową, jakkolwiek dostęp do większości ich funkcji zazwyczaj jest możliwy jedynie dla odgórnie zarejestrowanych użytkowników i wymaga zalogowania[2].

Aplikacje rozwijane w ramach projektu USOS[edytuj | edytuj kod]

Interfejs użytkownika serwisu USOSweb
  • USOSweb – serwis internetowy zawierający dane oparte na informacjach zgromadzonych w bazie danych USOS, co w pośredni sposób pozwala studentom i pracownikom na korzystanie z zasobów USOS. USOSweb umożliwia m.in. zdalne załatwianie spraw związanych z tokiem studiów, w których w tradycyjnej formie musiały pośredniczyć dziekanaty oraz inne instytucje lub osoby, co pozwala na użycie względem serwisu określenia wirtualny dziekanat. USOSweb udostępnia studentom m.in. plan zajęć, przegląd ocen i zaliczeń, zapisy na zajęcia i egzaminy, składanie podań, wypełnianie ankiet dotyczących procesu dydaktycznego, informacje o płatnościach i stypendiach, komunikację z uczestnikami tych samych zajęć i prowadzącymi. Nauczycielom akademickim serwis umożliwia m.in. obsługę wyników przeprowadzanych sprawdzianów, wystawianie ocen i zaliczeń, wypełnianie protokołów do zajęć, wysyłanie wiadomości do uczestników zajęć. Społeczność uczelniana może brać udział w organizowanych w USOSweb internetowych wyborach do ciał kolegialnych uczelni. USOSweb jest zintegrowany z systemami płatności elektronicznych oraz systemem mObywatel[2][9].
  • Mobilny USOSaplikacja mobilna (w wersji na systemy Android i iOS) dająca dostęp do części funkcji realizowanych w USOSweb oraz do funkcji dedykowanych specjalnie dla urządzeń mobilnych. Użytkownik w ramach aplikacji otrzymuje powiadomienia o dotyczących go zdarzeniach zachodzących w USOS (np. wystawienie oceny) lub wysłanych do niego bezpośrednio przez uczelnianą administrację (np. upływający termin ważności badań lekarskich lub wniesienia opłat). Aplikacja pozwala też uzyskać dostęp do mLegitymacji dzięki integracji z systemem mObywatel[9].
  • APD (Archiwum Prac Dyplomowych) – serwis internetowy pełniący rolę repozytorium prac dyplomowych. Wraz z pracami w APD przechowywane są takie informacje jak ocena z pracy lub recenzje opiekuna pracy i recenzenta. Serwis wspiera również zdalny proces przebiegu obrony pracy dyplomowej, w tym wprowadzanie i zatwierdzanie recenzji oraz zdalne wypełnianie i zatwierdzanie protokołu egzaminu dyplomowego[9].
  • EVA (Ewaluacja Nauczycieli Akademickich) – serwis internetowy wspierający ustawową ewaluację pracowników dydaktyczno-naukowych oraz przeprowadzanie ocen okresowych pracowników[9].
  • Informator ECTS – serwis internetowy zawierający informacje dotyczące systemu transferu i akumulacji punktów ECTS[9].
  • Ankieter – serwis internetowy służący do przeprowadzania dowolnego rodzaju ankiet elektronicznych dla ogółu lub dowolnego podzbioru społeczności danej uczelni. System może być również wykorzystywany do przeprowadzania zdalnych głosowań[9].
  • SRS (System Rezerwacji Sal) – serwis internetowy służący pracownikom do rezerwowania sal w skali całej uczelni. Pozwala na zarządzanie wykorzystaniem wszystkich pomieszczeń dydaktycznych na danej uczelni, a także kosztami związanymi z ich wynajmem[9].
  • Migrator – aplikacja synchronizująca bazy danych. Migrator zwykle jest używany do synchronizacji danych pomiędzy centralną bazą USOS a jego aplikacjami stowarzyszonymi oraz uczelnianymi systemami dziedzinowymi. Synchronizacja danych przy użyciu Migratora, zwana migracją, jest procesem polegającym na (zazwyczaj dwukierunkowej) replikacji danych pomiędzy USOS a bazą danych innego systemu[2].

