Poznań Główny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Poznań Główny
Nowy budynek dworca
Nowy budynek dworca
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Dzielnica/osiedle Łazarz (Poznań)
Zarządca Dworzec Polski S.A.
Oznaczenie stacji Kurs'90: 159
Data otwarcia 1879 (stary dworzec)[a], 2012 (nowy dworzec)
Poprzednie nazwy Posen Hauptbahnhof, Poznań
Informacje kolejowe
Liczba peronów 10 (6 oraz 4 czołowe: 1a, 2a, 4a i 4b)
Liczba krawędzi
peronowych
14
Kasy link= T
Przejścia nadziemne link= T przez halę nowego dworca i tylko dla peronów 1-3
Przejścia podziemne link= T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Poznań Główny
Poznań Główny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Poznań Główny
Poznań Główny
Ziemia 52°24′06,1″N 16°54′41,7″E/52,401694 16,911583Na mapach: 52°24′06,1″N 16°54′41,7″E/52,401694 16,911583
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy
Stary bydynek dworca w okresie niemieckiej okupacji
Dworzec Zachodni (zachodnie wejście na dworzec)
Dworzec Letni użytkowany przez Koleje Wielkopolskie
Budowa nowego budynku dworca
Widok na stary budynek dworca z zachodniego końca Mostu Dworcowego
Dworzec podczas niemieckiej okupacji w październiku 1939
Wikimedia Commons

Poznań Głównydworzec kolejowy w Polsce sklasyfikowany przez PKP w kategorii A. Położony w centrum Poznania, przy ul. Dworcowej, na terenie pomiędzy ulicami: Zachodnią, Głogowską, Mostem Dworcowym, Przemysłową i Spichrzową (dawniej również ul. Składową na terenie tzw. Wolnych Torów).

Budynki dworca w użytku[edytuj | edytuj kod]

Nowy budynek[edytuj | edytuj kod]

PKP S.A. podpisały w 2009 umowę inwestycyjną z węgierskim developerem Trigranit Development Corporation. Umowa otworzyła drogę do rozpoczęcia budowy Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego w Poznaniu o wartości 160 mln euro. W założeniu obejmie ono nowy budynek dworca kolejowego, parking na 1500 samochodów, dworzec autobusowy oraz centrum handlowo-usługowe (galerię handlową). Połączone zostanie z Międzynarodowymi Targami Poznańskimi oraz Poznańskim Szybkim Tramwajem, który będzie posiadał swój przystanek na obecnym peronie 7.[1] Budowa nowego obiektu związana była z organizacją w Poznaniu EURO 2012.

Nowy dworzec został uroczyście otwarty 29 maja 2012 przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. Budynek ma powierzchnię 7 tysięcy m kw. Położony jest nad torami i peronami 1, 2, 3, równolegle do Mostu Dworcowego.

Przy nowym budynku powstała galeria handlowa Poznań City Center.

Dworzec Letni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Dworzec Letni w Poznaniu.

Budynek pierwotnie występujący pod nazwą Dworzec Cesarskizabytkowy[2] obiekt powstały w 1902 (rozbudowany później o pawilon i otwartą halę z cylindrycznym dachem) jako prywatny luksusowy dworzec kolejowy wzniesiony specjalnie dla cesarza Wilhelma II. Zbudowano go po prawej stronie ulicy dojazdowej do ówczesnego głównego budynku dworca (ul. Dworcowa). Obecnie zlokalizowany jest przy nim peron 4b.

Na Dworzec Cesarski 27 grudnia 1918 przyjechał Ignacy Paderewski, skąd rozpoczęła się jego wizyta w Poznaniu, której efektem był wybuch powstania wielkopolskiego.

W okresie II Rzeczypospolitej dworzec nadal służył celom reprezentacyjnym, korzystali z niego między innymi naczelnik państwa Józef Piłsudski i prezydent Polski Stanisław Wojciechowski.

