35 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 35 Pułku Piechoty II RP. Zobacz też: 35 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 35.
35 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie wrzesień 1939
Tradycje
Święto 14 sierpnia[1]
Nadanie sztandaru 14 października 1923
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Jan Maliszewski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Brześć
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 9 Dywizja Piechoty
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Pułk walczył w składzie 9 DP

35 Pułk Piechoty (35 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Pułk brał udział w walkach w 1919 oraz w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. 4 grudnia 1920 w Łazdunach koło Lidy, marsz. Józef Piłsudski udekorował sztandar 35 pułku piechoty Orderem Virtuti Militari. W okresie międzywojennym stacjonował w garnizonie Brześć[2], a batalion zapasowy w Łukowie. W czasie wojny obronnej 1939 wchodził w skład 9 Dywizji Piechoty walczącej w Armii „Pomorze”[3].

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Na terenie powiatów: zamojskiego, tomaszewskiego, chełmskiego, krasnystawskiego, biłgorajskiego i hrubieszowskiego sformowany został Chełmski Pułk Piechoty. I batalion zorganizował w Chełmie kpt. Wiktor Wielkopolanin – Nowakowski, w Krasnymstawie i Hrubieszowie por. Wacław Klaczyński II batalion, a w Zamościu kpt. Józef Ekkert III batalion. Pułk był dobrze uzbrojony. Odczuwał jednak wyraźny niedostatek w umundurowaniu i oporządzeniu. Pułk chełmski dał początek 35 pułkowi piechoty.

Walki o granice[edytuj | edytuj kod]

Cechą charakterystyczną działań pododdziałów pułku do lata 1919 był ich walka w rozproszeniu. 14 listopada 1918 do walki na froncie polsko-ukraińskim, w rejon Włodzimierza Wołyńskiego, wysłany został pluton chor. Ludwika Kicińskiego. Pluton wyruszył w składzie kombinowanego batalionu dowodzonego przez kpt. Edwarda Zint-Rzeckiego. 19 stycznia 1919 wyruszyła na front 2 kompania por. Zygmunt Wendy. Pluton chor. Kicińskiego wszedł w jej skład. W marcu dołączyły dwie kolejne kompanie. 26 maja I batalion pod dowództwem kpt. Leona Grota wyruszył na pogranicze Górnego Śląska. Na Śląsku batalion obsadził odcinek graniczny Modrzejów-Czeladź. 7 czerwca batalion wrócił na Polesie.

4 lipca 1920 na froncie północnym do natarcia przeszły armie Michaiła Tuchaczewskiego. Ofensywa Rosjan spowodowała załamanie całego frontu polskiego. 9 Dywizja Piechoty wycofywała się w kierunku Mozyrza. Pułki wróciły do swych zimowych stanowisk obronnych nad Ptyczę i Prypeć. 9 czerwca opuszczono stanowiska. 9 lipca pułk kontynuował odwrót znad Ptyczy. Został załadowany na wagony i skierowany w okolice Grodna.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym 35 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IX w garnizonie Brześć. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Łukowie. Pułk wchodził w skład 9 Dywizji Piechoty[4].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 35 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[5].

Kampania wrześniowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny obronnej 1939 pułk wchodził w skład 9 Dywizji Piechoty walczącej w ramach Armii „Pomorze”. Nadwyżki pułku ewakuowane z Brześcia weszły w rejonie Chełma w skład wojsk Frontu Północnego. 25 września broniły Chełma przed wojskami radzieckimi.

Batalion marszowy 35 pp pod dowództwem kpt. Zdzisława Baczyńskiego w składzie Zgrupowania "Brześć" walczył między innymi w obronie twierdzy brzeskiej. Dowódcą piechoty tego zgrupowania był ppłk Julian Andrzej Sosabowski, pokojowy zastępca dowódcy pułku.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Józef Kordian Zamorski
Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[6].

Zastępcy dowódcy pułku

Stanowisko zastępcy dowódcy pułku zostało utworzone latem 1922 roku. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • mjr / ppłk piech. Leon Grot (10 VII 1922 - 15 VIII 1925 → zastępca dowódcy 14 pp)
  • ppłk piech. Józef III Sokołowski (15 VIII 1925 – 18 II 1927 → praktyka poborowa w PKU Brześć)
  • ppłk dypl. piech. Zygmunt II Grabowski (5 V 1927 - 18 VI 1930 → dowódca 49 pp)
  • mjr / ppłk dypl. piech. Piotr Bartak (18 VI 1930 - 23 III 1932 → dowódca pułku KOP „Wołożyn”)
  • ppłk dypl. Hugon Zallmann (23 III 1932 – 28 VI 1933 → dyspozycja dowódcy OK IX)
  • ppłk piech. Alfred Konkiewicz (28 VI 1933 – XI 1935 → dowódca 70 pp)
  • ppłk piech. Julian Andrzej Sosabowski (do 1939)
Kwatermistrzowie

W latach 1921-1923 zastępcą dowódcy pułku i jego pomocnikiem w zakresie służby administracyjno-gospodarczej był dowódca batalionu sztabowego[6]. W 1924 roku, w nowej organizacji pokojowej pułku piechoty, utworzono stanowisko kwatermistrza, a zlikwidowano batalion sztabowy i stanowisko dowódcy tego pododdziału. 1 kwietnia 1938 roku stanowisko kwatermistrza zostało zamienione na stanowisko II zastępcy dowódcy (zastępcy dowódcy do spraw gospodarczych)[7]. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

Oficerowie pułku
Podoficerowie

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[9][a]:

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
  • dowódca pułku – ppłk dypl. Jan II Maliszewski
  • I zastępca dowódcy – ppłk Stanisław III Stankiewicz
  • adiutant – kpt. Albert Kosobucki
  • starszy lekarz – kpt. dr Jerzy Marian Płachecki
  • młodszy lekarz – vacat
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Tadeusz Leśniak
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Szymon Lib
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. adm. (piech.) Marceljan Małyszewicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Teodor Suchomski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Wacław Kołodziejczak
  • oficer żywnościowy – por. Leon Liskiewicz
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Michał Rusacz
  • kapelmistrz – por. adm. (kapelm.) Jan Janowski
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Józef Klemens Pietrzak
  • dowódca plutonu pionierów – por. Zenon Gorbaczyński
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Wacław Tarnowski
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Marian Słomka
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Władysław Caputa
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr dypl. Jan Antoni Becher
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Antoni Wojsznarowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Wincenty Aleksander Pawłowicz
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Jan Hac
  • dowódca plutonu – por Alfons Wicherek
  • dowódca plutonu – por. Albin Zenc
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Żelisław Mazurek
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Medard Juszkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Artur Bernard Walla
  • dowódca 1 kompanii km – por. Kazimierz Marian Świerzb
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Gerstel
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Bronisław Wandycz
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Zdzisław Jan Baczyński
  • dowódca plutonu – ppor. Witold Piotrowski
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Kazimierz Troszkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Lenartowicz
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Zygmunt Pogorzelski
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Kołuszuk
  • dowódca 2 kompanii km – por. Jan III Zawadzki
  • dowódca plutonu – por. Józef Wiktor Szymoński
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Kazimierz Poschinger
  • dowódca 7 kompanii – por. Stanisław Zaniewski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Stal
  • dowódca 8 kompanii – vacat
  • dowódca plutonu – ppor. Bolesław Turkiewicz
  • dowódca 9 kompanii – por Stanisław Wieliczko
  • dowódca 3 kompanii km – por. Mieczysław Kaczorek
  • na kursie – por. Tomasz Jasieński
Dywizyjny Kurs Dla Podoficerów Nadterminowych 9 DP
  • dowódca – kpt. Bogusław Białek
  • dowódca plutonu – por. Holiczko Antoni
  • dowódca plutonu – por Edward Romuald Dowbecki
  • dowódca plutonu – por. Julian Joachim Danecki
35 obwód przysposobienia wojskowego „Bielsk Podlaski”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. Kazimierz Troszkiewicz
  • kmdt powiatowy PW Bielsk Podlaski – por. kontr. piech. Stanisław Kiersztyn

Obsada personalna i struktura organizacyjna we wrześniu 1939 roku[11]

Dowództwo
  • dowódca pułku - ppłk dypl. piech. Jan Maliszewski
  • I adiutant – kpt. Albert Kossobudzki
  • II adiutant – ppor. rez. Aleksander Landsberg - Lasocki
  • oficer informacyjny – ppor. rez. Zdzisław Strzelecki
  • oficer łączności – kpt. Józef Pietrzak
  • kwatermistrz – kpt. Teodor Suchomski
  • oficer płatnik - ppor. rez. Roman Bałdyga
  • oficer żywnościowy – ppor. rez Józef Kisiak
  • naczelny lekarz –kpt. lek. Jerzy Marian Puchalski
  • kapelan – ks. kap Cieszkowski
  • dowódca kompanii gospodarczej –ppor. rez. int. Władysław Caputa
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr piech. Kazimierz Poschinger
  • adiutant batalionu – ppor. rez. Jerzy Łysiuk
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – kpt. Szymon Lib
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – por. rez. Mieczysław Poczobut-Odlanicki
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. Stanisław Zaniewski
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Jan Zawadzki
II batalion
  • dowódca batalionu - mjr Bronisław Wandycz
  • adiutant batalionu – ppor. rez. Stanisław Reszuto
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. Julian Danecki
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. rez. Romuald Krechowiecki
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – kpt. Bogusław Białek
  • dowódca 2 kompanii ckm – kpt. rez. Daniel Pedyk
III batalion
  • dowódca batalionu – kpt. Antoni Wojsznarowicz
  • adiutant batalionu - ppor. rez. Mieczysław Andrzej Sutkowski
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. rez. inż Czesław Jerzy Grabiński
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej –por. Wilhelm Alfons Wicherek
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. Tomasz Jasieński
  • dowódca 3 kompanii ckm –por. Antoni Holiczko
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadowczej - ppor. Jan Żelisław Mazurek
  • dowódca kompanii przeciwpancernej –por. Kazimierz Marian Świerzb
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. Wacław Tarnowski
  • dowódca plutonu pionierów - ppor. rez. Władysław Sielicki
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – NN

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[12]

Order Virtuti Militari
pchor. Witold Arciszewski
ppor. Teodor Benirski
plut. Wilhelm Buczek
sierż. Michał Kręcisz-Bzowski († 11 IX 1920 Białopole)
plut. Witold Drozdowski
szer. Władysław Dyksa
ppor. Roman Fiedorowicz
plut. Franciszek Góra
kpr. Jan Górny
mjr Leon Grot
szer. Antoni Hamulak
kpr. Eugenjusz Herc
st. szer. Kazimierz Iwanowicz
mjr Wacław Klaczyński
kpr. Jan Klimek
st. szer. Jan Koper
por. Włodzimierz Kraszkiewicz
ppor. Michał Krawczyk
st. szer. Józef Krzaczek
kpt. Rudolf Ksander
st. sierż. Antoni Kukiełka
szer. Władysław Lachoeski
st. sierż. Jan Lipecki
sierż. Olgierd Matulewicz
kpt. Kazimierz Tadeusz Majewski
sierż. Franciszek Motlik
sierż. Józef Mozdorz
sierż. Edward Newlaczyl
ppor. Hugon Okrzanowski-Zachert
st. sierż. Józef Orlicki
kpt. Władysław Passella
pchor. Władysław Paul
plut. Bronisław Piechociński
plut. Stanisław Pisula
szer. Antoni Poleń
plut. Jan Rutkowski
por. Stanisław Rychter
st. sierż. Józef Rymarz
por. Stanisław Sadkowski
ppor. Romuald Salnicki
sierż. Kazimierz Schab
kpr. Bronisław Skwierczyński
por. Stanisław Stankiewicz
kpt. Edmund Suchanek
kpt. Jan Szajewski
ppor. Włodzimierz Szeliski
plut. Aleksander Tarchalski
ppor. Franciszek Tomsa-Zapolski
ppłk Mieczysław Ryś-Trojanowski
ppłk Wiktor Wielkopolanin-Nowakowski
ppor. Włodzimierz Wierzbicki
plut. Andrzej Wrzos
plut. Adam Zawadzki-Niedentahl
st. szer. Stanisław Zmora

Ponieważ sztandar pułku posiadał już wstęgę orderu Virtuti Militari za wojnę polsko-bolszewicką, decyzją Rady Trzech (Kapituły Orderu Virtuti Militari) w Londynie pułk uzyskał prawo umieszczenia na wstędze biało-czerwonej przy sztandarze napisu: "Wyróżniony za niezwykłe męstwo w kampanii 1939 w Polsce"[13].

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

4 grudnia 1920 roku w Łazdunach marszałek Polski Józef Piłsudski udekorował Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari tymczasową chorągiew, zakupioną przez korpus oficerski specjalnie na tę uroczystość[14][3].

27 września 1923 roku Prezydent RP zatwierdził chorągiew 35 pp[15]. Chorągiew została ufundowana przez powiat i miasto Łuków oraz Towarzystwo Przyjaciół Żołnierza z Zamościa i Zakopanego. 14 października 1923 roku gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz wręczył chorągiew dowódcy pułku podpułkownikowi Wiktorowi Wielkopolanin-Nowakowskiemu[16][17].

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
Odznaka pamiątkowa

31 stycznia 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził regulamin odznaki pamiątkowej 35 pułku piechoty, dostosowany do przepisów o odznakach pamiątkowych formacji[18].

Odznaka o wymiarach 44x43 mm ma kształt orła w locie zwróconego w lewo, niosącego w szponach sztandar z numerem „35”, udekorowanego Orderem Virtuti Militari, a broniącego order pochylonym dziobem. Poniżej dwa skrzyżowane miecze. Jednoczęściowa - oficerska, wykonana w tombaku srebrzonym, na rewersie numerowana. Autorem projektu odznaki był kapitan rezerwy inżynier Eustachy Mazur (1887–1960)[19]. Wykonawcami odznak byli: Jan Knedler - Warszawa, Wincenty Wabia-Wabiński, Stanisław Szyk i Bronisław Szulecki[20].

Istnieje kilka wersji odznaki, jednoczęściowa - oficerska była przeważnie wykonywana w tombaku srebrzonym i numerowana na rewersie. Wersja żołnierska była z mosiądzu i bita z kontrą. Znana jest także wersja z emaliowanym numerem pułkowym, a także ze złoconymi szponami, dziobem i grotami[21].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 70.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 78.
  4. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  6. a b Almanach 1923 ↓, s. 49.
  7. Kłoczewski 1987 ↓, s. 163, 168.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 96.
  9. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 589-590 i 675.
  10. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  11. Bieliński 2016 ↓, s. 89.
  12. Brzychaczek 1929 ↓, s. 54-55.
  13. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  14. Brzychaczek 1929 ↓, s. 50.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 43 z 13 listopada 1923 roku, poz. 555.
  16. Brzychaczek 1929 ↓, s. 51 wg autora ceremonia miała miejsce 20 października.
  17. Satora 1990 ↓, s. 78-80.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 3 z 31 stycznia 1929 roku, poz. 24.
  19. Brzychaczek 1929 ↓, s. 51.
  20. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 70-71.
  21. Ordey i odznaczenia nr. 26

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]