Helmut Karl Bernhard von Moltke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Helmut Karl Bernhard von Moltke
Der große Schweiger
Helmut Karl Bernhard von Moltke
Feldmarszałek
Data i miejsce urodzenia 26 października 1800
Parchim
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 1891
Berlin
Przebieg służby
Lata służby 1819–1888
Siły zbrojne Flag of Prussia 1892-1918.svg Armia Pruska
Flag of the German Empire.svg Armia Cesarstwa Niemieckiego
Ottoman flag.svg Armia Imperium Otomańskiego
Stanowiska szef sztabu Armii Pruskiej
Główne wojny i bitwy wojna duńska,
wojna prusko-austriacka,
wojna francusko-pruska,
bitwa pod Nisibis
Odznaczenia
Order Czarnego Orła (Prusy) Order Czerwonego Orła I klasy (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Korony (Prusy) Pour le Mérite Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego Królewski Order Rodu Hohenzollernów z Mieczami na Wojennej Wstędze Medal za Uratowanie Życia (Prusy) Order Alberta Niedźwiedzia (Wielkie Księstwo Anhaltu) Domowy Order Wierności (Badenia) Wojskowy Order Karola Fryderyka za Zasługi (Badenia) Wojskowy Order Maksymiliana Józefa (Królestwo Bawarii) Honorowy Komandor Orderu św. Jana (Baliwat Brandenburgii) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Księstwo Brunszwiku) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Wielkie Księstwo Hesji) Wojskowy Order Zasługi (Wielkie Księstwo Hesji) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia) Krzyż Wielki Orderu Domowego i Zasługi Petera Friedricha Ludwiga (Wielkie Księstwo Oldenburg) Order Domowy Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Komandorski II klasy Orderu Wojskowego św. Henryka (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Domowego Białego Sokoła (Saksonia-Weimar) Krzyż Wielki Saskiego Ernestyńskiego Orderu Domowego Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtembergii Krzyż Wielki Orderu Zasług Wojskowych (Królestwo Wirtembergii) Kawaler Wielkiego Krzyża Orderu Leopolda Krzyż Wielki Orderu św. Stefana (Austro-Węgry) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Order Mejidiyye I klasy (Imperium Osmańskie) Złoty Medal Imtiyaz z Brylantami (Imperium Osmańskie) Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – II klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Białego Słonia (Syjam) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Sabaudzki Order Wojskowy I Klasy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Helmuth Karl Bernhard von Moltke, baron (od 1843), hrabia (od 1870) (ur. 26 października 1800 w Parchimiu, zm. 24 kwietnia 1891 w Berlinie) – pruski generał i feldmarszałek, reformator Armii Pruskiej, a potem Armii Cesarstwa Niemieckiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze starej, szlacheckiej rodziny meklemburskiej, był stryjem Helmuta von Moltkego (młodszego). Karierę w Armii Pruskiej rozpoczął w 1822 jako porucznik, przechodząc ze służby duńskiej, w latach 1835–1839 służył jak doradca wojskowy w Imperium Ottomańskim. Od 1848 w sztabie generalnym, został 1858 jego szefem. Stanowisko to pełnił do 1888.

Zaplanował i skutecznie przeprowadził kampanie wojenne przeciwko Danii (1864), Austrii (1866) i Francji (1870–1871), co doprowadziło do powstania Cesarstwa Niemieckiego. Był wybitnym strategiem i autorem szeregu prac z dziedziny wojskowości. W latach 1867–1891 zasiadał w parlamencie, w 1872 w pruskiej Izbie Panów.

Moltke w swojej książce Polska: zarys historii stwierdził, że przed rozbiorami „Polska była najbardziej cywilizowanym krajem w Europie”[1].

Moltke uznawany jest za twórcę nowoczesnej operacji wojskowej. Udało mu się pogodzić trzy zasadnicze czynniki operacyjne: siły, czas i obszar, które od tej pory stały się podstawowymi wyznacznikami operacyjności.

Pomnik von Moltkego w Berlinie

Do dziś Helmuth von Moltke (starszy) jest uznanym autorytetem w dziedzinie strategii oraz zarządzania, przez niektórych uważany za znacznie wybitniejszego stratega od Clausewitza. On sam narzekał: „Jak można w ogóle napisać książkę o strategii? Przecież strategia to po prostu stosowanie zdrowego rozsądku, a tego nikogo nie można nauczyć”.

Zasadą jego było uderzać na główne siły przeciwnika na jego terytorium i bić je w rozstrzygających spotkaniach, przy czym maszerujące oddzielnie korpusy schodziły się na polu bitwy i otaczały nieprzyjaciela (Sadowa, Sedan).

Jednym z najczęściej cytowanych i przyswajanych zaleceń von Moltkego jest „maszerować osobno, uderzać razem”, które wyraża chyba najbardziej ogólną zasadę działania każdego dużego koncernu, czy grupy kapitałowej, która jest obecna na różnych rynkach i oferuje produkty adresowane do różnych grup klientów.

Moltke ma również duże zasługi jako nauczyciel oficerów sztabowych. Wychował liczne pokolenia oficerów wojskowych, zgranych ze sobą, wyszkolonych na wysokim poziomie przygotowania do wojny i przysposobienia wojskowego.

Definiując istotę strategii Helmuth von Moltke uznał ją za „realizację wiodącej idei, modyfikowaną stosownie do zmiany warunków”. Jest autorem ośmiotomowego dzieła: Gesammelte Schriften und Denkwürdigkeiten (1891–1893) i in. Jako pisarz wojskowy należy do klasyków.

20 kwietnia 1842 Helmuth von Moltke poślubił Marie Burt (ur. 1826), która była pasierbicą jego siostry Auguste. Małżeństwo było bezdzietne. 1 sierpnia 1867 zakupił za 240 000 talarów majątek Krzyżowa koło Świdnicy. Rok później, 24 grudnia 1868 zmarła jego żona i została pochowana w mauzoleum w Krzyżowej. W 1891 obok niej spoczął też Helmuth von Moltke. Ich trumny zaginęły po 1945.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Helmuth von Moltke jest jedynym człowiekiem urodzonym w XVIII wieku, którego głos zarejestrowano na cylindrze fonografowym[2][3].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Arden Bucholz, Moltke and the German Wars, 1864–1871, Palgrave Macmillan, 2001, ISBN 0-333-68757-4
  • Martin van Creveld, Supplying War: Logistics from Wallenstein to Patton, Cambridge University Press, Cambridge 1977, ISBN 0-521-29793-1