Nowy Wiśnicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowy Wiśnicz
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Widok miasta i okolic z północnego wschodu.
Od lewej widoczne są: dawny klasztor karmelitów (obecnie zakład karny) w Leksandrowej oraz Zamek Wiśnicz w Starym Wiśniczu.
Herb
Herb Nowego Wiśnicza
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat bocheński
Gmina Nowy Wiśnicz
Prawa miejskie 1616
Burmistrz Małgorzata Więckowska
Powierzchnia 4,97[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2776[2]
559 os./km²
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 32-720
Tablice rejestracyjne KBC, KBA[3]
Położenie na mapie gminy Nowy Wiśnicz
Mapa lokalizacyjna gminy Nowy Wiśnicz
Nowy Wiśnicz
Nowy Wiśnicz
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bocheńskiego
Nowy Wiśnicz
Nowy Wiśnicz
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Nowy Wiśnicz
Nowy Wiśnicz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy Wiśnicz
Nowy Wiśnicz
Ziemia49°54′53″N 20°27′39″E/49,914722 20,460833
TERC (TERYT) 1201064
SIMC 0824936
Urząd miejski
Rynek 38
32-720 Nowy Wiśnicz
Strona internetowa
BIP

Nowy Wiśniczmiasto w woj. małopolskim, w powiecie bocheńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Wiśnicz. Położone jest na Pogórzu Wiśnickim przy drodze wojewódzkiej nr 965 z Bochni do Limanowej, w odległości 8 km od Bochni.

Nowy Wiśnicz uzyskał lokację miejską w 1616 roku, zdegradowany w 1934 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1995 roku[4].W latach 1976–1982 miejscowość była siedzibą gminy Nowy Wiśnicz-Lipnica. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XII wieku Nowy Wiśnicz był notowany jako wieś klasztorna. W XIV wieku był własnością Kmitów, a następnie Lubomirskich. Prawa miejskie otrzymał w 1616 roku za sprawą Stanisława Lubomirskiego. Znaczną część drewnianej zabudowy miasta strawił 3 lipca 1863 wielki pożar[5].

 Osobny artykuł: Akcja Wiśnicz.

W czasie II wojny światowej w rejonie Nowego Wiśnicza działał 12 Pułk Piechoty Armii Krajowej regionalny oddział Armii Krajowej, który przeprowadził 26 lipca 1944 roku Akcję Wiśnicz - atak na niemieckie więzienie, który był jedną z największych akcji uwolnienia więźniów przez polskie podziemie przeprowadzonej w czasie niemieckiej okupacji Polski[6][7][8].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Nowego Wiśnicza w 2014 roku[2].


Piramida wieku Nowy Wisnicz.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Budynek Liceum Sztuk Plastycznych w Nowym Wiśniczu
Jeden z drewnianych domów w Nowym Wiśniczu na rysunku Jana Matejki

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[9].

  • układ urbanistyczny,
  • zespół kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP z 1620 roku:
    • kościół,
    • plebania,
    • dzwonnica,
    • ogrodzenie z 2 bramkami,
    • cmentarz kościelny,
  • kapliczka przydrożna św. Jana Nepomucena, drewniana, przy drodze do zamku z 2 poł. XVIII wieku.,
  • zespół klasztorny karmelitów z 1 poł. XVII w.,
    • ruina kościoła pw. św. Józefa
    • klasztor, obecnie więzienie,
    • fortyfikacje bastionowe,
  • cmentarz żydowski,
  • zespół zamkowy, XVI, po 1620 r.,
    • zamek,
    • fortyfikacje bastionowe,
  • ratusz miejski,
  • sąd, obecnie liceum (PLSP), ul. Grunwaldzka 278 (Bocheńska 6) z lat 1911–1912,
  • dom, Rynek 13, XVIII/XIX,
  • dom, Rynek 20, XVII, XX wiek.

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące:

  • kościół Karmelitów pw. Chrystusa Zbawiciela z lat 1622–1630, zburzony przez Niemców w latach 1942–1944 r.,
  • drewniane podcieniowa zabudowa rynku (uwieczniona przez Jana Matejkę).

Przyroda i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży na obszarze Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego. Walorami miasta są cenne zabytki architektoniczne i nieskażona przyroda. W bliskiej okolicy znajduje się kilka obiektów chronionej przyrody:

Szlaki turystyczne: niebieski: Bochnia – Nowy Wiśnicz – Kamień GrzybPaprotna (obok Kamieni Brodzińskiego) – RajbrotŁopuszePrzełęcz RozdzieleWidoma – góra KamionnaPasierbiecka GóraTymbark.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Nowym Wiśniczu funkcjonuje klub piłkarski Szreniawa Nowy Wiśnicz, założony w 1932 roku, używa barw: biało-niebiesko-czerwone. Największym sukcesem jest 5. miejsce w III lidze w sezonie 2010/11.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Nowym Wiśniczem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. [dostęp 13.06.2012].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Nowy_Wisnicz, w oparciu o dane GUS.
  3. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2015 r. poz. 669)
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 56-57.
  5. List Jana Matejki z 12/13 VII 1863 roku opisujący Wiśnicz po pożarze
  6. Königsberg 2017 ↓.
  7. Józef Wieciech. Akcja na więzienie w Nowym Wiśniczu. „Niepodległość i Pamięć 2/3 (4)”, s. 197–202, 1995. Warszawa. 
  8. Śląski 1983 ↓.
  9. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 8 miesięcy temu.
  10. Maciej Masłowski: Juliusz Kossak, Warszawa, 1986, „Auriga” - Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, s.15, ​ISBN 83-221-0294-1​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]