Maria Kazimiera d’Arquien

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Maria Kazimiera d’Arquien
królowa Polski
Maria Kazimiera Sobieska Queen of Poland.PNG
POL COA Arquien.svg
Herb francuskiego rodu d’Arquien
Autograph of Marie Casimire Louise de La Grange d'Arquien.PNG
Królowa Polski
Okres panowania od 21 maja 1674
do 17 czerwca 1696
Żona Jana III Sobieskiego
Poprzedniczka Eleonora Habsburżanka
Następczyni Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna
Dane biograficzne
Urodzona 28 czerwca 1641 lub wcześniej
Koronowana 2 lutego 1676
Zmarła 30 stycznia 1716
Pochowana Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie
Ojciec Henryk Albert de la Grange d'Arquien
Matka Franciszka de la Châtre
1. mąż Jan Sobiepan Zamoyski
2. mąż Jan III Sobieski
Dzieci Jakub Ludwik Sobieski
Teresa Teofila Sobieska
Adelajda Ludwika Sobieska
Maria Teresa Sobieska
Teresa Kunegunda Sobieska
Aleksander Benedykt Sobieski
Konstanty Władysław Sobieski
Jan Sobieski
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, Marysieńka (ur. 28 czerwca 1641 lub wcześniej w Nevers[1], zm. 30 stycznia 1716 w Blois[2][3]) – królowa Polski, żona króla Jana III Sobieskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 28 czerwca 1641 lub wcześniej w Nevers, w starym, ale zubożałym rodzie d’Arquien. Była córką – wśród licznego rodzeństwa – francuskiego markiza Henriego Alberta de La Grange d’Arquien i Franciszki de la Châtre – ochmistrzyni dworu Ludwiki Marii Gonzagi. Tą drogą także i córka została damą dworu Ludwiki Marii, która wkrótce została królową polską, poślubiwszy per procuram króla Władysława IV Wazę. Z nią też Maria Kazimiera przybyła do Polski pod koniec 1645, mając 4 lata. Niektórzy z ówczesnych Polaków spekulowali, iż była jej nieślubną córką, brak jednak jakichkolwiek potwierdzających to dowodów – historycy uznają, iż prawdopodobnie były to wyłącznie informacje rozpowszechniane przez przeciwników królowej i opierały się tylko na fakcie obecności małej dziewczynki w jej orszaku[4]. Przyswoiwszy sobie język i kulturę polską, Maria Kazimiera zyskała wśród Polaków przydomek Marysieńka, z którym odtąd kojarzona jest w polskiej historii. W 1648, wobec trudnej sytuacji w kraju i śmierci króla Władysława IV, owdowiała królowa odesłała siedmioletnią „Marysieńkę” z powrotem do Francji, gdzie w rodzinnym Nevers przez ok. cztery lata odbywała edukację w szkole klasztornej. Najpóźniej w 1653 powróciła na dwór Ludwiki Marii, która zdołała poślubić nowego króla polskiego, Jana Kazimierza. Tam też, w marcu 1655, podczas jednej z zabaw dworskich towarzyszących obradom sejmu warszawskiego, poznał ją jej przyszły mąż, późniejszy król Polski, Jan Sobieski. Znajomość pogłębiło przybycie Jana na dwór królewski w 1656 roku. Do oświadczyn i ślubu jednak nie doszło, pomimo więzi miłosnej, jaka już wówczas wytworzyła się między przyszłymi małżonkami.