Aplikacje rozwijane w ramach innych projektów[edytuj | edytuj kod]

  • IRK (Internetowa Rekrutacja Kandydatów) – serwis dla kandydatów na studia. Jego głównymi zadaniami są prezentacja katalogu oferowanych przez szkołę wyższą kierunków i programów studiów, rejestrowanie zdalnych zgłoszeń kandydatów oraz wspomaganie procesu rekrutacji. Zgromadzone w IRK dane osób, które dostały się na studia, mogą być przeniesione do USOS w procesie elektronicznej immatrykulacji. Serwis jest zintegrowany z profilem zaufanym Login.gov.pl.Projekt IRK jest podprojektem projektu USOS, co oznacza, że każda uczelnia, która uczestniczy w projekcie USOS może tym samym wdrożyć własną instancję serwisu IRK[11].
  • IRK-MOST – wzorowany funkcjonalnie na IRK ogólnopolski serwis internetowy dla studentów pragnących odbyć część studiów poza macierzystą uczelnią w ramach Programu Mobilności Studentów MOST. Uczelnie biorące udział w programie umieszczają w serwisie ofertę kierunkową, na podstawie której student może elektronicznie zarejestrować się na wybrany kierunek w konkretnej szkole wyższej[11].
  • biurokarier.edu.pl – ogólnopolski serwis internetowy dla pracodawców, studentów i absolwentów zarejestrowanych w Akademickich Biurach Karier. Pracodawcy otrzymują możliwość zamieszczania ofert pracy, stażu i praktyk oraz przeglądania CV studentów i absolwentów. Studentom i absolwentom serwis oferuje dostęp do ofert w nim zamieszczonych (wraz z opcją odpowiedzi na ofertę) oraz możliwość zredagowania własnego CV. Serwis jest przystosowany do współpracy z działającymi lokalnie na uczelniach instancjami USOS, z których pobiera aktualne dane studentów i absolwentów[11][12].
  • Krajowy Rejestr Matur – ogólnopolskie repozytorium wyników matur i numerów PESEL maturzystów, którzy zamierzają ubiegać się o przyjęcie na studia wyższe. Dane o wynikach matur uzupełniane są w serwisie bezpośrednio przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne, które podpisały umowę z Uniwersytetem Warszawskim, reprezentującym uczelnie zrzeszone w projekcie. Wyniki zgromadzone w KReM mogą być przekazane do aplikacji rekrutacyjnej stosowanej przez daną szkołę wyższą, np. do serwisu IRK[11][13].
  • ects.edu.pl – ogólnopolski serwis pełniący rolę zbioru uczelnianych katalogów studiów. Zawiera informacje o działających w polskich szkołach wyższych elektronicznych katalogach studiów, np. lokalnych uczelnianych instancjach Informatora ECTS[11][14].

Integracja USOS z systemami dziedzinowymi uczelni[edytuj | edytuj kod]

USOS może współpracować z systemami dziedzinowymi szkoły wyższej takimi jak np. centralny system uwierzytelniania, serwery poczty elektronicznej, platforma e-learningowa Moodle, systemy biblioteczne, systemy klasy ERP. Integracja jest realizowana, zależnie od potrzeb uczelni, zwykle z wykorzystaniem USOS API lub Migratora[2][9].

Elektroniczna wymiana informacji z uczelniami partnerskimi[edytuj | edytuj kod]

Dzięki udziałowi Zespołu roboczego ds. USOS w projektach Unii Europejskiej system jest zintegrowany z siecią uczelni europejskich w ramach platform Erasmus Without Paper[15] i EMREX[16], służących do elektronicznej wymiany informacji pomiędzy uczelniami korzystającymi z USOS i uczelniami partnerskimi w zakresie mobilności[17] i osiągnięć[18] studentów.

Architektura USOS i aplikacji stowarzyszonych[edytuj | edytuj kod]

USOS został wykonany z wykorzystaniem głównie technologii firmy Oracle Corporation: część bazodanową stanowi system Oracle Database. Dostępny przez przeglądarkę internetową interfejs użytkownika oraz główne mechanizmy przetwarzania danych wykonane są w technologii wykorzystującej język programowania Java. W okresie przejściowym dostępne są starsze wersje systemu wykonane przy użyciu narzędzia Oracle Forms (w formie aplikacji działającej w systemach Microsoft Windows). Raporty (zestawienia danych, listy, zaświadczenia, dokumenty) są przygotowywane z użyciem systemu raportowania BIRT[2].

Aplikacje stowarzyszone z USOS to w większości przypadków serwisy internetowe wykonane z wykorzystaniem darmowych technologii takich jak: PHP, Smarty, Python, Django, BIRT. Większość serwisów działa bezpośrednio na bazie danych USOS, niektóre używają własnej bazy danych (MySQL lub PostgreSQL). Jeżeli aplikacja stowarzyszona z USOS posiada własną bazę danych, to w przypadku aplikacji wymieniających z USOS niewielkie pakiety danych (np. IRK) proces ten odbywa się na bieżąco. Natomiast synchronizacja dużych ilości danych (np. USOSweb) odbywa się poprzez Migrator[2][19][20].

Szkoły wyższe korzystające z oprogramowania dystrybuowanego w ramach projektu USOS i projektów stowarzyszonych[edytuj | edytuj kod]

Udziałowcy MUCI[21][1]:

  1. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  2. Uniwersytet Jagielloński
  3. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego
  4. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego
  5. Uniwersytet Łódzki
  6. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
  7. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
  8. Uniwersytet Opolski
  9. Uniwersytet Śląski
  10. Uniwersytet w Białymstoku
  11. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski
  12. Uniwersytet Warszawski
  13. Uniwersytet Wrocławski

Członkowie Stowarzyszeni MUCI w ramach projektu USOS[21][1]:

  1. Akademia Finansów i Biznesu Vistula
  2. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
  3. Akademia Ignatianum w Krakowie
  4. Akademia Kaliska im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
  5. Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
  6. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
  7. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  8. Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie
  9. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej
  10. Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie
  11. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  12. Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie
  13. Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu
  14. Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna
  15. Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk
  16. Karpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie
  17. Małopolska Uczelnia Państwowa im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu
  18. Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego
  19. Państwowa Uczelnia Angelusa Silesiusa
  20. Państwowa Uczelnia im. Stefana Batorego
  21. Państwowa Uczelnia Stanisława Staszica w Pile
  22. Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
  23. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu
  24. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie
  25. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Elblągu
  26. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koninie
  27. Politechnika Białostocka
  28. Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich
  29. Politechnika Częstochowska
  30. Politechnika Koszalińska
  31. Politechnika Opolska
  32. Politechnika Poznańska
  33. Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza
  34. Politechnika Śląska
  35. Politechnika Świętokrzyska
  36. Politechnika Warszawska
  37. Politechnika Wrocławska
  38. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
  39. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  40. Szkoła Główna Służby Pożarniczej
  41. Szkoła Główna Turystyki i Hotelarstwa Vistula
  42. Szkoła Wyższa Wymiaru Sprawiedliwości
  43. Uczelnia Techniczno-Handlowa im. Heleny Chodkowskiej
  44. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
  45. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
  46. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
  47. Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie
  48. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
  49. Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
  50. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
  51. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
  52. Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
  53. Warszawska Wyższa Szkoła Informatyki
  54. Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego
  55. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa
  56. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego w Krakowie „Apeiron”
  57. Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
  58. Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie
  59. Wyższa Szkoła Handlowa we Wrocławiu
  60. Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich
  61. Wyższa Szkoła Prawa
  62. Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii
  63. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

Z udostępnionych przez GUS informacji dotyczących szkół wyższych[22] wynika, że w roku 2018:

  • 57% studentów uczelni publicznych studiowało na uczelniach, które wdrożyły USOS,
  • 37% uczelni publicznych korzystało z USOS do obsługi toku studiów,
  • jedenaście uczelni z czternastu największych (liczących powyżej dwudziestu tysięcy studentów) korzystało z USOS,
  • 31% studentów uczelni publicznych przechodziło rekrutację w systemie IRK.

Nie wszystkie szkoły wyższe, które wdrożyły USOS, korzystają ze wszystkich serwisów stowarzyszonych z systemem. Część szkół wdrożyła tylko niektóre z serwisów, część korzysta jedynie z samego USOS[1].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. MUCI zostało finalistą organizowanego przez polską edycję tygodnika Computerworld konkursu Lider Informatyki w kategorii Organizacje użyteczności publicznej[23].

W 2007 r. MUCI otrzymało za USOS nagrodę EUNIS Elite Award[23][24].

W 2013 r. USOS w osobie swojego kierownika projektu, dr Janiny Mincer-Daszkiewicz, został laureatem nagrody INFO-STAR 2012 w kategorii Rozwiązania Informatyczne[23][25].

W 2013 r. Uniwersytet Warszawski został jednym z dwóch laureatów konkursu EDUinspiracje 2013 (kategoria instytucjonalna programu Erasmus) organizowanego przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji za projekt USOS-moduł BWZ oraz Mobility – nowoczesne technologie na rzecz rozwoju uczelni[23][26].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]