Brodnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Brodnica.
Brodnica
Herb
Herb Brodnicy
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat brodnicki
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1298
Burmistrz Jarosław Radacz
Powierzchnia 23,15 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

27 731[1]
1 245,7 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 56
Kod pocztowy 87-300 do 87-302
Tablice rejestracyjne CBR
Położenie na mapie powiatu brodnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu brodnickiego
Brodnica
Brodnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brodnica
Brodnica
Ziemia 53°15′35″N 19°23′44″E/53,259722 19,395556Na mapach: 53°15′35″N 19°23′44″E/53,259722 19,395556
TERC
(TERYT)
6040602011
Urząd miejski
ul. Kamionka 23
87-300 Brodnica
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Brodnica w Wikisłowniku
Strona internetowa

Brodnica (wymowa i (niem. Strasburg in Westpreußen, Strasburg an der Drewenz) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim obecnie położone po obu stronach rzeki Drwęcy. Historyczne centrum miasta leży na prawym (zachodnim) brzegu rzeki, w ziemi chełmińskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.

Według danych z 2010 miasto miało 27 731 mieszkańców.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Średniowieczna chorągiew komturstwa i miasta Brodnicy od 2014 roku jej motyw czerwony jeleń na białym tle stanowi herb i flagę Powiatu brodnickiego

Według danych z roku 2006[2] Brodnica ma obszar 23,15 km², w tym:

  • użytki rolne: 38%
  • użytki leśne: 8%

Miasto stanowi 2,2% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[3]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 32 588 100 17 449 52,3 15 139 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1205,1 630,6 574,5

W 2008 roku miasto Brodnica liczyło 28 837 mieszkańców[4], w ciągu dwóch lat ich liczba spadła o 1106 do stanu 27 731 w roku 2010[1].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Brodnica - rzeka Drwęca
Brodnica - jezioro Niskie Brodno

Brodnica leży na terenie Pojezierza Brodnickiego. Jest to regiony wyjątkowo atrakcyjny turystycznie. Na jego terenie położone są Brodnicki Park Krajobrazowy, będący częścią Pojezierza Brodnickiego, część Górznieńsko – Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego oraz Dolina Drwęcy. Brodnicki Park Krajobrazowy został utworzony w 1985 roku. Położony jest w centralnej części Pojezierza Brodnickiego, obejmując swymi granicami obszary o najwyższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Powierzchnia parku wynosi16 685ha . ponad 60% powierzchni Parku zajmują lasy, a 10% wody. Znajduje się tutaj około 60 jezior, w tym 6 o powierzchni ponad 100 ha. Brodnicki Park Krajobrazowy znajduje się na terenie gmin: Jabłonowo Pomorskie, Zbiczno, Kurzętnik i Biskupiec[5].

W 2005 r doszło do powiększenia Parku o jezioro Bachotek i tzw. Bagienną Dolinę Drwęcy, która jest cenną ostoją ptactwa wodno-błotnego (Obszar Natura 2000).

O wysokiej randze przyrodniczej obszaru świadczy występowanie 9 rezerwatów przyrody. Bogata jest fauna Pojezierza, a w szczególności awifauna.

Największymi osobliwościami są: orlik krzykliwy, bocian czarny i bielik, a także kania rdzawa, żuraw, kormoran czarny, czapla siwa, bąk i zimorodek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy zapis dotyczący spalenia grodu Straisberg przez Jaćwingów odnotowany został w kronice Piotra z Dusburga w 1263. Drugi zapis o ataku Litwinów na osadę Brodnicę pochodzi z 1298. Zdaniem historyków pierwsza wzmianka dotyczy raczej strażnicy zakonnej nad jeziorem Strażym, a druga umocnień w rejonie Żmijewa, zatem niekoniecznie muszą odnosić się do osad na terenie dzisiejszego miasta. Ziemie na lewym brzegu Drwęcy, ziemia michałowska, stała się własnością zakonu krzyżackiego w 1303 (książę kujawski Leszek oddał ziemie michałowskie Krzyżakom w zastaw za uzyskaną pożyczkę, Krzyżacy ostatecznie wykupili je od książąt kujawskich w 1317). Budowa zamku w Brodnicy rozpoczęła się w 1305.

