Morane-Saulnier MS.406

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Morane-Saulnier MS.406
Fiński Morane-Saulnier MS.406
Fiński Morane-Saulnier MS.406
Dane podstawowe
Państwo  Francja
Producent Morane-Saulnier
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji metalowej, podwozie – wciągane w locie
Załoga 1
Historia
Data oblotu 8 lipca 1935
Lata produkcji 1938 – 25 VI 1940
Wycofanie ze służby 1959
Dane techniczne
Napęd 1× 12-cylindrowy chłodzony cieczą Hispano Suiza 12Y31
Moc 860 KM
Wymiary
Rozpiętość 10,61 m
Długość 8,17 m
Wysokość 3,25 m
Powierzchnia nośna 16,00 m²
(niektóre źródła podają 18,00 m²)
Masa
Własna 1 895 kg
Startowa 2 540 kg
Osiągi
Prędkość maks. 490 km/h na wysokości 4500 m
Prędkość wznoszenia 12,8 m/s czas wznoszenia na 4500 mm 6 min 16 s
Pułap 10 500 m (teoretyczny)
9 400 m (praktyczny)
Zasięg 1 100 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1× działko Hispano Suiza S9 lub HS-404 kal. 20 mm (60 nab.)
karabin maszynowy MAC 34 kal. 7,5 mm z magazynkami bębnowymi (300 nab.)
Użytkownicy
Francja, Finlandia, Turcja, Szwajcaria, Polska, Niemcy, Chorwacja, Bułgaria, Włochy
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wersja D-3800 produkowana w Szwajcarii

Morane-Saulnier MS.406francuski samolot myśliwski, zaprojektowany i zbudowany w wytwórni lotniczej Morane-Saulnier w Puteaux w 1938 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Koncepcja budowy samolotu myśliwskiego Morane-Saulnier MS.406 narodziła się gdy we wrześniu 1934 roku francuska Służba Techniczna Lotnictwa ogłosiła konkurs na jednomiejscowy samolot myśliwski, silnie uzbrojony, osiągający prędkość lotu 450 km/h na wysokości 4000 m. Na konkurs wpłynęły projekty 5 samolotów myśliwskich, w tym projekt samolotu Morane-Saulnier MS.405, który został wstępnie przyjęty do dalszych prac.

Przystąpiono więc do dalszych prac konstrukcyjnych pod kierownictwem M. Gauthiera i już 8 lipca 1935 roku dokonano oblotu prototypu samolotu oznaczonego jako Morane-Saulnier MS.405.01. Samolot ten miał nowoczesną konstrukcję dolnopłata z zakrytą kabiną i wciąganym w locie podwoziem. Do napędu użyto silnika tłokowego rzędowego Hispano-Suiza 12Ygrs o mocy 860 KM (633 kW). Uzbrojenie składało się z 1 działka kal. 20 mm strzelającego współosiowo przez reduktor i wał śmigła oraz 2 karabinów maszynowych zabudowanych w skrzydłach. Próby tego samolotu trwały do maja 1937 roku, w trakcie których osiągnął on prędkość 488 km/h w locie poziomym i 730 km/h w locie nurkowym.

W związku z dobrymi osiągami samolotu w marcu 1937 roku lotnictwo francuskie zamówiło serię przedprodukcyjną 15 samolotów Morane-Saulnier MS.405. Pierwszy z nich oblatany został 3 lutego 1938 roku. Osiągi samolotów serii produkcyjnej były tak zadowalające, że lotnictwo francuskie zamówiło już w kwietniu 1937 roku najpierw 50 samolotów, a w sierpniu 80 samolotów. W tym czasie trwały jeszcze dalsze poprawki konstrukcyjne i ostatecznie czwarty samolot serii przedprodukcyjnej uznano za wzorcowy do produkcji seryjnej – samolot ten oznaczono jako Morane-Saulnier MS.406C1. Pierwszy seryjny samolot MS.406C1 został oblatany w dniu 29 stycznia 1939 roku. Z powodu opóźnień w produkcji (spowodowanych nacjonalizacją przemysłu i ciągłymi strajkami), silniki HS 12Y kupowano w Czechosłowacji i Szwajcarii [1].

