Fosforan wapnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fosforan wapnia
Fosforan wapnia
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny Ca3(PO4)2
Masa molowa 310,18 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały proszek[3], bez zapachu[1]
Identyfikacja
Numer CAS 7758-87-4
PubChem 24456[4]
Podobne związki
Inne aniony fosforan sodu, fosforan tributylu
Inne kationy siarczan wapnia, węglan wapnia, chlorek wapnia, azotan wapnia
Pochodne wodorofosforan wapnia, diwodorofosforan wapnia, pirofosforan wapnia
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC A12 AA01

Fosforan wapnia, Ca3(PO4)2nieorganiczny związek chemiczny, sól wapniowa kwasu fosforowego.

Występowanie w przyrodzie[edytuj | edytuj kod]

Występujący naturalnie jako skała fosforyt wapnia nie jest substancją czystą, lecz zawiera w swej strukturze inne substancje takie jak piasek czy wapień. Występuje on w Maroko, Izraelu, Egipcie, na Filipinach i na półwyspie Kolskim (Rosja). Naturalnie występujące złoża fosforanu wapnia zawierają 30-40% masowych P2O5.

Kości i zęby kręgowców zbudowane są z fosforanu wapnia, głównie z hydroksyapatytu.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Naturalnie występujący fosforan wapnia wykorzystywany jest na dużą skalę do produkcji nawozów fosforowych, np. superfosfatu. Używany jest jako dodatek do żywności (E 341c). Często używany jest jako biomateriał pod nazwą TCP (od tricalcium phosphate). Cechuje się on lepszą rozpuszczalnością od HAp (hydroksyapatyt). Zaliczany do biomateriałów ceramicznych, resorbowalnych. Ponadto fosforan wapnia jest substratem do otrzymywania fosforu, poprzez ogrzewanie go z koksem i piaskiem w próżni (do reakcji można używać np. fosforytu lub zmielonych kości):

2Ca3(PO4)2 + 6SiO2 + 10C → 6CaSiO3 + 10CO↑ + P4

Fosfor wydziela się w postaci pary, która ulega kondensacji. Zestalony fosfor oczyszcza się na drodze destylacji.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Jednym ze sposobów otrzymywania fosforanu wapnia jest działanie kwasu fosforowego na węglan wapnia w ilościach stechiometrycznych:

3CaCO3 + 2H3PO4 → 3H2O + 3CO2↑ + Ca3(PO4)2

Powstający fosforan wapnia jest praktycznie nierozpuszczalny w roztworze reakcyjnym i tworzy biały osad.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Fosforan wapnia (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-27].
  2. Fosforan wapnia (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  3. 3,0 3,1 3,2 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  4. Fosforan wapnia – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.