Władysław Szczekowski
![]() Władysław Szczekowski (1926) | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
14 lutego 1898 |
---|---|
Data śmierci |
po 18 listopada 1943 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Główne wojny i bitwy |
wojna polsko-bolszewicka |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Władysław Szczekowski, ps. „C-7”, „Leszczyc”, „Stanisław”, „Sztark” (ur. 14 lutego 1898 w Peczarze, zm. po 18 listopada 1943) – podpułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 14 lutego 1898 w Peczarze, w ówczesnym powiecie bracławskim guberni podolskiej, w rodzinie Jana, lekarza, i Wandy z Kossowskich (1875–1925), działaczki oświatowej, społecznej i niepodległościowej, pośmiertnie odznaczonej Krzyżem Niepodległości[1][2]. Był bratem działaczy niepodległościowych oraz oficerów dyplomowanych Wojska Polskiego: Stanisława (1896–1966), podpułkownika pilota i Kazimierza (1900–1940), majora piechoty[1]. Uczęszczał do II Gimnazjum Męskiego w Żytomierzu[1]. Tam w 1912 wstąpił do Polskiej Drużyny Strzeleckiej, a pod koniec 1914 do Polskiej Organizacji Wojskowej[1]. W organizacji awansował na kaprala i plutonowego[1]. W 1915 objął funkcję zastępcy komendanta, w 1917 kierownika wydziału organizacyjnego Komendy Okręgu POW w Żytomierzu, a pod koniec roku komendanta okręgu[1]. Także w 1917 zdał maturę w II Gimnazjum Męskim[1]. Wiosną 1918 służył w 3. baterii artylerii konnej w składzie Oddzielnej Lekkiej Brygady III Korpusu Polskiego[1]. Po rozbrojeniu i demobilizacji korpusu (10 czerwca 1918) kontynuował służbę w strukturach Komendy Naczelnej nr III POW w Kijowie[1]. W sierpniu został zastępcą komendanta, a we wrześniu 1918 komendantem POW w Kijowie[1]. Od 10 października 1918 walczył, m.in. pod dowództwem Leopolda Lisa-Kuli w bitwie pod Brodami[1].
17 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i służył jako plutonowy w 35 pułku piechoty[1]. Od 15 grudnia tego roku walczył na froncie[1]. W marcu 1919 został przydzielony do Oddziału Wywiadowczego Sztabu Grupy Operacyjnej gen. Edwarda Śmigłego-Rydza na stanowisko kierownika działu wywiadu ofensywnego[1]. 20 maja tego roku został przydzielony do Oddziału Operacyjnego Sztabu Frontu Wołyńskiego[1]. Od 3 lipca do 1 listopada 1919 był uczniem 15. klasy Szkoły Podchorążych w Warszawie[3]. 9 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 podporucznikiem w piechocie i przydzielony do Generalnego Inspektoratu Artylerii[4]. 7 stycznia 1920 został przeniesiony do baterii zapasowej 1 pułku artylerii polowej[5]. W czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach II dywizjonu 17 pułku artylerii ciężkiej, który był przydzielony do Dywizji Ochotniczej[1]. Wyróżnił się w trzeciej dekadzie września 1920, w bitwie o Grodno, w której utrzymał łączność z piechotą i prowadził obserwację, za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari[6]. 19 stycznia 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu porucznika, w artylerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich[7].
1 czerwca 1921 pełnił służbę w 17 dywizjonie artylerii ciężkiej, a następnie w 7 pułku artylerii ciężkiej w Poznaniu[8][9]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 635. lokatą w korpusie oficerów artylerii[10]. Z dniem 1 listopada 1924 został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza kursu 1924/26[11][12]. Z dniem 11 października 1926, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do 27 Dywizji Piechoty w Kowlu[13][14]. 19 marca 1928 prezydent RP nadał mu stopień kapitana z dniem 1 stycznia 1928 i 43. lokatą w korpusie oficerów artylerii[15]. W październiku 1928 został przeniesiony służbowo do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu[16]. Z dniem 1 listopada 1930 został przeniesiony do 19 pułku artylerii polowej w Nowej Wilejce na stanowisko dowódcy 8. baterii III dywizjonu, który był detaszowany w Lidzie[17][18][1]. Z dniem 8 kwietnia 1931 został przydzielony na pięcio- i półmiesięczny kurs doskonalący oficerów artylerii w Toruniu[19]. W 1932 został przydzielony do Oddziału I Sztabu Głównego w Warszawie na stanowisko kierownika referatu[20][21], a w marcu 1935 przeniesiony do 27 pułku artylerii lekkiej we Włodzimierzu[22]. Na majora został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 44. lokatą w korpusie oficerów artylerii[23]. 15 maja został wyznaczony, a 20 czerwca tego roku objął obowiązki na stanowisku szefa sztabu Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej w Pińsku[24][1].
