Fluorek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fluorek sodu
Fluorek sodu Tabletki z fluorkiem sodu
Tabletki z fluorkiem sodu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaF
Masa molowa 41,99 g/mol
Wygląd bezbarwne sześcienne bądź tetragonalne kryształy[1][2] lub biały, bezwonny proszek[6]
Minerały villiaumit
Identyfikacja
Numer CAS 7681-49-4
PubChem 5235[7]
Podobne związki
Inne aniony NaCl, NaBr, NaI
Inne kationy LiF, KF, RbF, CsF
Podobne związki NaHF2
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC A01 AA01, A12 CD01
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Fluorek sodunieorganiczny związek chemiczny z grupy fluorków, sól kwasu fluorowodorowego i sodu. Występuje naturalnie jako minerał – villiaumit[2].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

NaF otrzymuje się w wyniku neutralizacji kwasu fluorowodorowego, będącego produktem ubocznym podczas produkcji superfosfatu. Do neutralizacji stosuje się wodorotlenek lub węglan sodu:

HF + NaOH → NaF + H2O
2HF + Na2CO3 → 2NaF + H2O + CO2

Otrzymany roztwór zatęża się, dodając czasem alkohole w celu wytrącenia produktu. Z roztworów zawierających kwas fluorowodorowy wytrąca się wodorofluorek sodu, który w wyniku ogrzania rozpada się z wytworzeniem NaF i HF:

NaHF2 → NaF + HF↑

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Jest to bezbarwne, krystaliczne ciało stałe o wysokiej temperaturze topnienia. Fluorek sodu jest powszechnie stosowanym źródłem jonu fluorkowego F.

Właściwości termochemiczne[edytuj | edytuj kod]

[1][2] wartość jednostka
ΔHof -576,6 kJ/mol
ΔGof -546,3
So  51,1 J/mol·K
Cp 46,9

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Stosowany w szkłach i emalii, do impregnowania drewna, jako środek bakteriobójczy w przemyśle fermentacyjnym i do odgazowywania stali, powszechnie stosowany jako dodatek do past do zębów zapobiegający próchnicy. Wykorzystywany do produkcji pestycydów oraz jako insektycyd i akarycyd. Również w fluoryzacji wody, dezynfekcji aparatury destylacyjnej i w otrzymywaniu innych soli fluoru[2].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Fluorek sodu, podobnie jak inne rozpuszczalne związki fluoru, jest substancją toksyczną o wielokierunkowym działaniu na organizm, jednak ilości tego związku zawarte w produktach powszechnych w gospodarstwach domowych są bardzo małe. Zawartość w fluorowanej wodzie oraz środkach stosowanych w profilaktyce antypróchniczej jest na tyle mała, że nie powoduje żadnych szkodliwych skutków[6]. Zatrucia fluorkiem sodu zdarzają się zazwyczaj w wyniku przypadkowego spożycia pestycydów zawierających ten związek. W takim przypadku najbardziej narażony na uszkodzenia jest przewód pokarmowy. Po wchłonięciu do organizmu fluorek sodu zaburza równowagę elektrolitów, co może prowadzić do hiperkaliemii, hipomagnezemii i hiperkalcemii, a w rezultacie do napadów padaczkowych. Fluorek sodu inhibuje działanie acetylocholinesterazy, w wyniku czego występuje ślinotok, wymioty i biegunka. W ciężkich zatruciach może wystąpić niewydolność wielonarządowa i śmierć z powodu paraliżu układu oddechowego, arytmii lub niewydolności serca[9]. Fluorek sodu przenika przez łożysko i potencjalnie do mleka matki[6]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 David R. Lide (red.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2010.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003. ISBN 0-07-049-439-8.
  3. Department of Chemistry, The University of Akron: Sodium fluoride (ang.). [dostęp 2012-01-15].
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Fluorek sodu (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-01-19].
  5. Fluorek sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-01-19].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Sean C. Sweetman (red.): Martindale. The Complete Drug Reference. Wyd. 36. Pharmaceutical Press, 2009. ISBN 978-0-85369-840-1.
  7. Fluorek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  8. 8,0 8,1 Fluorek sodu (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine.
  9. Geofrey Nochimson: Toxicity, Fluoride (ang.). Emedicine, 2.12.2008. [dostęp 2009-02-09].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.