Miasto od zachodu w latach 1738-1745 na rysunku Georga Friedricha Steinera

Prawa miejskie Brodnica uzyskała na prawach chełmińskich. Pierwszy zapis dotyczący miasta Brodnicy pochodzi z 1298, pod datą 29 IX kronikarz krzyżacki Piotr z Dusburga zanotował, iż oddział 140 Litwinów zaatakował osadę Brodnica. Natomiast pierwsza wzmianka dotycząca budowy kościoła św. Katarzyny pochodzi z 1310.

Duży Rynek z widokiem na ratusz
Spichlerz z XVII wieku przy ulicy św. Jakuba 1
Pozostałości murów obronnych przy ul. Zamkowej w Brodnicy

Po raz pierwszy jako "civitas" - a więc miasto, lokowane na prawie niemieckim - Brodnica była wzmiankowana w 1317. W 1320 rozpoczęto budowę podwójnego pasa murów otaczających miasto, realizacja ich została zakończona wraz z budową głównych bram miejskich: Mazurskiej i Chełmińskiej (zwanej również Kamienną), w 1370. Najprawdopodobniej w 1305 rozpoczęto budowę zamku krzyżackiego, pierwszą fazę budowy zamku zakończono około 1339. Trzy dni przed Małgorzatą [tj. 13 lipca] 1388 r. (...) był tak duży deszcz na obszarze Prus, że na skutek powodzi min. w Brodnicy zostały zniszczone młyny[6]. W 1415 budowniczy Mikołaj Fellenstein dokonał przebudowy fortyfikacji zamku. Początkowo władzę w mieście sprawował wójt. Około 1343 powołana została rada miejska wraz z burmistrzem. Rozwój miasta był pomyślny. W 1380 zbudowano szpital i kościół św. Ducha w pobliżu bramy Grudziądzkiej. Pod koniec wieku ratusz, częściowo rozebrany w 1868, którego pozostałości przy trójkątnym rynku zachowały się do dzisiaj.

 Osobny artykuł: Rozejm pod Brodnicą 1414.

W 1466 wraz z Prusami Królewskimi weszła w skład Polski. W 1481r. starostwo brodnickie od Kazimierza Jagielończyka za 4500 guldenów otrzymał Franciszek Gliwicz szlachcic małopolski herbu Starykoń. Miasto zostało zniszczone podczas pożarów w 1553 i 1661. Od 1772 Brodnica leżała w granicach Prus, w latach 1806-1815 należała do Księstwa Warszawskiego, następnie znów do Prus i (od 1817) Prus Zachodnich. Do Polski powróciła po okresie zaborów w 1920 na mocy traktatu wersalskiego. We wrześniu 1921 miasto liczyło 11 903 mieszkańców[7].

 Osobny artykuł: Bitwa pod Brodnicą.

We wrześniu 1939 Brodnica znalazła się pod okupacją niemiecką. Miesiąc później miasto wraz z całym powiatem zostały wcielone do Rzeszy jako część rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie. Lucyna Langer szacuje, iż w latach 1939-1945 Niemcy zamordowali ok. 650 mieszkańców powiatu brodnickiego, przy czym 1/5 ofiar miała pochodzić z samej Brodnicy. Stefan Bilski oceniał z kolei liczbę zamordowanych na ok. 1000[8]. Najwięcej ofiar pochłonęła tzw. akcja politycznego oczyszczania terytorium przeprowadzona jesienią 1939. Niemcy aresztowali wówczas ok. 450-500 mieszkańców Brodnicy i okolicznych miejscowości. Większość z nich została następnie rozstrzelana lesie koło majątku Birkenek (Brzezinki) w gminie Zbiczno[9].

 Osobny artykuł: Egzekucje w lesie Birkenek.

Okupację niemiecką zakończyła ofensywa Armii Czerwonej, której oddziały zajęły Brodnicę w dniu 23 stycznia 1945. Żołnierze sowieccy dopuścili się w mieście szeregu rabunków i zniszczeń. Wiosną 1945 z miasta i powiatu aresztowano, a następnie deportowano do łagrów blisko 700 osób – w tym licznych Polaków zmuszonych do podpisania volkslisty oraz zatrzymanych przez NKWD przedstawicieli inteligencji[10].

Starostowie Brodnicy w I RP[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • gotycki kościół św. Katarzyny budowany od ok. 1285, budowa prezbiterium ukończona w 1320, do ok. 1370 budowa korpusu nawowego i zasklepienie wnętrza; z zewnątrz wyróżnia się bogato opracowany architektonicznie wschodni szczyt prezbiterium; wewnątrz przy filarach figury 12 apostołów wykonane w XIV w. z drewna lipowego, wyposażenie wnętrza głównie barokowe i późnobarokowe, poza tym kilka gotyckich rzeźb (głowa św. Jana Chrzciciela na misie, grupy Ukrzyżowania)
  • ruiny zamku krzyżackiego z 1-2 ćwierci XIV w., rozbudowywanego w 4 ćw. XIV w. i 1415 i rozbieranego od 1785 do 1842 r.; zachowała się wysoka ośmioboczna wieża i dolne partie murów
  • fragment ratusza z końca XIV w.
  • na przedzamczu pałac Anny Wazówny z II połowy XVI wieku, przebudowywany w XVII w.
  • fragmenty średniowiecznych murów miejskich z XIV i XV w., w tym Brama Chełmińska i wieża Bramy Mazurskiej
  • spichlerze barokowe z XVII w.
  • barokowy zespół poreformacki: kościół NMP z lat 1752-61 i klasztor
  • dawny kościół ewangelicki z ok. 1850 r., wg proj. Stanisława Hebanowskiego (obecnie tzw. kościół szkolny)
  • Kościół św. Jerzego - obecnie nieistniejący
  • rynek miejski o nietypowym kształcie (często błędnie opisywany jako trójkątny, co wiąże się z Legendą o brodnickim rynku)
  • wieża ciśnień z roku 1905, w 2006 częściowo rozebrana
  • zdewastowana linia wąskotorowa do Ostrowitego

Muzea[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Muzeum w Brodnicy.

Muzeum w Brodnicy zostało powołane do życia 29 marca 1973 roku jako Muzeum Regionalne w Brodnicy. Od 1989 r. nazwa placówki brzmi Muzeum w Brodnicy. Od początku jest placówką naukowo-oświatową realizującą zadania statutowe w ramach działów: archeologii, historii, etnografii i przyrody, obszarem działania jest szeroko rozumiany region brodnicki[11].

Oddziały brodnickiego muzeum:

  • Spichlerz, ul. Św. Jakuba 1
  • Piwnice zamkowe, ul. Zamkowa 1
  • Brama Chełmińska (galeria „Brama”), ul. Mały Rynek 4

Prywatne Muzeum pana Jacka Bielickiego, ul. Kamionka[12]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące wspólnoty wyznaniowe:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Największym obiektem przemysłowym na terenie Brodnicy są Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego Polmo, produkujące tłumiki i filtry do samochodów. Przemysł spożywczy reprezentuje Fabryka Żelatyny, mleczarnia Bromilk, Vobro. Miasto jest także ośrodkiem przemysłu odzieżowego - działają tu takie firmy jak Henri Lloyd, VITO. Rozwija się przemysł drzewny, meblarski (Sits, Stolkar, Vidox),i poligraficzny i opakowaniowy (Wytwórnia Opakowań Kartonowych, Samindruk, Drescher, Multi). Znajdują się tu firmy takie jak Vorwerk, Seni, Cofresco.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Brodnicę przebiega droga krajowa:

Miasto ma również połączenia drogowe z Sierpcem (droga wojewódzka nr 560), Jabłonowem Pomorskim (droga wojewódzka nr 543 od Szabdy) i Działdowem (droga wojewódzka nr 544).

Tranzyt[edytuj | edytuj kod]

Większość ruchu na osi wschód-zachód odbywa się drogą krajową nr 15 przez centrum miasta. Od września 2010 r. tzw. mała obwodnica, wraz z nową przeprawą mostową na Drwęcy, łączy drogę krajową nr 15 (ul. Sądowa) z drogą wojewódzką nr 560 (ul. Podgórna)[14].

Mosty[edytuj | edytuj kod]

Szeroka rzeka Drwęca, nad którą leży Brodnica, jest wciąż dużą barierą komunikacyjną. Budowane tu w przeszłości przeprawy mostowe były wielokrotnie niszczone przez powodzie oraz podczas wojen. Kilkadziesiąt lat po ostatniej z nich liczba przepraw i ich przepustowość jest wciąż niewystarczająca w stosunku do potrzeb rozwijającego się dynamicznie miasta. Obecnie w Brodnicy jest pięć mostów drogowych w tym jeden w obrębie jednostki wojskowej niedostępny dla ruchu kołowego, dwa kolejowe oraz dwie kładki dla pieszych. Jeden most drogowy jest częścią tzw. małej obwodnicy miasta (Południowo-Zachodnia Trasa Przemysłowa)[14].

Władze miasta planują w przyszłości budowę kolejnego mostu w Michałowie oraz remont obecnie istniejących mostów[15].

Kolej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Brodnica (stacja kolejowa).

Z Brodnicy kursują pociągi do Torunia, Grudziądza, Wierzchucina, Laskowic Pomorskich, Chojnic.

Autobusy[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska w Brodnicy składa się z 9 linii (1, 2, 2BIS, 3, 3BIS, 4, 5, 6, 8). Obsługuje je PGK sp. z o.o.[16]

Ścieżki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

W Brodnicy w 2010 było zaledwie kilka km ścieżek rowerowych; obejmują one tylko trzy ulice miasta: Podgórną, Aleję Leśną oraz Aleję Józefa Piłsudskiego (Południowo-Zachodnią Trasę Przemysłową).

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Urząd Miasta - Magistrat

Wszyscy mieszkańcy Brodnicy tworzą wspólnotę samorządową zwaną dalej "Miastem", która działa poprzez swoje organy[17]. Organami miasta są Rada Miasta i Burmistrz. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta 21 radnych[18]. Organem wykonawczym władz jest Burmistrz Miasta. Siedziba władz miasta znajduje się na ul. Kamionka 23.

Miasto jest siedzibą także starostwa powiatu brodnickiego. Budynek starostwa mieści się na ul. Kamionka 18[19] .

Brodnica należy do kilku związków i stowarzyszeń: Związek Gmin Północnego Mazowsza, Stowarzyszenie Przedstawicieli Gmin Rejonu Brodnickiego, Związek Stowarzyszeń Grudziądzki Bank Żywności, Stowarzyszenie wójtów, burmistrzów, prezydentów i starostów województwa kujawsko-pomorskiego, Związek Powiatów Polskich, Zielone Płuca Polski[20].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Pałac Anny Wazówny znajdujący się w obrębie Starego Miasta
Stare Miasto

Osiedla Brodnicy[21]:

  1. Michałowo
  2. Stare Miasto
  3. Chrobrego
  4. Gdynia
  5. Grażyny
  6. Grunwald Pierwszy
  7. Grunwald Drugi
  8. Grunwald Trzeci
  9. Karbowskie
  10. Matejki
  11. Mieszka I
  12. Morskie Oko
  13. Niskie Brodno
  14. Nowa Kolonia
  15. Ustronie
  16. Wyspiańskiego

