Chocicza (gmina Nowe Miasto nad Wartą)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chocicza
pałac w Chociczy
pałac w Chociczy
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat średzki
Gmina Nowe Miasto nad Wartą
Liczba ludności (2007) 1150
Strefa numeracyjna (+48) 61
Kod pocztowy 63-041 (poczta: Chocicza)
Tablice rejestracyjne PSR
SIMC 0590734
Położenie na mapie gminy Nowe Miasto nad Wartą
Mapa lokalizacyjna gminy Nowe Miasto nad Wartą
Chocicza
Chocicza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chocicza
Chocicza
Ziemia 52°04′11″N 17°21′24″E/52,069722 17,356667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Chociczawieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Nowe Miasto nad Wartą, na Wysoczyźnie Kaliskiej, około 5 km od Nowego Miasta, przy drodze wojewódzkiej nr 436 do Śrem. Na linii kolejowej Poznań – Katowice.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Herbem Chociczy jest Odrowąż.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od imienia Chocik (Chociesław). Wzmiankowana po raz pierwszy w 1391 r., gdy właścicielka wsi Wilczaka z Wilkowyi została pozwana do sądu przez kmiecia Świętosława de Chocicza. Od końca XIV w. stanowiła gniazdo rodziny Chocickich, zaś od 1482 r. jej część wchodziła w skład dóbr nowomiejskich. W 1510 r. dział należący do Jana z Jarocina obejmował folwark, 5 łanów osiadłych, tyle samo łanów opustoszałych, karczmę i istniejące wówczas w okolicy lasy. Ostatnim polskim właścicielem Chociczy był Stanisław Ostroróg Sadowski. Za udział w przygotowaniach do powstania w 1846 r. został skazany na śmierć i konfiskatę posiadłości. Rozwój wsi, która w połowie XIX w. liczyła ok. 170 mieszkańców, przyniosła budowę linii kolejowej i powstanie dużego majątku rolnego. W 1855 r. majątek został kupiony przez Hermanna Kennemanna z Klęki, który aż do II wojny światowej wchodził w skład klucza tamtejszych dóbr.

W listopadzie 1918 r. na stacji kolejowej rozegrały się dramatyczne wydarzenia związane z początkowym okresem działalności Jarocińskiej Rady Żołnierskiej. Powstała ona w nocy z 8 na 9 listopada 1918 r. w składzie polsko-niemieckim, jednak inicjatywę w niej mieli Polacy. Na wieść o tym, gen. Fritz von Bock und Polach wysłał koleją elitarny oddział aspirantów oficerskich z Biedruska, który miał na miejscu stłumić rewolucję jarocińską i zaprowadzić porządek. Pociąg został zatrzymany w Chociczy, a ze strony polskiej negocjacje prowadził umiejętnie członek Rady Żołnierskiej, Maksymilian Błażejewski. Po przeprowadzonych rozmowach, podchorążowie oświadczyli swemu dowódcy, że do kolegów w tych samych mundurach i posługujących się tym samym językiem, strzelać nie będą, a pociąg wrócił do Poznania. W okresie okupacji hitlerowskiej w rejonie wsi, aktywną działalność prowadziła placówka AK o kryptonimie „Nakło”. M.in. w listopadzie 1943 r. jej członkowie podpalili suszarnie pasz w tutejszym majątku, a 15 grudnia tegoż roku, wskutek uszkodzenia mostku, sparaliżowano na kilkanaście godzin ruch na linii kolejowej. Na początku lutego 1944 r. z pociągu ze sprzętem wojskowym skradziono znaczna ilość broni i amunicji.

