Bystrzyca (kraj morawsko-śląski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w Czechach, w kraju morawsko-śląskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa Bystrzyca i słowa Bystřice.
Bystrzyca
Bystřice
Widok na Bystrzycę z północy
Widok na Bystrzycę z północy
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Frydek-Mistek
Historyczna ziemia Śląsk
Starosta Mgr. Roman Wróbel (2014)
Powierzchnia 16,09 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności

5226[1]
Kod pocztowy 739 15
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba obrębów ewidencyjnych 3
Liczba części gminy 1
Liczba gmin katastralnych 1
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Bystrzyca
Bystrzyca
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Bystrzyca
Bystrzyca
Ziemia 49°38′N 18°44′E/49,635556 18,730833Na mapach: 49°38′N 18°44′E/49,635556 18,730833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Bystrzyca (cz. Bystřice i, niem. Bistritz) – wieś gminna na Śląsku Cieszyńskim w Czechach, w kraju morawsko-śląskim (powiat Frydek-Mistek).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Początków Bystrzycy należy szukać w przywileju księcia cieszyńskiego z 1470 r., którym nadał on pierwszemu osadnikowi na tym terenie ziemię z prawem założenia młyna o jednym kole i karczmy, tworząc w ten sposób wójtostwo dziedziczne. Nadanie to potwierdził książę Kazimierz II w 1503 r., a następnie (na prośbę wójta Jana Sturcza) w 1595 r. książę Adam Wacław, który pozwolił dostawić w młynie drugie koło młyńskie, jednak jednocześnie nałożył na posiadaczy wójtostwa czynsz od gruntu i młyna, tzw. furmańskie, daninę w naturze dostarczaną na cieszyński zamek oraz dziesięcinę w zbożu dla duchownego z Wędryni. Nazwa osady wymieniana jest po raz pierwszy w 1523 r. w spisie wsi zobowiązanych do brania piwa z browaru miejskiego w Cieszynie.

Zasiedlanie nowej wsi następowało powoli. Przez długi czas osadnicy budowali swoje zagrody w rozproszeniu, na łąkach i wyrębach wśród lasów. Ze względu na skromną ilość terenów zdatnych do uprawy roli, zajmowali się głównie pasterstwem: jednym z pierwszych osadników był Jerzy Wałach, który osiadł na "wyrobisku" i płacił z niego czynsz zw. "krówne". W XVI w. bystrzyczanie paśli głównie na Pasiekach za Olzą, które im wymierzono - tam, gdzie dziś znajduje się osiedle Bystrzycy o tej samej nazwie. W następnym wieku tereny pastwiskowe sięgnęły już po szczyty gór po obu stronach Olzy. Na Łączce powstały dwa szałasy: wójtowski z 372 owcami i Jónka Urbańczykowego z 343 owcami.

W pierwszej połowie XIX w. w Bystrzycy było wielu "sanetrorzy" - wędrownych robotników, migrujących corocznie do pracy przy "warzeniu" saletry potasowej na terenach dzisiejszej Słowacji. Również w XIX w. wieś była znanym ośrodkiem koronkarstwa klockowego, którą to metodą wykonywano tu koronkowe "czółka" do "czepców czółkowych", wchodzących zarówno w skład żeńskiego stroju "wałaskiego" (cieszyńskiego) jak i góralskiego. W tym samym czasie wydobywano tu rudę żelaza dla huty w Trzyńcu. Nieco później w Bystrzycy wyrabiano w dużych ilościach dla potrzeb trzynieckiej huty proste miotły z witek brzozowych, co przyniosło mieszkańcom wsi pogardliwy przydomek "mietlorzy".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół ewangelicko-augsburski

Obiektami zabytkowymi w miejscowości są[2]:

  • Kościół katolicki pw. Podwyższenia Świętego Krzyża - drewniany, wzniesiony wg projektu Albína Prokopa w 1899 r. Zbudowany w stylu historyzującym, jednonawowy, z węższym, ośmiobocznie zamkniętym prezbiterium i z czworokątną wieżą na osi, zwieńczoną izbicą przykrytą ostrosłupowym dachem.


Poza zabytkami, w Bystrzycy znajdują się także inne obiekty o znaczeniu historycznym:

  • Stare cmentarze przy obu kościołach - początkowo przy kościele katolickim grzebano wspólnie katolików i ewangelików. W 1849 r. ewangelicy założyli obok własny cmentarz - zgodnie z rozporządzeniem Rządu Krajowego w Opawie musiał być on oddzielony parkanem i posiadać osobne wejście.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się stacja kolejowa Bystřice (Bystrzyca), leżąca na linii kolejowej nr 320 (BoguminMosty koło Jabłonkowa).

Postacie związane z Bystrzycą[edytuj | edytuj kod]

W Bystrzycy urodzili się m.in.[4]:

  • Jan Lasota (1883-1973) - polski działacz społeczny, pastor ewangelicki i polityk komunalny,
  • Oskar Michejda (1885-1966) – pastor ewangelicki, zwierzchnik Kościoła Luterańskiego w Czechosłowacji
  • Kornel Michejda (1887-1960) - polski chirurg, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich, autor podręczników z zakresu chirurgii
  • Karol Śliwka (1894-1943) - polski działacz społeczny i komunistyczny.
  • Wiktor Niemczyk (1898-1998) - polski biblista, pastor ewangelicki, jeden z tłumaczy Biblii Warszawskiej, zwanej „Brytyjką”
  • Jerzy Cymorek (1904-1971) – pastor ewangelicki, biskup SCEAV
  • Adam Michejda (1916-1961) - polski lekarz,
  • Wilhelm Stonawski (1926-2009) - pastor ewangelicki, biskup wpierw SCEAV, a w latach 1995-2000 biskup LECAV
  • Jan Niedoba (ur. 1949) – pastor ewangelicki, od 2000 roku biskup LECAV
  • Tadeusz Wantuła (ur. 1950) - polski pisarz i działacz narodowy,
  • Jan Wacławek (ur. 1954) – pastor ewangelicki, od 2011 r. biskup SCEAV

Przypisy

  1. Počty obyvatel v obcích k 1. 1. 2012 (cz.). www.mvcr.cz. [dostęp 2012-02-16].
  2. Národní památkový ústav: Zabytki powiatu Frydek-Mistek (cz.). [dostęp 2013-10-07].
  3. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 237. ISBN 9788393310937.
  4. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 237. ISBN 9788393310937.