3 marca 1658 poślubiła wojewodę sandomierskiego Jana Sobiepana Zamoyskiego, z którym miała czworo dzieci (żadne z nich nie dożyło dorosłości). W oczach Ludwiki Marii – faktycznie decydującej o zamążpójściu „Marysieńki” – Zamoyski był lepszym kandydatem ze względu na dużo większy majątek niż (i tak zamożny) Sobieski, jak również z uwagi na postawę polityczną: w przeciwieństwie do przyszłego króla, Zamoyski pozostał wierny Janowi Kazimierzowi w pierwszym okresie potopu szwedzkiego. Zamoyski zmarł jednak w kilka lat po ślubie. Po jego śmierci poślubiła (potajemnie) 14 maja i (oficjalnie) 5 lipca 1665 Jana Sobieskiego. Zarówno w opinii współczesnych, jak i historyków było to tzw. „małżeństwo z miłości”, co stanowiło rzadkość w ówczesnych czasach. Drugiemu mężowi urodziła trzynaścioro dzieci, z których tylko czworo osiągnęło dorosłość: Jakub (1667–1737), Teresa Kunegunda (1676–1730), Aleksander (1677–1714) i Konstanty (1680–1726).

Maria Kazimiera Sobieska

Na królową Polski została koronowana 2 lutego 1676, na Wawelu. Będąc królową wspierała politykę mającą doprowadzić do sojuszu polsko-francuskiego. Zarazem chciała uzyskać od ówczesnego króla Francji Ludwika XIV przywileje dla swojej rodziny.

Po śmierci Jana III Sobieskiego w 1696, Marysieńka wyjechała z Polski w 1699 udając się do Rzymu, gdzie przebywała z wcale licznym dworem. Zamieszkała tam w Palazzo Chigi-Odescalchi. Często gościła u kolejnych papieży, najpierw u Innocentego XII (który wcześniej jako nuncjusz udzielił jej ślubu z Sobieskim), następnie u Klemensa XI. Potem udała się do Francji. Jednak Ludwik XIV wydał jej zakaz pojawienia się w Paryżu i Wersalu, choć bezskutecznie składała prośby pisząc do niego: Chcę być uważana jako prosta wasalka, a nie jak królowa, opuszczając bowiem Rzym, królestwo swe złożyłam u stóp papieskich[5].

Ostatnie półtora roku życia spędziła w Blois, gdzie w styczniu 1716 zmarła po płukaniu żołądka zarządzonym przez lekarza. Trumnę 2 kwietnia przeniesiono do kaplicy św. Eustachego w kościele św. Zbawiciela w Blois. Natomiast serce złożono w urnie w miejscowym kościele jezuitów (przepadło potem w czasie Rewolucji Francuskiej). Następnie w 1717 trumna z ciałem Marysieńki spoczęła w warszawskim kościele kapucynów, obok Jana III i stamtąd w 1733 wraz z prochami króla przewieziona została do katedry wawelskiej w Krakowie.

Jej imię nosiły statki gdańskie Marie, Die Königin von Pohlen (trzy statki), Maria Casimira Königin von Pohlen[6].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Późniejsi publicyści (Kazimierz Waliszewski i Tadeusz Boy-Żeleński) wyolbrzymili jej wpływ na Jana Sobieskiego, w rzeczywistości królowa ułatwiała Sobieskiemu zbliżenie z Francją, ale jej samej nie udało się doprowadzić do sojuszu w 1692 z powodu sprzeciwu Sobieskiego.

Listy[edytuj | edytuj kod]

Królewska para pozostawiła po sobie obfitą korespondencję. Listy miłosne powstały głównie w latach 1665–1683 – w czasie rozstań z Marysieńką, spowodowanych takimi wydarzeniami, jak np. rokosze, wyjazdy Marysieńki do Paryża, kampania wojenna w latach 1675–1676 oraz odsiecz wiedeńska w 1683. W listach tych widoczny jest świat uczuć Sobieskiego i Marysieńki, autentyczne przeżycia kochającej się pary, trudności i problemy ówczesnego świata. Przebywała przez pewien okres w posiadłości Pilaszkowice, gmina Rybczewice, woj. lubelskie, zaś jej kochanek Jan odpoczywając w Woli (teraz Sobieska Wola), gmina Krzczonów, woj. lubelskie) na polowaniach miał możliwość spotkania się z nią.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Antoine de La Grange d’Arquian
ur. 1556/1557
zm. 9 V 1626
Anne d’Ancienville
ur. 1585
zm. 31 VIII 1650
Baptiste de La Châtre
ur. 1550/1551
zm. 1615
Gabrielle Lamy
ur. ok. 1580
         
