Przełomowe bitwy w historii świata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Gaugamelą (Arbelą)
Bitwa pod Tours
Oblężenie Orleanu
Bitwa pod Połtawą
Bitwa pod Valmy
Bitwa pod Waterloo

Przełomowe bitwy w historii świata – umowna lista bitew, które zaważyły na losie ludzkości. Można zatem zaliczyć do niej dane starcie, jeśli odwrotny jego przebieg dokonałby gruntownego przewrotu w dziejach świata. Listę 15 przełomowych bitew stworzył Edward Shepard Creasy w książce o takim tytule w 1851 roku, a o kolejne uzupełniali ją dalsi autorzy, m.in. o trzy bitwy uzupełnił ją brytyjski polityk, dyplomata i pisarz, Edgar Vincent D'Abernon. Można dodać do niej także walki z okresu II wojny światowej.

Zdaniem D'Abernona, 18. przełomową bitwą była bitwa warszawska, podczas której polskie wojska zatrzymały ofensywę Armii Czerwonej i zmusiły ją do odwrotu. Dzięki zwycięstwu Polaków rewolucja komunistyczna nie rozprzestrzeniła się na południową i zachodnią Europę.

Wyliczenia przełomowych bitew w historii świata są subiektywne i zależą w dużej mierze od poglądów i stanu wiedzy historycznej poszczególnych autorów. Oryginalna lista Creasy'ego prezentuje typowy dla brytyjskiej epoki wiktoriańskiej eurocentryczny, a zwłaszcza anglocentryczny punkt widzenia, ze szczególnym uwzględnieniem bitew z czasów nowszych dla piszącego. Lista Creasy'ego stanowiła punkt wyjścia dla wielu innych autorów, publikujących dalsze zestawienia.

Przełomowe bitwy[edytuj | edytuj kod]

Podane przez Edwarda Sheparda Creasy'ego[edytuj | edytuj kod]

Według książki Edwarda Sheparda Creasy'ego The Fifteen Decisive Battles of the World: from Marathon to Waterloo (z ang. Piętnaście przełomowych bitew świata: od Maratonu do Waterloo) opublikowanej w 1851 roku.

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany
1 Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e. Ateny, Plateje Persja
2. Wyprawa sycylijska 413 p.n.e. Syrakuzy Ateny
3. Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e. Macedonia Persja
4. Bitwa nad Metaurusem 207 p.n.e. Republika rzymska Kartagina
5. Bitwa w Lesie Teutoburskim 9 września 9 Cheruskowie (Germanie) Cesarstwo rzymskie
6. Bitwa na Polach Katalaunijskich 20 czerwca 451 Cesarstwo zachodniorzymskie
Wizygoci
Hunowie
Ostrogoci
7. Bitwa pod Poitiers 25 października 732 Frankowie Arabowie
8. Bitwa pod Hastings 14 października 1066 Normanowie Anglosasi
9. Oblężenie Orleanu 12 października 1428
– 8 maja 1429
Francja Anglia
10. Klęska Wielkiej Armady 8 sierpnia 1588 Anglia Anglia
 Republika Zjednoczonych Prowincji
 Hiszpania
 Portugalia
11. Bitwa pod Blenheim 13 sierpnia 1704 Wielka Koalicja:
Anglia Anglia,
Armoiries Charles VI de Habsbourg.svg Austria,
 Republika Zjednoczonych Prowincji
Blason France moderne.svg Francja,
Flag of Bavaria (striped).svg Bawaria
12. Bitwa pod Połtawą 8 lipca 1709 Flag of Tsar of Moscow.jpg Carstwo Rosyjskie  Szwecja
13. Bitwa pod Saratogą 17 września
– 8 października 1777
US flag 13 stars – Betsy Ross.svg Stany Zjednoczone  Wielka Brytania
14. Bitwa pod Valmy 20 września 1792 Francja Francja  Królestwo Prus
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Austria-Habsburgowie
15. Bitwa pod Waterloo 18 czerwca 1815  Królestwo Prus
 Wielka Brytania
 Królestwo Zjednoczonych Niderlandów
Flag of Hanover 1837-1866.svg Królestwo Hanoweru
Francja Francja

Dodane przez Edgara Vincentego D'Abernona[1][edytuj | edytuj kod]

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany
16. Bitwa pod Sedanem 1 września 1870  Królestwo Prus Francja Francja
17. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914  Francja
 Wielka Brytania
 Cesarstwo Niemieckie
18. Bitwa warszawska 12–25 sierpnia 1920  II Rzeczpospolita  Rosyjska FSRR
 Ukraińska SRR

Dodane przez Josepha Mitchella[edytuj | edytuj kod]

W 1964 amerykański historyk Joseph B. Mitchell opublikował książkę Twenty Decisive Battles of the World (z ang. Dwadzieścia decydujących bitew świata) z pięcioma dodatkami do listy Creasy'ego:

L.p. Bitwa Data 1 strona – zwycięzca 2 strona – pokonany
16. kampania na Missisipi luty 1862 –
lipiec 1863
Unia Unia (USA) Konfederacja Konfederacja (CSA)
17. Bitwa pod Sadową 3 lipca 1866  Królestwo Prus  Cesarstwo Austrii
Flag of Saxony.svg Saksonia
18. I bitwa nad Marną 5–9 września 1914  Francja
 Wielka Brytania
 Cesarstwo Niemieckie
19. bitwa o Midway 4–7 czerwca 1942  Stany Zjednoczone  Japonia
20. Bitwa stalingradzka 23 sierpnia 1942 –
2 lutego 1943
 ZSRR  III Rzesza
 Włochy
 Rumunia
 Węgry
 Chorwacja

Inne[edytuj | edytuj kod]

Wojna trzydziestoletnia[edytuj | edytuj kod]

19. Bitwa pod Rocroi 1643 - zwycięstwo Francji nad Hiszpanią

wojny tureckie[edytuj | edytuj kod]

20. Bitwa pod Wiedniem 1683 - zwyciestwo wojsk polsko-niemieckich nad armią turecką

wojna siedmioletnia[edytuj | edytuj kod]

21. Bitwa o Quebec 1759 - zwycięstwo Brytyjczyków nad Francuzami

wojny napoleońskie[edytuj | edytuj kod]

21. Bitwa pod Lipskiem 1813, zwycięstwo koalicji antynapoleońskiej

wojna krymska[edytuj | edytuj kod]

22. Oblężenie Sewastopola (1854-1855) - zwycięstwo wojsk brytyjskich i sojuszniczych nad Rosjanami

Wojna rosyjsko-japońska[edytuj | edytuj kod]

23. Bitwa pod Cuszimą 1905 - zwyciestwo floty japońskiej nad rosyjską

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

25. Bitwa pod Tannenbergiem 1914 - zwyciestwo wojsk niemeckich nad rosyjskimi

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

26. II bitwa pod El Alamein 1942 - zwycięstwo aliantów nad wojskami niemeickimi i włoskimi
27. Bitwa pod Kurskiem 1943 - zatrzymanie niemieckiej ofensywy i zwycięstwo wojsk radzieckich
28. Walki o Guadalcanal 1942–1943 - zwycięstwo Amerykanów nad Japończykami

wojna wietnamska[edytuj | edytuj kod]

29. Ofensywa Tết 1968 - militarne zwycięstwo Amerykanów, propagandowa i psychologiczna wygrana Wietnamu północnego

I wojna w Zatoce Perskiej[edytuj | edytuj kod]

30. Operacja Pustynna Burza - zwyciestwo Amerykanów i sojuszników nad Irakiem, wyzwolenie Kuwejtu

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Edgar Vincent D'Abernon "Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata – pod Warszawą 1920 r.", PWN Warszawa 1990, ISBN 83-01-10255-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]