Wilhelm I Bawarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wilhelm I Bawarski
ilustracja
Wilhelm I Bawarski
wizerunek herbu
Herb Wittelsbachów władających Bawarią i Hainaut
Książę Bawarii (razem z braćmi Ludwikiem V, Stefanem II, Ludwikiem VI, Albrechtem I i Otto V)
Okres panowania od 11 października 1347
do 1349
Poprzednik Ludwik IV Bawarski
Następca księstwo podzielone na Górną i Dolną Bawarię
Książę Dolnej Bawarii (razem ze Stefanem II i Albrechtem I)
Okres panowania od 1349
do 1353
Poprzednik wydzielone z Bawarii
Następca księstwo podzielone na Bawarię-Straubing i Bawarię-Ingolstadt
Książę Bawarii-Straubing (razem z Albrechtem I)
Okres panowania od 1353
do 15 maja 1389
Poprzednik wydzielone z Dolnej Bawarii
Następca Albrecht I i Albrecht II Bawarski
hrabia Holandii i Zelandii jako Wilhelm V i Wilhelm IV (razem z Albrechtem I)
Okres panowania od 1353
do 15 maja 1389
Następca Albrecht I
hrabia Hainaut jako Wilhelm III (razem z Albrechtem I)
Okres panowania od 1353
do 15 maja 1389
Następca Albrecht I
Dane biograficzne
Dynastia Wittelsbachowie
Data i miejsce urodzenia 25 lipca 1336
Frankfurt nad Menem
Data i miejsce śmierci 15 maja 1389
Le Quesnoy
Ojciec Ludwik IV Bawarski
Matka Małgorzata II z Hainaut
Żona Matylda z Lancaster
Dzieci córka
nieślubne: Wilhelm, Elżbieta

Wilhelm I Bawarski (ur. 12 maja 1330 we Frankfurcie nad Menem; zm. 15 maja 1389 w Le Quesnoy) – książę Bawarii w latach 1347-1349 (razem z braćmi), książę Dolnej Bawarii (razem z braćmi Albrechtem I i Stefanem II), książę Bawarii-Straubing (z Albrechtem I) jako Wilhelm I, Hrabia Holandii jako Wilhelm V, hrabia Zelandii jako Wilhelm IV od 1354 i hrabia Hainaut jako Wilhelm III od 1356. We wszystkich państwach faktycznie utracił władzę w 1357/8, kiedy to zapadł na chorobą psychiczną i został uwięziony aż do śmierci.

Młodość[edytuj]

Wilhelm był drugim najstarszym synem cesarza Ludwika Bawarskiego i jego drugiej żony Małgorzaty z Hainaut. W chwili śmierci ojca miał 17 lat. W latach 1347-1349 rządził całą Bawarią razem z braćmi Ludwikiem V, Stefanem II, Ludwikiem VI, Albrechtem I i Otto V. Następnie po podziale od 1349 do 1353 wraz z braćmi Stefanem II i Albrechtem I panował w Dolnej Bawarii, a od 1353 objął wydzieloną Bawarię-Straubing razem z Albrechtem I.

Konflikt o władzę w Niderlandach[edytuj]

W 1345 r. zmarł bezdzietnie brat Małgorzaty II, Wilhelm II z Hainaut, w skutek czego prawa przeszły na nią. Zignorowano przy tym prawa innych jego sióstr, m.in. królowej angielskiej Filipy. Prawa na mocy iure uxoris nabył cesarz Ludwik IV i przekazał je żonie i właśnie Wilhelmowi. Mimo wszystko na mocy testamentu cesarza jego syn Ludwik VI Rzymianin otrzymał od ojca prawa do Holandii i Hainaut. Zrezygnował z nich na rzecz Wilhelma i Albrechta w 1349 r., kiedy pojawiła się przed nim wizja otrzymania korony polskiej na skutek małżeństwa z córką Kazimierza III Wielkiego, Kunegundą.

W takiej sytuacji również Małgorzata zrezygnowała z władzy i przekazała niderlandzkie hrabstwa Wilhelmowi. Jego rządy nie cieszyły się jednak poparcie możnowładztwa, które w 1350 r. poprosiło Małgorzatę o powrót do Holandii. W odpowiedzi na powrót Małgorzaty stronnicy Wilhelma zawiązali 23 maja Ligę Dorsza. Stronnicy cesarzowej-wdowy zawiązali natomiast Ligę Haka. Rozpoczęła się kilkuletnia wojna między matką a synem o władzę na Hainaut i Holandią, znana jako "wojna haka i dorsza" (Hoekse en Kabeljauwse twisten).

Pomoc dla Małgorzaty nadeszła ze strony jej szwagra, króla Anglii Edwarda III. W 1351 r. przysłane przezeń posiłki wygrały bitwę morską pod Veere. Wkrótce jednak Wilhelm pokonał stronników matki pod Vlaardingen. Klęska to oznaczała upadek sprawy Małgorzaty. Edward III rychło zmienił strony i poparł Wilhelma. Wojna przeciągnęła się do 1354 r., kiedy to zawarto pokój. Małgorzata pozostawała hrabiną Hainaut, Wilhelm otrzymywał Holandię i Zelandię. Małgorzata zmarła dwa lata później i Wilhelm ponownie zjednoczył niderlandzkie posiadłości Wittelsbachów z zastrzeżeniem, że jego koregentem jest brat Albrecht (nie objął on jednak faktycznej władzy aż do 1358). Skutkiem sojuszu z Edwardem III było małżeństwo z Matyldą (Maud z Lancaster), siostrą Blanki z Lancaster (matki Henryka IV Lancastera).

Choroba i uwięzienie[edytuj]

W 1356/7 roku zaczął wykazywać oznaki choroby psychicznej, zdarzyło mu się nawet zaatakować i zabić swego rycerza Gerardz van Wateringe bez żadnego powodu. W związku z tym brat Albrecht w 1358 został regentem holenderskich księstw w 1358 i wkrótce potem uwięził go na zamku Le Quesnoy. Wilhelm pozostał w niewoli aż do swojej śmierci ponad 40 lat później, wciąż pozostając formalnym współwładcą.

Albrecht został pochowany w kościele dworskim w Hadze.

Małżeństwo i potomstwo[edytuj]

W 1352 Wilhelm ożenił się z Matyldą z Lancaster, córką Henryka z Grosmont, 1. hrabiego Lancaster i Izabeli z Baeumont. Doczekali się córki, która urodziła się i zmarła w 1356.

Wilhelm miał także co najmniej dwójkę nieślubnych dzieci (na pewno matką pierwszego była Katharina Gerrit):

  • Wilhelma (1356-1423), który w 1398 poślubił Lisbeth Hughe,
  • Elżbiety (1359-1415), żony Brustijna van Herwijnen, pana Stavenisse
  • być może Jana.

Bibliografia[edytuj]