     
  Henri de La Grange d’Arquien
ur. 8 IX 1613
zm. 24 V 1707
Françoise de La Châtre
ur. 1613/1615
zm. 1672
     
   
1
Jan Sobiepan Zamoyski
ur. 9 IV 1627
zm. 7 IV 1665
Maria Kazimiera d’Arquien
ur. 28 VI 1641 lub wcześniej
zm. 30 I 1716
2
Jan III Sobieski
ur. 17 VIII 1629
zm. 17 VI 1696
OO   5 VII 1665
(ślub tajny 14 V 1665)
                   
                   
                   
Ludwika Maria Zamoyska
 ur. IV 1659
 zm. V 1659
 
NN Zamoyski
 ur. I 1660
 zm. I 1660
 
Katarzyna Barbara Zamoyska
 ur. 5 XII 1660
 zm. XII 1662
 
NN Zamoyska
 ur. V 1664
 zm. VIII 1664
 
Jakub Ludwik
Sobieski

 ur. 2 XI 1667
 zm. 19 XII 1737
 
                   
NN
Sobieska
 ur. 9 V 1669
 zm. 9 V 1669
 
NN
Sobieska
 ur. 9 V 1669
 zm. 9 V 1669
 
Teresa Teofila
Sobieska

 ur. X 1670
 zm. X 1670
 
Adelajda Ludwika
Sobieska

 ur. 15 X 1672
 zm. 10 II 1677
 
Maria Teresa
Sobieska

 ur. 18 X 1673
 zm. 7 XII 1675
 
                   
NN
Sobieska
 ur. X 1674
 zm. X 1674
 
Teresa Kunegunda
Sobieska

 ur. 4 III 1676
 zm. 10 III 1730
 
Aleksander Benedykt
Sobieski

 ur. 6 IX 1677
 zm. 19 XI 1714
 
NN
Sobieska
 ur. 13 XI 1678
 zm. 13 XI 1678
 
Konstanty Władysław
Sobieski

 ur. 1 V 1680
 zm. 28 II 1726
 
       
dziecko
 ur. na przełomie 1681 i 1682
 zm. na przełomie 1681 i 1682
 
Jan
Sobieski
 ur. 4 VI 1683
 zm. (przed 12 IV) 1685
 


Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol de La Grange d’Arquian de Montigny
 
 
 
 
 
 
 
Antoni de La Grange d’Arquien
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ludwika de Rochechouart de Boiteaux
 
 
 
 
 
 
 
Henryk Albert de la Grange d'Arquien
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ludwik d’ Ancienville de Révillon
 
 
 
 
 
 
 
Anna d’Ancienville
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszka de La Platière d’Epoisses
 
 
 
 
 
 
 
Maria Kazimiera d’Arquien
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan de La Châtre de Bruillebault
 
 
 
 
 
 
 
Jan Chrzciciel de La Châtre de Bruillebault
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Małgorzata de Cluys
 
 
 
 
 
 
 
Franciszka de La Châtre
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bonawentura Lamy de Chasteauguillon
 
 
 
 
 
 
 
Gabriela Lamy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ludwika de La Marche
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. E. Rudzki, Polskie królowe, t. II: Żony królów elekcyjnych, Warszawa 1990, s. 193.
  2. W. Roszkowska, Oława królewiczów Sobieskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1984, s. 100.
  3. E. Rudzki, Polskie królowe, t. II: Żony królów elekcyjnych, Warszawa 1990, s. 246.
  4. Z. Wójcik, Jan Sobieski, Warszawa 1983, s. 60-61.
  5. Robert A. Haasler, Kobiety Watykanu, Rozdział X: Seksapil i duma Marysieńki Sobieskiej.
  6. Marek Arpad Kowalski, Kolonie Rzeczypospolitej, Warszawa 2005, s. 75.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Eleonora Habsburżanka
POL Przemysł II 1295 COA.svg Królowa Polski
1676–1696
POL Przemysł II 1295 COA.svg Następca
Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna