Andrzej Batory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy bratanka króla Polski Stefana. Zobacz też: inne postaci o tym imieniu.
Andrzej Batory
Kardynał diakon
Andrzej Batory
Herb Andrzej Batory
Kraj działania  Węgry
Data urodzenia 1563
Data i miejsce śmierci 3 listopada 1599
Pasztorbuekk
Biskup warmiński
Okres sprawowania 1589 - 1599
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 1589
biskup warmiński
Sakra biskupia brak danych
Kreacja kardynalska 4 lipca 1584
Grzegorz XIII
Kościół tytularny Sancti Adriano al Foro (23 lipca 1584)
Sancti Angeli in Foro Piscium (7 stycznia 1587)

Andrzej Batory (ur. 1563 w Siedmiogrodzie, zm. 3 listopada 1599 w Pásztorbükk koło Csikszentdomokos, rum. Sândominic) – książę Siedmiogrodu, biskup warmiński, kardynał.

Syn Andrzeja Batorego i Małgorzaty Majláth, bratanek króla Polski Stefana. W latach 1578-1583 zdobywał wykształcenie w Kolegium Jezuitów w Pułtusku, m.in. poznając język polski pod kierunkiem ks. Jakuba Wujka. Dzięki poparciu stryja zdobywał godności kościelne - został w 1581 kanonikiem warmińskim, w 1583 proboszczem w Miechowie. Kontynuował studia w Rzymie, gdzie poznał m.in. Roberta Bellarmina, Luigiego Pallestrinę i Karola Boromeusza. 28 lipca 1584 otrzymał nominację papieską na biskupa koadiutora ordynariusza warmińskiego Marcina Kromera; nie przyjął święceń biskupich (nie był nawet kapłanem, ograniczył się do święceń subdiakonatu, przyjętych dopiero w 1597).

Również w lipcu 1584 papież Grzegorz XIII, chcąc uzyskać w królu polskim sojusznika w walce z Turcją, mianował królewskiego bratanka kardynałem diakonem, z tytułem Sancti Adriani in Foro (zmienionym w 1587 na Sancti Angeli in Foro Piscium). Wkrótce Batory powrócił na Warmię, ponownie przybył do Rzymu w 1586 jako królewski wysłannik do kolejnego papieża, Sykstusa V.

Nagrobek Andrzeja i Baltazara Batorych z kościoła św. Andrzeja Apostoła w Barczewie

Po śmierci Stefana Batorego kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski wysunął kandydaturę kardynała Andrzeja na króla Polski, jednak inicjatywa ta upadła, spotykając się z silnym sprzeciwem. W 1589 Batory uzyskał polski indygenat, obiecano mu również koadiutorię diecezji krakowskiej; ostatecznie jednak biskupem krakowskim został kardynał Jerzy Radziwiłł. 23 marca 1589 Andrzej Batory, po śmierci biskupa Kromera, objął diecezję warmińską.

Wskutek braku święceń - jak wielu dawnych posiadaczy wyższych tytułów kościelnych - był świeckim zarządcą diecezji, ale interesował się także życiem kościelnym, wspierał zakony w duchu reformy soboru trydenckiego. W 1594 r. przeprowadził synod diecezjalny. Otaczał się na swoim dworze humanistami, sprowadził na Warmię także wielu Węgrów. Był miłośnikiem polowań. Ufundował w kościele franciszkanów w Barczewie własny (i brata) nagrobek w stylu renesansowym (nie został jednak tam pochowany). Pozostawił bogaty księgozbiór, ale także długi, spłacane potem przez jednego z następców na tronie biskupim, Szymona Rudnickiego.

W 1599 roku stryjeczny brat Zygmunt Batory przekazał mu władzę w Siedmiogrodzie. Batory udał się tam, został jednak pokonany w trakcie walk o władzę w bitwie pod Sybinem przez hospodara wołoskiego Michała Walecznego. Podczas ucieczki do Mołdawii kardynał Batory zginął zamordowany przez chłopów szeklerskich.

W diecezji warmińskiej zastąpił go sekretarz królewski, Piotr Tylicki.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Zygmunt Batory
Coa Transylvania Country History (shaded).svg książę Siedmiogrodu
1599
Coa Transylvania Country History (shaded).svg Następca
Michał Waleczny
Poprzednik
Marcin Kromer
POL księstwo sambijskie COA.svg Książę sambijski
1589 - 1599
POL księstwo sambijskie COA.svg Następca
Piotr Tylicki
Poprzednik
Marcin Kromer
Template-Bishop.svg Biskup warmiński
1589 - 1599
Template-Bishop.svg Następca
Piotr Tylicki