Chrystian Rakowski
| Chrystian Rakowski Кръстьо Георгиев Станчев |
|
 Chrystian Rakowśkyj |
|
| Data urodzenia | 26 sierpnia 1873 |
| Data i miejsce śmierci | 11 września 1941 pod Orłem |
Chrystian Rakowski, ukr. Християн Георгійович Раковський, bułg. Кръстьо Георгиев Станчев, pseud. Christew, Іnsarow (ur. 26 sierpnia 1873, zm. 11 września 1941 pod Orłem) - rumuński i ukraiński działacz komunistyczny, trockista, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych marionetkowej USRR (1919-23).
Urodził się w zamożnej rodzinie w południowej Dobrudży. W 1890 roku wyjechał do Szwajcarii, gdzie związał się z rosyjskim ruchem lewicowym, później studiował we Francji. W 1904 roku zakładał Socjalistyczną Partię Rumunii, dziesięć lat później Zjednoczoną Partię Socjalistyczną Bałkanów. Był sponsorem działalności rewolucyjnej SDPRR, z rodzinnego kapitału.
W 1915 roku aresztowany przez władze rumuńskie i uwięziony w Jassach, w 1917 roku uwolniony przez wojska rosyjskie wstąpił do partii bolszewików. Wziął udział w negocjacjach pokojowych w Brześciu. 25 stycznia 1919 roku desygnowany przez RKP(b) przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych marionetkowej USRR i ministrem spraw zagranicznych USRR.
Początkowo niechętnie nastawiony do polityki ukrainizacji - w 1922 roku wszedł jednak w konflikt z komisarzem narodowości Stalinem, krytykując mieszanie się RFSRR w wewnętrzne sprawy republiki. W trakcie powoływania ZSRR domagał się zachowania uprawnień republik w dziedzinie polityki zagranicznej i handlowej. Na XII zjeździe RKP(b) w 1923 roku skrytykował Stalina za uleganie rosyjskiemu nacjonalizmowi i promowanie centralizacji, za co w połowie 1923 roku usunięto go z urzędu premiera Ukrainy i skierowano na placówkę ambasadorską do Austrii, a później do Francji, z której wydalono go w 1927 roku za ingerowanie w wewnętrzne sprawy kraju.
Związany z frakcją w WKP(b) skupioną wokół Lwa Trockiego został, równolegle z Trockim, po XV Zjeździe WKP(b) (XII 1927), wobec odmowy złożenia samokrytyki, oczekiwanej przez frakcję Stalina, usunięty z partii komunistycznej i zesłany do Astrachania. Wrócił do Moskwy w 1934 roku po napisaniu listu z samokrytyką do Stalina, stanął na czele delegacji Czerwonego Krzyża ZSRR w Japonii. W 1936 roku, w okresie wielkiej czystki ponownie aresztowany i skazany w marcu 1938 na 20 lat więzienia, w procesie wraz z Nikołajem Bucharinem i Aleksiejem Rykowem. Został rozstrzelany przez NKWD w więzieniu w Orle w serii masakr więziennych NKWD po ataku III Rzeszy na ZSRR.
Bibliografia, literatura, linki [edytuj]
- Jan Jacek Bruski, Petlurowcy, Kraków 2004, Wyd. Arcana , ISBN 83-86225-03-3
- Richard Pipes, Rewolucja Rosyjska Warszawa 1994; Wyd. PWN; ISBN 83-01-11521-1
- Richard Pipes, Rosja bolszewików Warszawa 2005, Wydawnictwo Magnum, ISBN 83-89656-15-9
- Robert Conquest, Wielki Terror Warszawa 1997, ISBN 83-902063-9-0
| Poprzednik - |
 |
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych (radnarkomu) Ukraińskiej SRR 1919-1923 |
|
Następca Włas Czubar |
