Spółgłoska zwarta zębowa dźwięczna

Spółgłoska zwarta dziąsłowa dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [d̪].

Artykulacja

Opis

W czasie artykulacji tej spółgłoski:

• modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna
• tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna
• prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – spółgłoska środkowa
• język dotyka zębów – jest to spółgłoska zębowa.
• Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przerwania utworzonej blokady i wybuchu (plozji) – jest to spółgłoska zwarta.
• wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna

Warianty

Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo:

• wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [d̪ʲ]
• wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [d̪ˠ]
• przewężenie w gardle, mówimy spółgłosce faryngalizowanej spółgłosce: [d̪ˤ]
• zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce [d̪ʷ]

Spółgłoska może być wymówiona:

• z rozwarciem bez plozji, mówimy wtedy o spółgłosce bez plozji: [d̚].
• tylko częściowo dźwięcznie, mówimy wtedy o spółgłosce ubezdźwięcznionej: [d̥]
• dysząco dźwięcznie (ang. breathy voice), mówimy wtedy o spółgłosce przydechowej (dźwięcznej): [d̤], [dʱ]

Przykłady

• w języku polskim: dom [d̪ɔm]
• w niektórych dialektach języka angielskiego (np. indyjskim, irlandzkim): that [d̪æt] "tamten"
• w języku hindi: वेद [ʋe:d̪ə] "Weda"
• w języku hiszpańskim: dedo [ˈd̪̪eð̞o] "palec"
• w języku rosyjskim: друг [d̪̪ruk] "przyjaciel"
• w języku serbsko-chorwackim: disati/дисати [d̪isati] "oddychać"

			Wargowe		Przedniojęzykowe				Pod­nie‐ bienne	Tylnojęzykowe			Gar‐ dłowe		Nagło‐ śnio­we		Krta‐ niowe
			Dwu‐ wargowe	War‐ gowo‐ zębowe	Zębowe	Dzią‐ sło­we	Zadzią‐ słowe	Re­tro‐ fle­ksyjne		Miękko‐ podnie‐ bienne	Języcz‐ kowe
Nosowe			m	ɱ	n̪	n		ɳ	ɲ	ŋ	ɴ
U s t n e	Ś r o d k o w e	Zwarte	p b	p̪ b̪	t̪ d̪	t d		ʈ ɖ	c ɟ	k ɡ	q ɢ				ʡ		ʔ
		Szczelinowe	ɸ β	f v	θ ð	s z	ʃ ʒ	ʂ ʐ	ç ʝ	x ɣ	χ	ʁ	ħ	ʕ	ʜ	ʢ	h ɦ
		Półotwarte	β̞	ʋ	ð̞	ɹ		ɻ	j	ɰ
		Drżące	ʙ		r			*			ʀ				*
		Uderzeniowe	*	ѵ	ɾ			ɽ							*
	B o c z n e	Boczne szczelinowe			ɬ ɮ			*	*	*
		Boczne półotwarte			l			ɭ	ʎ	ʟ
		Boczne uderzeniowe			ɺ			*	*	*

Podwójna artykulacja i koartykulacja
ʍ	w	ɥ	ɕ	ʑ	ɧ	ɫ
Zwarto-szczelinowe
pf	ʦ ʣ	ʧ ʤ	ʨ ʥ	tɬ dɮ	kx	qχ

Mlaski
ʘ	ǀ	ǃ	ǂ	ǁ
Glottalizowane: iniektywne
ɓ	ɗ	ʄ	ɠ	ʛ
Glottalizowane: ejektywne
pʼ	tʼ	cʼ	kʼ	qʼ	sʼ