Karabin samopowtarzalny wz. 38M

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
karabin samopowtarzalny wz. 38M
Kbsp wz 1938M-drawing.jpg
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Rodzaj karabin samopowtarzalny
Historia
Prototypy 1934-1937
Produkcja seryjna 1938-1939
Wyprodukowano ok. 150 egz.
Dane techniczne
Kaliber 7,92 mm
Nabój 7,92 x 57 mm Mauser
Wymiary
Długość 1134 mm
Długość lufy 625 mm
Masa
broni ok. 4,5 kg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Karabin samopowtarzalny wz. 38M (po prawej)

Karabin samopowtarzalny wz. 38M – polski karabin samopowtarzalny skonstruowany w drugiej połowie lat trzydziestych przez inż. Józefa Maroszka.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

W 1934 roku Instytut Badań Materiałów Uzbrojenia ogłosił konkurs na karabin samopowtarzalny. Wymagano broni o kalibrze 7,92 mm, nie cięższej niż 4,5 kg, zasilanej z 10-nabojowego magazynka, z lufą o takiej samej długości jak w karabinku wz. 1929. Wymagania nie precyzowały zasady działania automatyki broni, żądano za to, żeby nowa broń była prosta w obsłudze i jak najtańsza w produkcji. Po roku komisja dysponowała 10 projektami z których wybrano trzy:

  • kbsp SKS skonstruowany przez inż. Stefańskiego (odrzucony na dalszym etapie badań).
  • kbsp ES skonstruowany w PWU przez inż. Edwarda Steckiego
  • kbsp „Turniej” skonstruowany przez inż. Józefa Maroszka

Na przełomie 1934/1935 podjęto decyzję o wykonaniu modelu kbsp Maroszka. Już w trakcie prac nad modelem konstruktor zdecydował się na zmiany w stosunku do pierwotnego projektu, ale nie spowodowało to dużych opóźnień. W połowie 1936 roku wykonano prototyp karabinu.

Badania prototypu odbyły się w drugiej połowie 1936 roku. W ich rezultacie przekonstruowano iglicę (nowa iglica była dwuczęściowa). Wyprodukowano następnie pięć kolejnych egzemplarzy karabinu, które w roku 1937 były badane w różnych warunkach na poligonie w Zielonce.

Efektem prób była podjęta na początku 1938 roku decyzja o przyjęciu karabinu Maroszka do uzbrojenia jako kbsp wz. 38M (spotyka się także nazwę: kbsp M wz. 38). Między marcem a majem 1938 zamówiono serię informacyjną (prawdopodobnie 72 sztuki). W dniu 13 lipca 1938 wiceminister spraw wojskowych, gen. Aleksander Litwinowicz, polecił Departamentowi zamówić następne 55 egzemplarzy kbsp w celu przeprowadzenia prób w jednostkach liniowych. Łącznie do lipca 1939 roku wyprodukowano około 150 egzemplarzy, które zostały skierowane do testów w jednostkach. Nie istnieją żadne wiarygodne dane dotyczące użycia karabinu wz. 38M przez Wojsko Polskie w trakcie wojny obronnej 1939 roku. Jedyny potwierdzony przykład bojowego zastosowania karabinu znany jest ze wspomnień jego konstruktora. W czasie ewakuacji pracowników Instytutu Techniki Uzbrojenia pociąg, którym jechali, został zaatakowany pod Zdołbunowem przez 2 niemieckie samoloty, atakujące z niskiego pułapu. Inż. Maroszek zaczął je ostrzeliwać z „nielegalnie” posiadanego karabinu wz. 38M. Według jego relacji, w wyniku ostrzału, ciężko ranny pilot jednego z samolotów lądował przymusowo niedaleko atakowanego pociągu, mając zabitego strzelca pokładowego.

Po zajęciu Polski część wyprodukowanych kbsp M wpadła w ręce Niemców. W 1940 roku inż. Maroszek widział w Warszawie grupę żołnierzy niemieckich uzbrojonych w jego karabiny. Po wojnie podobno odnaleziono kilka egzemplarzy tego karabinu na terenie Polski, ale jako „niezidentyfikowane”, lub być może „politycznie niepoprawne”, zostały zniszczone. Obecnie znane jest sześć zachowanych egzemplarzy kbsp wz. 38M. Dwa w prywatnej kolekcji w USA (numery seryjne 1017 i 1048), trzeci (zdezaktywowany) w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (numer 1027, uzyskany w ramach wymiany muzealnej z ZSRR), dodatkowo jeden w kolekcji prywatnej w Niemczech, 1 w – Centralnym Muzeum Sił Zbrojnych w Moskwie (Rosja, numer nieznany), oraz wystawiony w marcu 2013 do sprzedaży egzemplarz z prywatnej kolekcji z Fredericksburga, w amerykańskim stanie Wirginia (1019). W wyniku umowy zawartej pomiędzy kolekcjonerem a rządem Rzeczypospolitej Polskiej egzemplarz ten odkupiono za 25 tys. dolarów amerykańskich[1]. Na mocy zapisów umowy broń stanie się własnością Muzeum Historii Polski, które prawdopodobnie wypożyczy karabin Muzeum Powstania Warszawskiego[2].

Pojawiły się niepotwierdzone informacje, o egzemplarzu tej broni, który jest lub był w Muzeum Wojennym w Pekinie. Daje to znane numery broni: 1017, 1019, 1027, 1030, 1048, 1054[3][4]. Broń nr 1019 z początkiem kwietnia 2014 dotarła do Polski[5]

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

7,92 mm karabin samopowtarzalny wz. 38M był indywidualną bronią samopowtarzalną. Zasada działania oparta na odprowadzaniu gazów prochowych przez boczny otwór lufy. Sprężyna powrotna i tłok gazowy umieszczone pod lufą. Ryglowanie przez przekoszenie zamka. Karabin wyposażono w dwuczęściowe łoże oraz drewnianą nakładkę na lufie. Mechanizm spustowy kurkowy, z przerywaczem, tylko do ognia pojedynczego. Był zasilany z magazynka pudełkowego o pojemności 10 nabojów, ładowanych dwiema łódkami mauserowskimi. Na przedniej części lufy było zamocowane urządzenie wylotowe pełniąca funkcję hamulca wylotowego, podstawy muszki i obsady bagnetu. Przyrządy celownicze składały się z muszki pryzmatycznej i celownika krzywiznowego (nastawy od 100 do 2000 metrów).

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ciepliński Andrzej, Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku), Warszawa 1994
  • Konstankiewicz Andrzej, Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914-1939, Lublin 2003