Podczas kampanii wrześniowej opracowywał plany działań przy dowódcy Flotylli Rzecznej kmdr. Witoldzie Zajączkowskim. W związku z rozwiązaniem jednostki, na skutek wyczerpania możliwości operacyjnych, od 29 września 1939 przebywał w sztabie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” pełniąc funkcję szefa Oddziału I[25]. Po kapitulacji wojsk generała Franciszka Kleeberga przedostał się do Warszawy, gdzie podjął działalność konspiracyjną w strukturach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej[1]. Od czerwca 1940 do kwietnia 1942 był szefem sztabu i zastępcą komendanta Okręgu Radomsko-Kieleckiego[1]. W międzyczasie (11 listopada 1941) został mianowany podpułkownikiem[1]. Zagrożony aresztowaniem został odwołany do Warszawy[1]. Po aresztowaniu majora Stanisława Rogińskiego (27 sierpnia 1942) objął stanowisko szefa Wydziału Wywiadu Ofensywnego Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego Komendy Głównej AK[1]. Największym sukcesem kierowanego przez niego wydziału było rozpracowanie zakładów doświadczalnych i produkcyjnych V-2 w Peenemünde, co umożliwiło lotnictwu brytyjskiemu skuteczne zbombardowanie tego ośrodka w sierpniu 1943[1]. Na przełomie 1942 i 1943 został wyznaczony na stanowisko zastępcy szefa Oddziału II KG AK[1]. 18 listopada 1943, w wyniku zdrady oficera AK i agenta Gestapo Eugeniusza Świerczewskiego, został aresztowany i osadzony na Pawiaku[1][26]. Później został prawdopodobnie przewieziony do Berlina[1]. Data, miejsce i okoliczności jego śmierci pozostają nieznane[1]. Według Jerzego Ślaskiego został stracony w berlińskim więzieniu Moabit prawdopodobnie w sierpniu 1944, według innych przekazów został zamordowany w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen[1].
4 października 1936 ożenił się z Olgą Niewską, dzieci nie miał[1].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari nr 174[27] – pośmiertnie 20 lutego 1964[a]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 3697 – 1922[28]
- Krzyż Niepodległości – 7 lipca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[29][30][31]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie (po raz 2. i 3. w 1921 za działalność w POW[32])
- Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”[33]
- Srebrny Krzyż Zasługi – 25 maja 1929 „za zasługi na polu organizacji wojska”[34][35]
- Medal Zwycięstwa[1]
- Krzyż Kawalerski łotewskiego Orderu Trzech Gwiazd[1]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag Andrzej Krzysztof Kunert: Szczekowski (przybrane nazwisko Jakubowski) Władysław. Internetowy Polski Słownik Biograficzny. [dostęp 2023-12-05].
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2023-12-05].
- ↑ Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 443.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 98 z 28 grudnia 1919, poz. 4149.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 24 stycznia 1920, s. 17.
- ↑ Kiciński 1928 ↓, s. 16.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 29 stycznia 1921, s. 151.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 321.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 791, 827.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 212.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 112 z 23 października 1924, s. 627.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 710, 751, 1365.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926, s. 342.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 438, 471.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 19 marca 1928, s. 55.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 356.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930, s. 299.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 26.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931, s. 253.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932, s. 422.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 193, 422.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 marca 1935, s. 31.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 382.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 205, 356.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 335.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 339, tu grudzień 1943.
- ↑ Łukomski G. , Polak B. , Suchcitz A. , Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 373 .
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922, s. 104.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 156, poz. 227.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 369.
- ↑ Kiciński 1928 ↓, s. 19.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 40 z 23 listopada 1921, s. 1563.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938, s. 14.
- ↑ M.P. z 1929 r. nr 123, poz. 303.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 29 maja 1929, s. 164.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Józef Wiesław Dyskant: Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej 1919–1939. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08251-0. OCLC 69454589.
- Adam Kiciński: Zarys historji wojennej 7-go pułku artylerii ciężkiej. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 – 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Jan Wróblewski, Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” 1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1989, ISBN 83-11-07659-6, s. 27, 190, 209.
- Praca zbiorowa pod redakcją dr. Jana Sawickiego, Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918–1947. Zespół autorski: st. kust. dypl. dr Maria Babnis, kmdr Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, inż. Alfons Jankowski, dr Jan Sawicki. Wyższa Szkoła Morska. Gdynia 1996. ISBN 83-86703-50-4.
- Członkowie Komend Okręgów AK
- Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej
- Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich
- Ludzie związani z Żytomierzem (Imperium Rosyjskie)
- Majorowie artylerii II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie)
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 7 Pułku Artylerii Ciężkiej (II RP)
- Oficerowie 27 Pułku Artylerii Lekkiej
- Oficerowie wywiadu Armii Krajowej
- Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd
- Szefowie Wydziałów Oddziałów Komendy Głównej AK
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1898
- Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka)
- Zmarli w XX wieku
- Żołnierze III Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918