Już w trakcie eksploatacji pierwszych egzemplarzy seryjnych dokonywano jeszcze poprawek konstrukcji w związku z ujawnianymi wadami, m.in. w październiku 1939 roku opancerzono kabinę pilota i wzmocniono konstrukcję kadłuba oraz usterzenie.

We wrześniu 1938 roku licencję na budowę samolotu MS.406C1 wykupiła Szwajcaria, która od września 1939 roku do lipca 1940 roku wyprodukowała w zakładach EFW (Eigenossiches Flugzeugwerk) w Emmen 80 samolotów oznaczonych jako D-3800.

Samoloty Morane-Saulnier MS.406C1 oprócz lotnictwa francuskiego, zamówiła także Polska w ilości 160 sztuk, samoloty te jednak nie dotarły do Polski z powodu wybuchu wojny. Samoloty wyruszyły już do Polski drogą morską do rumuńskiego portu w Constanca, lecz zostały zawrócone do Francji. Ponadto samoloty te zostały zamówione przez kilka innych krajów, m.in. Litwę (12 sztuk), Chiny (12 sztuk), Jugosławię (25 sztuk), Turcję (45 sztuk), Finlandię (30 sztuk), lecz dotarły tylko do dwóch ostatnich, pozostałe ich nie otrzymały.

Po zajęciu Francji przez Niemcy w roku 1940 37 samolotów MS.406C1 zostało sprzedanych Finlandii, a część zdobytych samolotów przekazali rządowi Chorwacji (48 sztuk).

Bułgaria otrzymała od rządu Vichy w roku 1942 20 samolotów MS.406 i używała ich do końca wojny.

Łącznie wyprodukowano 1098 samolotów Morane-Saulnier MS.406C1.

Użycie w lotnictwie[edytuj | edytuj kod]

Samoloty myśliwskie Morane-Saulnier MS.406C1 były używane od początku II wojny światowej przez lotnictwo francuskiej oraz walczących w tym lotnictwie lotników innych państwa sojuszniczych. Mimo że samolot ten ustępował samolotom niemieckim, to jednak latający na tych samolotach piloci do kapitulacji Francji 19 czerwca 1940 roku zestrzelili 191 samolotów wroga i 89 na pewno.

Po kapitulacji Francji na samolotach MS.406C1 latali francuscy piloci lotnictwa Wolnej Francji w Egipcie i początkowo także w pierwszym dywizjonie Wolnych Francuzów GC Alasce w Wielkiej Brytanii.

Samoloty te używane były też przez lotnictwo rządu Vichy, lotnictwo Finlandii, Turcji, Bułgarii, Szwajcarii i Włoch. Także lotnictwo rządu faszystowskiej Chorwacji oraz w jednostkach treningowych Luftwaffe. Najdłużej samolotów używano w Szwajcarii, gdzie wycofano je dopiero w 1959 roku, a w Finlandii w 1952 roku.

Użycie w lotnictwie polskim[edytuj | edytuj kod]

Polscy piloci latali na samolotach Morane-Saulnier MS.406C1 w ramach lotnictwa polskiego we Francji w 1940 roku. Praktycznie we wszystkich jednostkach myśliwskich polskiego lotnictwa były używane te samoloty. Polacy w okresie od 10 maja do 19 czerwca 1940 roku latając na tych samolotach zestrzelili łącznie 38 samolotów wroga, tracąc 5 samolotów, co stanowi 68% zwycięstw i 38% strat lotnictwa polskiego we Francji.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Samolot Morane-Saulnier MS.406C1 był jednomiejscowym samolotem myśliwskim w układzie dolnopłata o konstrukcji całkowicie metalowej, półskorupowej, kabina zakryta. Podwozie klasyczne, jednogoleniowe – chowane w locie. Napęd – silnik rzędowy tłokowy, śmigło metalowe trzyłopatowe.


Przypisy

  1. Jaroslav Schmid. "Stihaci a bombardovaci letadla Francie a Polska".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Artur Nieradko: Samolot myśliwski M.S.-406C1 (TBiU 80). Warszawa: Wydawnictwo MON, 1982. ISBN 83-11-06785-6.
  • Witold Szewczyk: Samoloty na których walczyli Polacy. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1988, s. 82-85. ISBN 83-206-0738-8.
  • Krzysztof Zalewski. Morane Saulnier MS406C1. „Nowa Technika Wojskowa”. 1992. Nr. 3(9). s. 9. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]