Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Poznań COA.svg Poznań
ulica
Jana Henryka Dąbrowskiego
Jeżyce, Ogrody, Wola, Smochowice, Krzyżowniki
Skrzyżowanie z ul. Żeromskiego, w tle po lewej Omega (2011, przed przebudową)
Skrzyżowanie z ul. Żeromskiego, w tle po lewej Omega (2011, przed przebudową)
Przebieg
Ikona deptak koniec T ulica.svg światła Most Teatralny Pfeil oben.svg,
Pfeil links.svg ul. Roosevelta Pfeil rechts.svg Znak C-2.svg
0 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Mickiewicza 155 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kochanowskiego Znak B-2.svg 265 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kochanowskiego Znak D-3.svg 290 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Strzałkowskiego Znak D-3.svg 495 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg Pfeil links.svg ul. Żurawia Znak D-3.svg,
ul. Prusa Pfeil rechts.svg Znak B-2.svg
600 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kraszewskiego 695 m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kościelna 740 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Wawrzyniaka Znak B-2.svg 940 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Staszica 1010m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Polna 1180m
Ikona ulica z prawej.svg światła ul. Janickiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Długosza 1520m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła Pfeil links.svg ul. Żeromskiego, ul. Przybyszewskiego Pfeil rechts.svg 433 1640m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wilkońskich
Ikona ulica z prawej.svg ul. Nałkowskiej 1960m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Szamotulska 2030m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Miła 2060m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Botaniczna 2170m
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Szpitalna 2330m
Ikona ulica wiadukt.svg światła Pfeil links oben.svg ul. św. Wawrzyńca, ul. Polska Pfeil rechts.svg 3100m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Pilicka 3230m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Nidziańska 4160m
Ikona ulica wiadukt.svg ul. Skalskiego 4230m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Startowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Pilotów 4600m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Lotnicza 4950m
Ikona ulica z prawej.svg ul. Tatrzańska 4990m
Ikona ulica wiadukt.svg ul. Lutycka 92 5360m[1]
Ikona ulica pod wiaduktem.svg DK92 ul. Santocka 6340m
Ikona ulica z lewej.svg DK92 ul. Pniewska 6850m
Ikona ulica pod wiaduktem.svg DK92 ul. Wichrowa 7880m
Ikona ulica z prawej.svg DK92 ul. Za Miedzą 8530m[2]
Ikona ulica.svg DK92 granica miasta, kontynuacja jako ul. Poznańska w gminie Tarnowo Podgórne
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
ulica Jana Henryka Dąbrowskiego
Ziemia52°25′33,6″N 16°51′36,5″E/52,426000 16,860128
Gmach Teatru Nowego położony przy ul. Dąbrowskiego 5
ul. Dąbrowskiego - głębi zielone dachy straganów Rynku Jeżyckiego
517 - wysoki numer adresowy

Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego – ulica w Poznaniu, biegnąca od centrum miasta w kierunku zachodnim. Według W. Łęckiego jest to najdłuższa ulica w mieście (8,5 km, ponad 500 numerów adresowych)[3][4]. Według zarządcy drogi (Zarząd Dróg Miejskich) ulica ma 8175 m[5]. Została wytyczona w 1828 roku jako szosa pocztowa do Berlina (Berliner Chausse lub Post Strasse) łącząca Poznań z Berlinem w przedłużeniu ówczesnej ul. Berlińskiej (obecnie ul. Fredry). Po włączeniu Jeżyc do Poznania, w 1900 roku nazwę zmieniono na Grosse Berlinerstrasse, w latach 1919–1939: Henryka Dąbrowskiego, 1939–1945: Saarlandstrasse, 1945–1990: Jarosława Dąbrowskiego[6]. Na odcinku od ulicy Lutyckiej do granicy administracyjnej miasta stanowi odcinek drogi krajowej nr 92 (do 1952 roku drogi nr 17, w latach 1962-1985 drogi międzynarodowej E8, 1985–2005 drogi nr 2 oraz trasy europejskiej E30). Ulicą przebiegają linie tramwajowe: 2, 7, 17, 18.

Ulica przebiega przez cztery osiedla samorządowe: Jeżyce, Ogrody, Wolę i Krzyżowniki-Smochowice[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szosę pocztową, stanowiącą szybkie połączenie pomiędzy stolicą Wielkiego Księstwa Poznańskiego ze stolicą Królestwa Prus, zbudowano z inicjatywy i środków państwa pruskiego. Dzięki niej podróż dyliżansem pocztowym do Berlina trwała 26 godzin.

Bezpośrednie połączenie z miastem (z ul. Berlińską) zostało przerwane w momencie powstania po roku 1840 pierścienia poligonalnych fortyfikacji Twierdzy Poznań. Na szosę można było dostać się przez Bramę Berlińską lub Bramę Kundorfską (Królewską), a następnie drogą biegnącą wzdłuż fortyfikacji. Połączenie przywrócono dopiero w 1910 roku po wybudowaniu Mostu Teatralnego.

Od połowy XIX wieku wzdłuż szosy zaczęły powstawać wiejskie zagrody (jedną z nich, pochodzącą z ostatniej ćwiartki XIX wieku, jest zachowana pod numerem 40 zagroda bamberska). W późniejszym okresie na północ od szosy powstały cegielnia i fabryka nawozów sztucznych, zaś typowo wiejska zabudowa ustąpiła jednopiętrowym budynkom z muru pruskiego, z płaskim dachem krytym papą oraz tzw. przedogródkami, które przeznaczano dla robotników. Przykładem takiej zabudowy jest budynek nr 26. Z tego samego czasu pochodzą zlokalizowane na narożnikach dawnych dróg jeżyckiej wsi (obecne ulice Strzałkowskiego, Żurawia i Kościelna) nieco wystawniejsze budynki szachulcowe utrzymane w stylu szwajcarskim.

Kolejną ważną datą jest rok 1889, gdy zelżały wojskowe restrykcje dotyczące zabudowy w części wschodniej szosy (miało to związek ze wzrostem znaczenia zewnętrznego pierścienia fortów kosztem przestarzałych fortyfikacji poligonalnych). Dzięki staraniom ówczesnego nadburmistrza Poznania Richarda Wittinga w ostatniej dekadzie XIX wieku, na terenie, będących formalnie osobną wsią o charakterze przedmieścia Jeżycach, rozpoczęto wytyczanie siatki prostopadłych ulic. Powstały wówczas obecne ulice Mickiewicza i Kochanowskiego. Wytyczono również nowy przebieg drogi łączącej Jeżyce z Górczynem, tworząc na skrzyżowaniu tejże drogi z Szosą Berlińską kwadratowy plac targowy (dzisiejsze ul. Kraszewskiego i Rynek Jeżycki). Jednak aż do 1900 roku budynki nadal można było wznosić jedynie metodą szachulcową. Mimo to ich właściciele starali nadać im bardziej miejski charakter, tynkując fasady i pokrywając je sztukateriami. Z tego okresu pochodzą kamienice nr 7, 9/11, 50 i 54.

W 1900 roku zniesiono wewnętrzny pierścień fortyfikacji, zaś wieś Jeżyce włączono w obręb miasta Poznania. W 1903 roku zaczęto oddawać do użytku pierwsze kamienice czynszowe, których parter przeznaczano na lokale użytkowe. Wznoszone wówczas budynki czerpały inspiracje z architektury secesyjnej, w tym z jej schyłkowej odmiany – Quadratstil. Budynki z tego okresu to 1, 3, 5, 10, 15, 23, 24, 25, 33, 34, 35/37, 39, 43, 44, 46, 49, 53, 55 i 57. W tym też okresie ulicę wybrukowano oraz wytyczono torowisko tramwaju elektrycznego.

Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej planowano przebicie nowej ulicy pomiędzy Wielką Berlińską a Hohenstaufów (dzisiejsza ul. Krasińskiego), by utworzyć plac Hohenstaufów. Projektu nie zrealizowano. W dwudziestoleciu międzywojennym zabudowywano wolne parcele. Większość z budynków nawiązywała do istniejącej zabudowy. Wyjątkiem był powstały w 1930 roku na narożniku ul. Dąbrowskiego i Kochanowskiego budynek Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych (obecnie Oddział I Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) – pierwszy w Poznaniu budynek z żelbetu oraz budynek Kina Rialto.

Wschodnia część ulicy poważnie ucierpiała podczas walk w 1945 roku. Zniszczone kamienice 2, 4 i 6 rozebrano – tworząc skwer. Rozebrano także budynki na parcelach 18,29, 30, 31 i 32. Po wojnie uzupełniano luki w pierzejach. Powstały w ten sposób budynki takie jak 18, 20/22 czy 30/32.

Opisane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Od strony centrum, ku peryferiom:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. według ZDM 5180 m [1]
  2. według ZDM 8175 m [2]
  3. Włodzimierz Łęcki, Piotr Maluśkiewicz, Poznań od A do Z, Poznań: KAW, 1986, s. 152, ISBN 83-03-01260-6, OCLC 835895412.
  4. według innych źródeł dłuższa jest ulica Bolesława Krzywoustego (9 km), zob.: Na jakie pytania musieli odpowiedzieć kandydaci na prezydenta Poznania, Gazeta Wyborcza z 20.10.2006, dostęp 2012-05-26 oraz Florian Krzyżaniak: Budowa trasy wylotowej Poznań-Katowice w latach 1974-1977 (s. 57) (pol.). W: Kronika Miasta Poznania [on-line]. nr 3/1978. [dostęp 2012-05-25].
  5. spis dróg publicznych w administracji ZDM w formacie Excel
  6. Dorota Leśniewska Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego, Kronika Miasta Poznania 2000/2, Jeżyce, Wydawnictwo Miejskie ISSN 0137-3552
  7. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr LXXV/1063/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 9 lipca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2010 r. Nr 180, poz. 3361)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dorota Leśniewska, Ulica Jana Henryka Dąbrowskiego, Kronika Miasta Poznania 2000/2, Jeżyce, Wydawnictwo Miejskie, ISSN 0137-3552
  2. Zygmunt Zaleski, Nazwy ulic w Poznaniu, Magistrat Stołeczny Miasta Poznania, 1926
  3. Zbigniew Zakrzewski, Nazwy osobowe i historyczne ulic Poznania, Wydawnictwo Poznańskie, 1971
  4. Poznań plus 4 – plan miasta 1:20.000, wyd. Demart, Warszawa, 2006, ​ISBN 83-7427-282-1