Opieka Medyczna[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Opieki Zdrowotnej (Szpital) w Brodnicy położony jest przy ul. Wiejskiej 9[22]. Posiada następujące odziały szpitalne:
    • Szpitalny Oddział Ratunkowy
    • Oddział Wewnętrzny
    • Oddział Chirurgii Ogólnej
    • Oddział Urazowo-Ortopedyczny
    • Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii
    • Oddział Położniczo-Ginekologiczny
    • Oddział Dziecięcy
    • Oddział Neonatologii
    • Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy
  • Poradnie Specjalistyczne:
    • Poradnia Chirurgii Ogólnej
    • Poradnia Urazowo-Ortopedyczna
    • Poradnia Położniczo-Ginekologiczna
    • Poradnia Preluksacyjna
    • Poradnia Patologii Noworodka
    • Poradnia Profilaktyki Onkologicznej z Gabinetem USG
    • Poradnia Chorób Płuc i Gruźlicy
    • Poradnia Diabetologiczna
    • Poradnia Zdrowia Psychicznego
    • Poradnia Psychologiczna
    • Poradnia Rehabilitacji Medycznej
    • Zakład Fizykoterapii
  • Pracownie:
    • Pracownia Endoskopowa
    • Pracownia RTG
    • Pracownia TK
    • Pracownia USG
    • Pracownia Mamograficzna
    • Pracownia Rehabilitacji
  • Laboratorium:
    • Laboratorium Analityczne
  • Ratownictwo Mmedyczne:
    • Zespół Ratownictwa Specjalistycznego
    • Zespoły Ratownictwa Podstawowego
  • Inne oddziały:
    • Nocna i Świąteczna Opieka Zdrowotna (POZN)
    • Blok Operacyjny
    • Apteka Szpitalna
  • Dom Pomocy Społecznej na ulicy Wiejskiej 1

Na terenie miasta zlokalizowanych jest także wiele aptek i przychodni zdrowia.

Edukacja[23][edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole nr 6
  • Przedszkole nr 8
  • Przedszkole nr 9
  • Przedszkole Niepubliczne

Zespoły szkół[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły - Jana Pawła II
  • Zespół Szkół nr 3 (specjalna)

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Polskich Olimpijczyków
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. 700-lecia Brodnicy
  • Szkoła Podstawowa nr 5 (specjalna)
  • Szkoła Podstawowa nr 7 przy Zespole Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
  • Społeczna Szkoła Podstawowa (Organ prowadzący: Brodnickie Stowarzyszenie Oświatowe)

Szkoły muzyczne[edytuj | edytuj kod]

Gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. Władysława Jagiełły
  • Gimnazjum nr 2 przy Zespole Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
  • Społeczne Gimnazjum (Organ prowadzący: Brodnickie Stowarzyszenie Oświatowe)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Filomatów Ziemi Michałowskiej
  • III Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły-Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Rolniczych
  • Zespół Szkół Zawodowych
  • Technikum Ekonomiczne
  • Liceum Handlowe
  • Liceum Profilowane
  • Technikum Informatyczne
  • Technikum Budowlane
  • Technikum Mechaniczne
  • Technikum Logistyczne
  • Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Ignacego Łyskowskiego w Brodnicy została powołania do życia w 1945 r. uchwałą Powiatowej Rady Narodowej jako Biblioteka Powiatowa[24]. Przez lata swojej działalności systematycznie powiększała swoje zbory i rozbudowywała swoje filie, których dziś jest IV:

  • Filia nr 1 ul.Wyspiańskiego 10A
  • Filia nr 2 ul.Graniczna 1A
  • Filia nr 3 ul. Wiejska 9
  • Filia nr 4 ul. Kazimierza Wielkiego 8 B

Zbiory biblioteczne są w pełni skomputeryzowane.