W 1996 na Dworcu Letnim Filip Bajon kręcił sceny do filmu Poznań '56, opowiadającym przez pryzmat losów głównych bohaterów o Powstaniu Poznańskim z 1956. Ukazane są również losy pięciu profesorów (Władysław Kowalski, Daniel Olbrychski, Janusz Gajos, Jan Nowicki oraz Jerzy Radziwiłowicz) uwięzionych w wagonie i stąd komentujących sytuację w mieście.

W budynku obecnie znajdują się kasy Kolei Wielkopolskich.

Dworzec Zachodni[edytuj | edytuj kod]

W 1904 u wylotu tunelu łączącego perony od strony ul. Głogowskiej zbudowano niewielki budynek nazywany Dworcem Łazarskim, w pobliżu dawnego Dworca Marchijskiego. Rozebrano go w 1927 i na jego miejscu, w związku z przygotowaniami do Powszechnej Wystawy Krajowej, zbudowano obecny obiekt według projektu Władysława Czarneckiego. W 1978 dworzec został uznany za zabytek[3]. Został odnowiony w latach 1992-1996.

Stary budynek dworca[edytuj | edytuj kod]

Projekt budynku opracowano w 1870, a jego realizacja trwała od 1874 do 16 listopada 1879 (prace związane z wykończeniem prowadzono do 1906). Powstał na osi szerokiej ulicy dojazdowej (obecna ul. Dworcowa) z kaponiery kolejowej (obecnie Rondo Kaponiera). Składał się z północnego skrzydła frontowego z centralnie usytuowanym holem oraz zespołu przylegających od południa skrzydeł zgrupowanych przy dwu dziedzińcach wewnętrznych. Elewacje obłożone były czerwoną cegłą licówką.

Budynek stanowi typ dworca przejazdowego – usytuowany jest centralnie w stosunku do torów z peronami umieszczonymi wzdłuż wschodniej (w kolejności od budynku perony 1 z 1a, 2 z 2a i 3) i zachodniej elewacji budynku (w kolejności peron 4 z 4a i 4b, 5, 6 i 7). Połączony jest z peronami przejściem podziemnym

Remont dworca przeprowadzono w 1929 przed Powszechną Wystawą Krajową[4]. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 ze względów strategicznych wybudowano południową obwodnicę[b] dworca Poznań Główny (Górczyn-Dębiec-Starołęka-Franowo-Swarzędz)[5]. W tym samym czasie w ramach ochrony przeciwlotniczej zbudowano serię schronów przeciwlotniczych wzdłuż ul. Dworcowej. Podczas bitwy o Poznań w 1945 budynek dworca został zbombardowany.

Po zakończeniu wojny dworzec odbudowano w latach 1946-1949. Największemu przeobrażeniu uległa fasada budynku, która uzyskała cechy klasycystyczne.

Kolejna przebudowa miała miejsce w latach 1961-1976, w wyniku której obiekt uzyskał cechy modernistyczne[6].

25 listopada 2006 w holu dworca Ryszard Kapuściński odsłonił tablicę pamiątkową poświęconą podróżnikowi Kazimierzowi Nowakowi, który pokonał 40 tys. km pieszo i rowerem po Afryce[7].

W budynku ma swoją siedzibę m.in. Wielkopolski Zakład Przewozów Regionalnych spółki Przewozy Regionalne.

Stary budynek dworca został zamknięty dla obsługi biletowej 25 października 2013, w dniu otwarcia galerii handlowej Poznań City Center przy nowym dworcu[8].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • od 17 kwietnia 1996 do lipca 2012 pociągi były zapowiadane przez system komputerowy zwany „Frankiem”. Był to pierwszy tego typu system użytkowany w Polsce, któremu głosu użyczył Paweł Binkowski, aktor Teatru Nowego[9][10]. W 2012 roku został zastąpiony przez syntezator mowy IVONA,
  • przy peronie peronie 4a można spotkać parowóz prowadzące planowe pociąg do Wolsztyna. Zaczynają tu także bieg okazjonalne pociągi prowadzone trakcją parową takie jak: „Hefajstos”, „Uefa Express”, „Noworoczny Express”, „Czerwony Kapturek” oraz „Robert Koch” (obsługiwane przez spółkę Koleje Wielkopolskie),
  • o teren wokół dworca o powierzchni kilkudziesięciu hektarów nazywany wolnymi torami od początku lat 90. XX wieku trwał spór między władzami PKP, miastem Poznań i władzami województwa wielkopolskiego. Po dojściu do porozumienia na terenie tym rozpoczęto realizację Zintegrowanego Centrum Komunikacyjnego[11],
  • jedna z firm, która była zainteresowana budową nowego dworca, w 2007 dopuszczała możliwość zaprojektowania jego bryły przez Santiago Calatravę, co ostatecznie nie doszło do skutku[12].
  • Dworzec, razem z galerią, otrzymał tytuł Makabryły roku 2013[13].
Panorama Dworca Poznań Główny

Połączenia[edytuj | edytuj kod]

Dojazd do dworca[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W 1848 powstał dworzec na Jeżycach.
  2. Władze niemieckie planowały również budowę północnej obwodnicy, ale nie doszła ona do skutku.

Przypisy

  1. Poznań – tzw. „Dziura Toruńska” będzie miała plan (pol.). 2010-05-24. [dostęp 2010-10-04].
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo wielkopolskie (pol.). 30 czerwca 2014. [dostęp 2012-06-22]. s. 161. nr rej.: A-448 z 25.09.1996.
  3. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo wielkopolskie (pol.). 30 czerwca 2014. [dostęp 2012-06-22]. s. 161. nr rej.: A-208 z 4.11.1978.
  4. Krzysztof Springer: Tu stacja: Poznań Centralny. inforail.pl, 22 grudnia 2009. [dostęp 16 stycznia 2012].
  5. Kronika Miasta Poznania 4/1978: „Kształtowanie się poznańskiego węzła komunikacyjnego”.
  6. Serwis pkp24.info.
  7. Informacja o odsłonięciu tablicy na stronie poświęconej Kazimierzowi Nowakowi.
  8. Od Hauptbahnhof do hotelu. Co widział nasz dworzec?. Gazeta Wyborcza – Poznań. [dostęp 2013-11-04].
  9. Krzysztof Springer: Tu stacja: Poznań Centralny. inforail.pl, 22 grudnia 2009. [dostęp 16 stycznia 2012].
  10. Radio Merkury: Głos, którego słuchają wszyscy. www.radiomerkury.pl, 5 stycznia 2011. [dostęp 16 stycznia 2012].
  11. Wolne tory będą zajęte – epoznan.pl – Pierwszy Portal Poznania (pol.). 2006-10-18. [dostęp 2010-07-30].
  12. Sylwia Wilczak, Sławni architekci projektują budynki dla Poznania, w: Gazeta Wyborcza, 1-2.12.2007, s. 1 (poznańska). Informację przekazał architekt miejski – Andrzej Nowak.
  13. Aga Rumińska, Kamil Białas: MAKABRYŁA ROKU 2013 – Poznań City Center zwany Chlebakiem (pol.). 2014-04-09. [dostęp 2014-04-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Stachowiak, „Nowy Dworzec Poznań Główny”, Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny, październik nr 10(264)/2013, Wydawnictwo Miejskie Poznania, ISSN 1231-9139, s. 24-25.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poznań Główny
Linia 3 Warszawa ZachodniaFrankfurt (Oder) (km linii: 304,656)
odległość: 3,079 km
Poznań GarbaryBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
odległość: 4,541 km
Linia 271 Wrocław Główny – Poznań Główny (km linii: 164,454)
odległość: 3,696 km
Poznań DębiecBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
Linia 272 Kluczbork – Poznań Główny (km linii: 200,903)
odległość: 0,831 km
Poznań Główny TowarowyBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
Linia 351 Poznań Główny – Szczecin Główny (km linii: 0,001)
BSicon lBHF.svg
odległość: 6,53 km
Linia 354 Poznań Główny – Piła Główna (km linii: 0,001)
BSicon lBHF.svg
odległość: 8,009 km