Po II wojnie światowej Chocicza stała się ośrodkiem rolnictwa wielkotowarowego, a we wsi usytuowano siedzibę dyrekcji Kombinatu PGR. W układzie przestrzennym wsi zachowały się zwarte zespoły obiektów związane z głównymi czynnikami rozwoju. W rejonie torów kolejowych znajduje się dworzec z 1875 r. oraz zespół innych obiektów kolejowych i poczta z końca XIX w. Na płn. od szosy Śrem-Żerków rozwinęło się budownictwo mieszkaniowe. Najstarszy jest zespół 5 czworaków z końca XIX w. (między ulicami Ogrodowa i Leśna). Z lat siedemdziesiątych pochodzi osiedle bloków mieszkalnych, a rozległy kompleks domów jednorodzinnych powstawał w różnych okresach po 1945 r. i rozbudowuje się do dzisiaj. Przy drodze do Roguska (ul. Leśna) stoi kościół parafialny pw. Miłosierdzia Bożego, wzniesiony w latach 1982-1983 wg projektu Wacława Wojtery. Domy mieszkalne stoją tez wzdłuż szosy do Nowego Miasta i przy drodze do wsi Teresa. Po płd. stronie szosy położony jest zespół pałacowy. Tutejszy park (pow. 5,48 ha) wzmiankowany był już w 1771 r. (ogród wielki platanami ogrodzony). Obecnie ma ładnie utrzymany, urozmaicony drzewostan (m.in. stara aleja grabowa, a przy drodze do pałacu rozłożysty orzech włoski o obw. 290 cm). Z jego założeniem koliduje zbudowany w latach sześćdziesiątych barak świetlicy oraz urządzenie miejsca występów estradowych. W parku wznosi się eklektyczny pałac, zbudowany przez rodzinę Jouanne’ów w 1920 r. Ma on dach mansardowy i piętrowa cześć środkowa, a w tylnej fasadzie, wychodzącej na leżący w dole staw, znajduje się taras, nad którym umieszczono półkolisty balkon wsparty na 2 kwadratowych stupach. Za odnowienie pałacu Kombinat PGR otrzymał w 1987 r. nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki. W sąsiedztwie znajdują się zabudowania gospodarcze, stary dwór (rządcowka), kuźnia, gorzelnia i cegielnia, w większości pochodzące z 2 pot. XIX i pocz. XX w. Przy skrzyżowaniu szosy do Nowego Miasta i ul. Polnej stoi budynek starej szkoły z ok. 1900 r.; obok w 1964 r. powstała nowa siedziba szkoły. Przy stacji kolejowej rozpoczyna się łącznikowy szlak czarny do Roguska (2,6 km), który tam łączy się ze szlakiem zielonym – Stacja kolejowa na linii Poznań-Katowice.

Sołtysem Chociczy jest Wincenty Pawelczyk, który w 2005 r. został uznany przez Gazetę Sołecką za sołtysa roku w Polsce[1].

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowy dworzec w Chociczy
Pałac od strony parku

W Chociczy zachowały się:

  • dworzec wraz z innymi obiektami kolejowymi z 1875
  • poczta z końca XIX w. mieszcząca się przy ul. Dworcowej 8
  • czworaki z końca XIX w.
  • stara szkoła z ok. 1900 roku.

W miejscowości znajduje się pałac eklektyczny w stylu polskim, zbudowany w 1920 roku dla niemieckiej rodziny von Jouanne’ów. Pałac parterowy z piętrową częścią środkową. W obu fasadach wysokie ryzality, z fasadzie frontowej ryzalit dzielony pilastrami. W fasadzie ogrodowej dwa półokrągłe balkony. Kryty dachem mansardowym z lukarnami, z ukrytym piętrem mieszkalnym. Dziś stanowi własność prywatną – za odnowienie pałacu Kombinat PGR otrzymał w 1987 r. nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki. W sąsiedztwie pałacu – stary dwór (rządcówka), kuźnia, gorzelnia i cegielnia. Park pałacowy, wzmiankowany już w 1771 r., obecnie park krajobrazowy (pow. 3,2 ha) z zachowaną aleją grabową.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Dwa przystanki PKS z połączeniami do Jarocina, Książa, Nowego Miasta, Śremu i Żerkowa.

MPK Jarocin – z połączeniami do Jarocina, Książa, Nowego Miasta,

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Mieści się tu Zespół Szkół, w skład którego wchodzi przedszkole (mieści się ono w budynku starej szkoły z 1903 roku), szkoła podstawowa oraz mieszczące się obok gimnazjum im. Jana Pawła II wybudowane w 2000 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wincenty Pawelczyk. – Galeria sołtysów 2006 na gazetasolecka.pl (Joanna Iwanicka).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza 16

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]