Biblioteka Pedagogiczna im. gen. bryg. prof. Elżbiety Zawackiej w Toruniu Filia w Brodnicy na ul. Matejki 5[25] (tel. 56 498-71-70)

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa w chwili obecnej wiele klubów i towarzystw sportowych m.in.:

W Brodnicy czynne są różnego rodzaju obiekty sportowe zarówno kryte jak i otwarte. Funkcję reprezentacyjną pełni oddana do użytku 8 września 2006 roku przez Urząd Miasta Brodnicy Hala widowiskowo-sportowa „Księżniczka” zwana potocznie Halą OSiR, obiekt może pomieścić 650 widzów na trybunach i dodatkowo kilkaset na placu boiska[27][27] oraz Hala Sportowa I Liceum Ogólnokształcącego im. Filomatów Ziemi Michałowskiej przy ul. Lidzbarskiej 14 oddana do użytku przez Starostwo brodnickie we wrześniu 2012 roku. Jest to pełnowymiarowa hala sportowa o powierzchni użytkowej ponad 2 tysięcy metrów kwadratowych, wyposażona dodatkowo w salę fitness i siłownię wraz z zapleczem sanitarno - magazynowym. Hala posiada także widownię z krzesełkami. Oprócz lekcji wychowania fizycznego na hali odbywają się zajęcia dodatkowe dla uczniów takie jak: piłka siatkowa, koszykówka dziewcząt i chłopców, piłka nożna halowa, zajęcia z tańca oraz ćwiczenia na siłowni[28].

Miasto posiada także dwa stadiony lekkoatletyczne wraz z boiskami do piłki nożnej, jeden należący do OSiR-u zlokalizowany na Stadionie Miejskim wyposażanym w 945 miejsc siedzących i drugi nowszy obiekt z nawierzchnią tartanową przy Zespole Szkół nr 1 na ul. Matejki 5. Na terenie miasta znajduje się także jedna kręgielnia (kręgle klasyczne), skatepark, kryta pływalnia, korty tenisowe, siłownie, dwa boiska sportowe typu „Orlik”, boiska do piłki plażowej, siatkowej i koszykówki oraz sześć mniejszych hal sportowych przy szkołach[27].

Astro-bazy[edytuj | edytuj kod]

  • Astrobaza Kopernik przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Filomatów Ziemi Michałowskiej

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Gazety:
  • Telewizje:
  • Portale internetowe:

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W Brodnicy znajduje się Komenda Powiatowa Policji, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej a także Straż Miejska i oddział celny Urzędu Celnego w Toruniu.

Brodnica jako garnizon wojskowy[edytuj | edytuj kod]

Jednostki stacjonujące w 1920[edytuj | edytuj kod]

Jednostki stacjonujące w 1939[edytuj | edytuj kod]

Wojna i okupacja[edytuj | edytuj kod]

Jednostki stacjonujące po 1945[edytuj | edytuj kod]

Jednostki stacjonujące obecnie[edytuj | edytuj kod]

Brodnica w filmach[edytuj | edytuj kod]

Miasto znane jest przede wszystkim z planu zdjęciowego do filmu Odwróceni, kręcono tu 8 odcinek tego popularnego serialu, w którym na ulicy Jatki w Brodnicy zastrzelono Władysława Różyckiego ps. "Skalpel", kapitana mafii pruszkowskiej[29].

W Brodnicy kręcono również sceny do osadzonego w realiach współczesnej Polski sensacyjnego serialu Defekt, z Magdaleną Cielecką i Piotrem Fronczewskim w rolach głównych[30].

Urodzeni w Brodnicy[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Brodnicy
Ewa Kierzkowska wicemarszałek Sejmu
Ewa Kierzkowska wicemarszałek Sejmu

Znani mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Wybrane osoby, mieszkające na terenie miasta Brodnicy i powiatu brodnickiego podczas swojego życia:

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Aleksandra Sołżenicyna w Brodnicy
  • Pod koniec lat trzydziestych XIX w. odwiedza po raz pierwszy Brodnicę następca tronu, późniejszy król Prus Fryderyk Wilhelm IV. Kolejny raz w Brodnicy pojawił się w 1840 r.
  • 15-18 sierpnia 1920 r. na Pomorze wkracza Armia Czerwona. Bolszewicy przez trzy dni okupują Brodnicę, a władzę w mieście przejmuje Tymczasowy Wojenny Komitet Rewolucyjny[32].
  • 24 stycznia 1945 r. Armia Czerwona „wyzwala” Brodnicę spod okupacji hitlerowskiej. Jest to okres, w którym wielu mieszkańców miasta zostaje wywiezionych w bydlęcych wagonach na Syberię przez niedawnych wyzwolicieli. W brodnickim UB maltretuje się i zabija ludzi, którzy nie chcą się pogodzić z nowymi porządkami zaprowadzanymi w kraju przez komunistów[31].

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Herby miast partnerskich

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejąca Synagoga w Brodnicy (1839-1939)

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Brodnica, Bobrowo, Zbiczno Osiek Brzozie, Bartniczka

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rocznik Demograficzny 2011 (GUS)
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  5. Przyroda Pojezierza brodnickiego na lgdpojezierzebrodnickie.pl
  6. O. Muszkat, Powodzie w średniowiecznej Polsce (od X do XIV wieku) Powodzie w średniowiecznej Polsce (od X do XIV wieku) Historia.org [dostęp, 22 06 2011]
  7. XXV. Województwo pomorskie. W: Pierwszy Powszechny Spis Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 września 1921 roku : mieszkania, ludność, stosunki zawodowe : województwo pomorskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1927, s. 19.
  8. Jerzy Dygdała (red.): Brodnica. Siedem wieków miasta. Brodnica: Towarzystwo Miłośników Ziemi Michałowskiej, 1998, s. 286. ISBN 83-907835-0-9.
  9. Jerzy Dygdała (red.): Brodnica... op.cit., s. 284.
  10. Jerzy Dygdała (red.): Brodnica... op.cit., s. 302.
  11. Oficjalny portal Muzeum w Brodnicy - strona w trakcie modernizacji
  12. Brodnica. Muzeum pana Jacka - strych pełen skarbów z przeszłości
  13. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.
  14. 14,0 14,1 JL: Brodnica ma obwodnicę. Portal Samorządowy, 27-09-2010. [dostęp 30-09-2010].
  15. Przechylony jeszcze postoi
  16. Rozkład jazdy w trakcie aktualizacji
  17. Biuletyn Informacji Publicznej
  18. Urząd Miejski Brodnica
  19. Dane teleadresowe na oficjalnej stronie starostwa
  20. Biuletyn Informacji Publicznej
  21. Biuletyn Informacji Publicznej
  22. Jednostki Zespołu Opieki Zdrowotnej w Brodnicy na http://zozbrodnica.webc.pl]
  23. Urząd Miejski Brodnica
  24. http://www.biblioteka.brodnica.pl/public/index.php?option=com_content&task=view&id=7&Itemid=6
  25. Biblioteka Pedagogiczna w Brodnicy
  26. Urząd Miejski Brodnica
  27. 27,0 27,1 27,2 Hala OSIR Brodnica na brodnica.miasto.biz
  28. Hala Sportowa przy I LO na 1lo-brodnica.edupage.org
  29. Filmweb.pl
  30. Filmweb.pl
  31. 31,0 31,1 Urząd Miejski Brodnica
  32. 32,0 32,1 Pomorskie Forum Eksploracyjne - Bitwa pod Brodnicą
  33. Biuletyn Informacji Publicznej

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons