Ulica Bytomska w Tarnowskich Górach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb TarnowskieGory.svg Tarnowskie Góry
ulica
Bytomska
Śródmieście-Centrum, Osada Jana
Długość: 1500 m
ul. Bytomska - widok w kierunku południowym
ul. Bytomska - widok w kierunku południowym
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. marsz. Józefa Piłsudskiego
Ikona ulica.svg światła ul. Bytomska
Ikona ulica z prawej.svg 30 m zakaz ruchu w obu kierunkach ul. Krakowska
Ikona ulica plac.svg 50 m pl. Wolności
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 100 m ← ul. Piastowska
→ ul. Oświęcimska
Ikona ulica rondo z ulicą z prawej.svg 390 m Rondo ks. dr. Franciszka Blachnickiego:
ul. Legionów
Ikona przejazd kolejowy niestrzezony.svg 430 m krzyż św. Andrzeja przed przejazdem kolejowym jednotorowym Górnośląskie Koleje Wąskotorowe
Ikona ulica z lewej.svg 440 m ul. Oświęcimska
Ikona ulica most.svg 490 m Stoła
Ikona ulica z lewej.svg 560 m ul. Mikołaja Kopernika
Ikona ulica z lewej.svg 590 m parking Szpital i Kościół OO. Kamilianów
Ikona ulica z lewej.svg 810 m ul. Słoneczników
Ikona ulica z lewej.svg 1300 m al. Kwiatów
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1500 m Obwodnica Tarnowskich Gór:
11
78
Ikona ulica.svg 11 ul. Józefa Korola
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
ulica  Bytomska
ulica Bytomska
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
ulica  Bytomska
ulica Bytomska
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica  Bytomska
ulica Bytomska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Bytomska
ulica Bytomska
50,438094°N 18,862132°E/50,438094 18,862132
Budynek Górnośląskiej Spółki Brackiej na starej pocztówce z ok. 1914
Willa z 1895 przy ul. Bytomskiej 12

Ulica Bytomska w Tarnowskich Górach (do 1925 i 1939−1945 Beuthenerstraße, 1925−1939 i od 1945 ul. Bytomska[1]) − jedna z najważniejszych ulic Tarnowskich Gór. Prowadzi ze ścisłego centrum miasta w kierunku Bytomia.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica rozpoczyna się od skrzyżowania z ulicą Krakowską – reprezentacyjną ulicą miasta – dalej biegnąc w kierunku południowym. Kończy się na skrzyżowaniu z obwodnicą śródmiejską, a jej kontynuacją jest ulica Józefa Korola, która prowadzi bezpośrednio do Bytomia.

Ulica znajduje się na terenie dwóch dzielnic:

  • Śródmieścia-Centrum – fragment od skrzyżowania z ul. Krakowską do ronda Blachnickiego,
  • Osady Jana – dłuższy fragment od ronda Blachnickiego do skrzyżowania z obwodnicą.

Początkowy odcinek ulicy Bytomskiej od skrzyżowania z ulicą Krakowską do skrzyżowania z ulicami Piastowską i Oświęcimską posiada po dwa pasy ruchu w obie strony.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowa ulicy Bytomskiej jako elementu drogi prowadzącej z Królewskiej Huty przez Bytom do Tarnowskich Gór rozpoczęła się w 1805. Jednak droga łącząca Tarnowskie Góry z Bytomiem musiała istnieć już u zarania dziejów obu miast. Wcześniej korzystano z krętych dróg nieutwardzonych należących często do prywatnych właścicieli[2] (bezimienna droga prowadząca z Tarnowskich Gór do Bytomia pojawia się na jednej z najwcześniejszych map tego regionu – mapie księstwa opolskiego autorstwa Iohannesa Wolfganga Wielanda z 1736 roku[3]).

Do ok. 1832 obecny początkowy odcinek ulicy Bytomskiej był położony za tzw. Bramą Krakowską – miejscem poboru myta – a więc poza obszarem miasta i miał postać obszernego placu (obecnie Plac Wolności) zwanego Krakowskim Przedmieściem (niem. Krakauer Vorstadt). W XVI wieku znajdowały się na nim domy biedoty, zaś w 1. połowie XIX wieku - stodoły należące do mieszczan. Ok. 1651 nieopodal Bramy Krakowskiej niejaki Wagner założył browar (jeden z dwóch w tamtym czasie w mieście i jego najbliższym sąsiedztwie)[4][5][6][7].

W latach 1830–1831 droga została przebudowana, zaś między 1898 a 1912 w miejsce kocich łbów zyskała bruk granitowy[8].

W 1904 w Miechowicach otwarto zakład św. Jana (St. Johanneshaus) ojców kamilianów, jednak już rok później zadecydowano o budowie większego obiektu skierowanego do leczenia alkoholików. Grunt pod budowę podarował zarząd dóbr hrabiów Henckel von Donnersmarck znajdujący się w Karłuszowcu na południe od Tarnowskich Gór. Zakład leczenia pijaków (Trinker-Heilanstalt) oraz kościół pw. św. Jana Chrzciciela powstały w latach 1906-1907 na wzgórzu Galgenberg (obecnie Osada Jana), które dawniej było miejscem straceń, a które ulica Bytomska mija od zachodu[9][10].

W budynku pod nr. 6 przy ulicy Bytomskiej znalazła w 1857 swoją siedzibę Górnośląska Spółka Bracka - instytucja zajmująca się górniczymi ubezpieczeniami społecznymi. W latach 1899–1897, 1904 oraz 1909–1910 budynek był rozbudowywany[11].

4 sierpnia 2015 ulicą Bytomską przebiegała trasa 3. etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne[12].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ulica Bytomska jest jedną z najważniejszych arterii komunikacyjnych Tarnowskich Gór. Stanowi część drogi powiatowej nr 3276S powiatu tarnogórskiego, jest drogą klasy G[13]. Kursują nią autobusy MZKP Tarnowskie Góry i KZK GOP[14] z Tarnowskich Gór do Bytomia, Radzionkowa, Gliwic, Zabrza, Wieszowy, Zbrosławic, Chorzowa i Katowic, a także łączące centrum miasta z dzielnicami: Osada Jana, Stare Tarnowice, Strzybnica, Sowice, Bobrowniki Śląskie-Piekary Rudne oraz Repty Śląskie.

Przy ulicy Bytomskiej znajdują się dwa przystanki autobusowe: Tarnowskie Góry Bytomska oraz Osada Jana[14].

Secesyjna kamienica przy ul. Bytomskiej 1

Budynki[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy Henryka Sienkiewicza mieści się szereg budynków użyteczności publicznej będących obiektami zabytkowymi wpisanymi do Gminnej Ewidencji Zabytków[15]:

  • dawny budynek Spółki Brackiej przy ul. Bytomskiej 6, 6a i 6b mieszczący obecnie:
  • Zespół klasztorny ojców Kamilianów przy ul. Bytomskiej 22 obejmujący:
    • Kościół pw. św. Jana Chrzciciela i św. Kamila (filialny Parafii Matki Bożej Uzdrowienie Chorych) i znajdujący się obok niego krzyż misyjny,
    • Szpital św. Kamila,
    • Zespół witraży z początku XX wieku – wpis nr B/589/85 (witraże szpitalne) oraz B/590/85 (witraże kościelne) do Rejestru Zabytków z 28 stycznia 1985[18],
    • park przyklasztorny ze znajdującymi się w nim: grotą maryjną, kamiennym krzyżem na cmentarzu, na którym chowani są kamilianie oraz drewnianym krzyżem na tzw. „Galenbergu” - dawnym miejscu straceń,
  • dawne wille miejskiej pod numerami: 4 (z 1906 r.), 8 (z 1901 r.; obecnie Przychodnia Rejonowa nr 1 - Usługi Medyczne „Śródmieście”[19]), 10 (z 1897 r.), 11 (wg projektu Ottona Kotzulli z 1894 r.; na początku XX wieku miało w niej siedzibę m.in. przedsiębiorstwo spedycyjne Hermanna Dietricha[20]), 12 (z 1895 r.), 15 (z 1909 r., obecnie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej[21]), 16 (z końca XIX wieku), 17 (z 1913 r.),
  • kamienica przy ul. Bytomskiej 1 wg proj. Karla Korbscha o bogatej secesyjnej ornamentyce[22].

Zabytkami nie są:

Mieszkalnictwo[edytuj | edytuj kod]

Wg danych Urzędu Stanu Cywilnego w budynkach znajdujących się przy ulicy Bytomskiej mieszkało w 2014 roku 512 osób[25].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 241. ISBN 83-911508-3-6.
  2. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 238. ISBN 83-911508-3-6.
  3. Jan Kwak: Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 79. ISBN 83-911508-3-6.
  4. Danuta Szlachcic-Dudzicz: Tarnowskie Góry w okresie habsburskim (1526-1763). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 62-63. ISBN 83-911508-3-6.
  5. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 235-237. ISBN 83-911508-3-6.
  6. Projekt Krakowska: Historia Krakowskiej (pol.). W: www.tg.net.pl - portal powiatu tarnogórskiego [on-line]. [dostęp 2016-08-27].
  7. Serwis Informacyjny Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach: Miasto » Historia (pol.). [dostęp 2016-08-27].
  8. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 240. ISBN 83-911508-3-6.
  9. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 251. ISBN 83-911508-3-6.
  10. Parafia pw. MB Uzdrowienie Chorych w Tarnowskich Górach-Osadzie Jana: Historia byłej parafii (pol.). [dostęp 2016-08-27].
  11. Przemysław Nadolski: Miasto pod panowaniem pruskim i w obrębie II Rzeszy Niemieckiej (1763-1918). W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 251-253. ISBN 83-911508-3-6.
  12. TK: Tour de Pologne 2015 w Tarnowskich Górach - utrudnienia na drogach (pol.). Dziennik Zachodni, 2015-07-31. [dostęp 2016-08-27].
  13. Zarząd dróg powiatowych w Tarnowskich Górach - gmina Tarnowskie Góry
  14. a b Lista przystanków: Tarnowskie Góry (pol.). W: KZK GOP [on-line]. [dostęp 2017-10-31].
  15. BIP - Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Gminna Ewidencja Zabytków (pol.). 2013-09-06. [dostęp 2016-07-12].
  16. Bank Spółdzielczy w Tarnowskich Górach - kontakt
  17. Komenda Powiatowa Policji w Tarnowskich Górach - informacje kontaktowe
  18. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Tarnowskich Górach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-08-21].
  19. Usługi Medyczne „Śródmieście” - kontakt
  20. Krzysztof Gwóźdź, Zofia Krzykowska: Tarnowskie Góry na dawnej pocztówce: zbiory Beaty i Jacka Kalke. Tarnowskie Góry: Muzeum Miejskie w Tarnowskich Górach, 2004.
  21. MOPS Tarnowskie Góry
  22. Marek Wojcik: Tarnogórscy budowniczowe - Karl Korbsch (pol.). W: Montes Tarnovicensis nr 40 [on-line]. Oficyna „Monos”, 2009-10. [dostęp 2016-09-05].
  23. Gwarek – kontakt
  24. Polski Związek Działkowców – delegatura Tarnowskie Góry - ogrody
  25. Ludność miasta Tarnowskie Góry według stanu na dzień 31 grudnia 2014r. - Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach