27 Dywizja Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 27 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 27 Dywizja Piechoty – inne dywizje piechoty o numerze 27.
27 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1939
Tradycje
Kontynuacja 27 Wołyńska Dywizja Piechoty
Dowódcy
Pierwszy płk Gustaw Kuchinka
Ostatni gen. bryg. Juliusz Drapella
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Kowel
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Korpus Interwencyjny
Armia Pomorze – 1939
Oficerowie i podoficerowie dywizji, rok 1928

27 Dywizja Piechoty (27 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Dywizja powstała w wyniku powojennej reorganizacji Wojska Polskiego z 18 października 1920. W jej skład weszły pułki piechoty z 3 DP Leg. (23 pp), 2 DP Leg. (24 pp) i 13 DP (50 pp).

Siedziba dowództwa przez cały okres II RP znajdowała się w Kowlu[1], a jej oddziały stacjonowały we Włodzimierzu Wołyńskim, Łucku i Sarnach.

Obsada personalna dowództwa dywizji[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji
Dowódcy piechoty dywizyjnej
Szefowie sztabu
Obsada personalna Dowództwa 27 DP w marcu 1939[1][a] Obsada personalna Kwatery Głównej 27 DP we wrześniu 1939
dowódca dywizji gen. bryg. Juliusz Alfred Drapella dowódca dywizji gen. bryg. Juliusz Alfred Drapella
dowódca piechoty dywizyjnej płk dypl. piech. Gwido Karol Kawiński dowódca piechoty dywizyjnej płk dypl. piech. Gwido Karol Kawiński
stanowisko wyłącznie w organizacji wojennej dowódca artylerii dywizyjnej płk dypl. art. Andrzej Juliusz Uthke
komendant Rejonu PW Konnego mjr kaw. Mieczysław Henryk Ipohorski-Lenklewicz dowódca kawalerii dywizyjnej mjr kaw. Mieczysław Henryk Ipohorski-Lenklewicz
szef sztabu ppłk dypl. Stanisław Bobrowski szef sztabu ppłk dypl. Stanisław Bobrowski
I oficer sztabu kpt dypl. piech. Jerzy Wacław Nowakowski oficer operacyjny kpt. dypl. Oskar Grzeczkowski
I oficer sztabu (dubler) kpt. dypl. art. Aleksander Kieres pomocnik oficera operacyjnego
II oficer sztabu kpt adm. (piech.) Edmund Józef Katlewski oficer informacyjny kpt adm. (piech.) Edmund Józef Katlewski zm. 17 IX 1939
stanowisko wyłącznie w organizacji wojennej pomocnik oficera informacyjnego kpt. Aleksander Butkiewicz
dowódca łączności kpt. łącz. Stanisław Kmiecik dowódca łączności kpt. łącz. Stanisław Kmiecik
stanowisko wyłącznie w organizacji wojennej kwatermistrz kpt dypl. piech. Jerzy Wacław Nowakowski
oficer taborowy mjr tab. Czulak Karol dowódca taborów
oficer intendentury kpt int. Jan Piotr Brunon Danysz szef służby intendentury kpt int. Jan Piotr Brunon Danysz zm. 17 IX 1939

Dywizja w kampanii wrześniowej 1939[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: kampania wrześniowa.

Mobilizacja[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja alarmowa dywizji dowodzonej przez gen. bryg. Juliusza Drapellę została przeprowadzona 14-16 sierpnia 1939 r. Zgodnie z planem mobilizacyjnym stanowiła wraz z 13 DP Korpus Interwencyjny. 17-18 sierpnia została przerzucona transportami kolejowymi do rejonu Bydgoszcz-Inowrocław, a następnie przesunięta 24-27 sierpnia na płd.-zach. od Starogardu Gdańskiego. Po rozwiązaniu Korpusu Interwencyjnego dywizję podporządkowano Armii „Pomorze” gen. Władysława Bortnowskiego[4].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Dywizja walczyła w składzie Armii „Pomorze”

1-5 września

1 września dywizja otrzymała kolejno rozkaz marszu do rejonu Torunia, a następnie współdziałania z 9 DP w kierunku Sępolna. Wieczorem ponownie zmieniono rozkaz, nakazując marsz na Toruń. 2 września dywizja przebijała się przez linie niemieckie pod Świekatowem (50 Pułk Piechoty) oraz Tuszynami (23 i 24 pp). 3 września została odcięta od reszty Armii „Pomorze”. W ciężkich bojach pod Terespolem Pomorskim i Świeciem odłączyły się od głównych sił dywizji 50. pp, który następnie w lasach pod Wierzchucinem został rozbity wraz z 9 DP oraz częściowo 24 pp i 27 Pułk Artylerii Lekkiej. Pozostała część dywizji dotarła do Kanału Bydgoskiego 4 września, gdzie zajęła pozycje obronne. 5 września skierowana została do rejonu na południe Torunia i przesunięta do odwodów Armii „Pomorze” celem reorganizacji.

6-15 września

Od 6 września przebiegała reorganizacja dywizji. W jej skład włączono: 208 Pułk Piechoty (rezerwowy z Inowrocławia), Batalion ON „Starogard” oraz 48 i 68 Dywizjony Artylerii Lekkiej (z dotychczasowej artylerii dywizyjnej uratowano 4 baterie). W ten sposób uzupełniono 23 Pułk Piechoty i odtworzono 24 Pułk Piechoty (wzmocniony 83 batalionem). W nowym składzie dywizja zabezpieczała Toruń od zachodu. Utworzono Grupę Operacyjną gen. J. Drapelli w składzie 27 Dywizja Piechoty, improwizowany pułk Pomorskiej Brygady Kawalerii i inne mniejsze oddziały, z zadaniem osłony odwrotu głównych sił Armii „Pomorze” w kierunku Sochaczewa i Warszawy. 7 września wieczorem 27 DP na rozkaz dowódcy Armii „Pomorze” przesunęła się na linię rzeki Tążyna, na której miała pozostawać w gotowości do odparcia ewentualnego natarcia nieprzyjaciela. 8 września stoczono tu kilkugodzinną walkę ogniową z przeciwnikiem nacierającym od Gniewkowa (na kierunku z Torunia nie stwierdzono niemieckiej aktywności), po czym w godzinach nocnych rozpoczęto marsz w kierunku Włocławka. Tego samego dnia (8 września) do dywizji dołączył 22 Pułk Piechoty wraz z II dyonem 9 pal z rozbitej 9 DP. 9 września po forsownym marszu nocnym 27 DP zorganizowała obronę przejściową od Włocławka do Brześcia Kujawskiego (27 DP wraz z 15 DP oraz Poznańską Brygadą ON zabezpieczała tyły Armii „Pomorze”). Na rozkaz dowódcy Armii cofnięto obronę prawego skrzydła Dywizji nad rzekę Zgłowiączkę i wysłano oddział wydzielony w sile 24 pp z 48 dal po osi WieniecOsięciny. Oddział ten 10 IX stoczył pod Osięcinami kilkugodzinną walkę z niem. 309 pp z 208 DP, po czym zagrożony odcięciem drogi odwrotu przez zmotoryzowany pościg wycofał się w walce na Brześć Kujawski, tracąc działa 2 baterii 48 dal. Na odcinku w rejonie Nowy Młyn – Wieniec 22 pp odparł silne natarcie 208 DP, które wdarło się w polskie stanowiska, lecz przeciwnatarciem zostało wyrzucone. Poniesione w walce straty spowodowały konieczność rozwiązania I batalionu 22 pp. 11 września w styczności ogniowej z Niemcami (Brygadą Netze) znajdował się cały odcinek Dywizji nad Zgłowiączką, m.in. atak na pozycje 22 pp został odparty energicznym wypadem polskich żołnierzy. 12 września walki kontynuowano, a o zmierzchu, przy bierności przeciwnika (50 DP i Brygady Netze), wyruszono na nową linię obrony Dobrzyń – Jezioro RakutowskieŚwiątkowice. Wydzielono zarazem II batalion 22 pp wraz z baterią 9 pal do odwodu Grupy Operacyjnej gen. Tokarzewskiego-Karaszewicza, w składzie której 27 DP (wraz z 15 DP) znalazła się od 11 września. Po ciężkich walkach zakończonych odrzuceniem nieprzyjaciela, 13 września dywizja zorganizowała obronę w rejonie Gostynina. Od 14 września 27 DP razem z 15 DP prowadziła przeciwnatarcia na niemiecki przyczółek pod Płockiem, jednak bez większych rezultatów.

16-27 września

16 września dywizja otrzymała rozkaz marszu na Gąbin. Zaatakowana przez nieprzyjaciela musiała przejść do przeciwnatarcia w rejonie UderzStare Budy. 17 września wskutek silnego ataku lotnictwa niemieckiego pod Iłowem 27 DP została rozbita. Luźne grupy przebijały się na Modlin i Warszawę, prowadząc sporadyczne walki. Do Warszawy dotarła tylko grupa w sile około jednego batalionu i razem z batalionem 59 pp z 4 DP utworzono z nich pułk, który został skierowany na Powązki jako odwód.

Ośrodek Zapasowy 27 DP[edytuj | edytuj kod]

OZ 27 DP znajdował się we Włodzimierzu. Między innymi w oparciu o znajdujące się w nim wojsko sformowano Grupę „Włodzimierz”, która w dniach 14 i 15 września skutecznie broniła miasta przed atakami 4 Dywizji Lekkiej.
Wobec agresji sowieckiej postanowiono zdemobilizować grupę. Zwolniono z szeregów wszystkich żołnierzy zamieszkałych na wschód od Bugu, pozostali mieli indywidualnie przebijać się na Węgry. Demobilizacja nastąpiła 18 września. Pozostały tylko 3 baony, które przeszły na zachodni brzeg Bugu, ale 19 września na rozkaz gen. Smorawińskiego 2 powróciły do Włodzimierza. Tu skapitulowały przed Armią Czerwoną.
  • dowódca ośrodka – ppłk Józef Gawlik (I zastępca dowódcy 23 pp)
  • dowódca batalionu nadwyżek 23 pp – mjr Franciszek Młynarczyk
  • dowódca batalionu nadwyżek 24 pp – ?
  • dowódca batalionu nadwyżek 50 pp – ppłk Józef Kutyba (I zastępca dowódcy 50 pp)

Organizacja wojenna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Piechota dywizyjna

Artyleria dywizyjna

Jednostki broni

Jednostki i zakłady służb

  • sąd polowy Nr 27 (Dowództwo 27 DP)
    • szef sądu – mjr aud. mgr Marian Michał Weryński
    • sędzia – kpt. aud. rez. Ignacy Szablowski
    • sędzia – por. aud. rez. Zygmunt Rudolf[5]

Ordre de Bataille dywizji 17.09 godz 0.01[edytuj | edytuj kod]

Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: 27 Wołyńska Dywizja Piechoty.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 539.
  2. Gwido Karol Kawiński. akokregkielce.pl. [dostęp 1 kwietnia 2015].
  3. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  4. Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. s. 51.
  5. Jerzy Nazarewicz, Działalność sądów wojennych w wojnie obronnej Polski 1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny nr 1 (87) z 1979 roku, s. 107.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]