Tadao Andō

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tadao Andō
Tadao Andō
Imiona i nazwisko	Tadao Andō
Data i miejsce urodzenia	13 września 1941 w Osace
Narodowość	japońska
Dziedzina sztuki	architektura
Galeria w Wikimedia Commons
Strona domowa

Dom Azumy, Osaka, 1976

Westin Awaji Island Hotel

Muzeum Sztuki Współczesnej w Fort Worth

Tadao Andō (jap. 安藤忠雄, Andō Tadao^?, ur. 13 września 1941 w Osace) - architekt japoński, w 1995 uhonorowany Nagrodą Pritzkera.

Młodość [edytuj]

Już jako dziecko uczył się obróbki drewna u stolarza i praktykował u kilku projektantów form przemysłowych i planistów. Świadomie zainteresował się architekturą, gdy w wieku piętnastu lat przeczytał książkę o Le Corbusierze. Andō nie uzyskał formalnego wykształcenia architektonicznego, sam nauczył się wyczulenia na niuanse przestrzeni, formy, światła i materiału. Około osiemnastego roku życia zaczął zwiedzać japońskie świątynie, sanktuaria, herbaciarnie, a także Imperial Hotel zaprojektowany przez Franka Lloyda Wrighta. Andō studiował również oglądając budynki, czytając książki i analizując rzuty. W wieku lat 20 odbył podróże do Europy i USA, analizując wielkie budowle XX wieku. Na jego twórczość najbardziej wpłynęli Le Corbusier, Ludwig Mies van der Rohe, Alvar Aalto, Frank Lloyd Wright i Louis Kahn.

Kariera [edytuj]

W 1969 Andō otworzył w Ōsace własne biuro architektoniczne - Tadao Ando Architect & Associates. Obecnie jest najbardziej znanym japońskim architektem. Nauczał architektury na różnych uczelniach amerykańskich, na IAA w Sofii i od 1997 na Uniwersytecie Tokijskim. W 2003 przeszedł na emeryturę.

Architektura Andō cechuje się konsekwentnym puryzm. Ulubionym materiałem jest surowy beton. Rzuty i formy przestrzenne budynków składają się z prostych, wyrafinowanie przenikających się form. Wnętrza projektowane przez Andō są ascetyczne i minimalistyczne - wnętrze traktowane jest jako miejsce spotkań i zgromadzeń, światło wpada przez szczeliny w ścianach. Rzadziej występują większe, panoramiczne okna, stanowiące całą ścianę.

Nagrody [edytuj]

Nagroda Pritzkera w 1995 roku (tzw. Nobel Architektoniczny)
the Danish Carlsburg Prize
Alvar Aalto Medal
the French Gold Medal of Architecture
honorowe członkostwo Royal Institute of British Architects (RIBA)
honorowe członkostwo American Institute of Architects (AIA).

Główne dzieła [edytuj]

Dom Azumy w Osace, 1976
Kościół Światła w Ibaraki, 1989
Pawilon konferencyjny fabryki mebli Vitra w Weil am Rhein (Niemcy), 1989-1993
Świątynia na wodzie, 1983 w Tomamu (Hokkaido, Japonia), 1991
Pawilon japoński na Expo '92 w Sewilli, 1992
Muzeum Sztuki Współczesnej w Fort Worth, 2002

Bibliografia [edytuj]

Kenneth Frampton, Tadao Ando: The Yale Studio and Current Works, Nowy Jork, Rizzoli International Publications, 1989
Kenneth Frampton, Tadao Ando: Buildings Projects Writings, Nowy Jork, Rizzoli International Publications, 1984, ISBN 0-8478-0547-6
Yukio Futagawa, Tadao Ando Details, Tokio, A.D.A. Edita, 1991
Sandra Buckley: The Encyclopedia of Contemporary Japanese Culture, Taylor and Francis, 2009 ISBN 978-0-415-48152-6

Linki zewnętrzne [edytuj]

Strona oficjalna (ang. • jap.)
Nagroda Pritzkera - Tadao Ando (ang.)

p • d • e

Laureaci Nagrody Pritzkera

Philip Johnson (1979) • Luis Barragán (1980) • James Stirling (1981) • Kevin Roche (1982) • I. M. Pei (1983) • Richard Meier (1984) • Hans Hollein (1985) • Gottfried Böhm (1986) • Kenzo Tange (1987) • Gordon Bunshaft / Oscar Niemeyer (1988) • Frank Gehry (1989) • Aldo Rossi (1990) • Robert Venturi (1991) • Álvaro Siza (1992) • Fumihiko Maki (1993) • Christian de Portzamparc (1994) • Tadao Andō (1995) • Rafael Moneo (1996) • Sverre Fehn (1997) • Renzo Piano (1998) • Norman Foster (1999) • Rem Koolhaas (2000) • Herzog & de Meuron (2001) • Glenn Murcutt (2002) • Jørn Utzon (2003) • Zaha Hadid (2004) • Thom Mayne (2005) • Paulo Mendes da Rocha (2006) • Richard Rogers (2007) • Jean Nouvel (2008) • Peter Zumthor (2009) • SANAA Kazuyo Sejima & Ryūe Nishizawa (2010) • Eduardo Souto de Moura (2011) • Wang Shu (2012) Toyo Ito (2013)

p • d • e Laureaci Nagrody Praemium Imperiale

Malarstwo	Willem de Kooning i David Hockney (1989) • Antoni Tàpies (1990) • Balthus (1991) • Pierre Soulages (1992) • Jasper Johns (1993) • Zao Wou-ki (1994) • Matta (1995) • Cy Twombly (1996) • Gerhard Richter (1997) • Robert Rauschenberg (1998) • Anselm Kiefer (1999) • Ellsworth Kelly (2000) • Lee Ufan (2001) • Sigmar Polke (2002) • Bridget Riley (2003) • Georg Baselitz (2004) • Robert Ryman (2005) • Yayoi Kusama (2006) • Daniel Buren (2007) • Richard Hamilton (2008) • Hiroshi Sugimoto (2009) • Enrico Castellani (2010) • Bill Viola (2011)

Rzeźba	Umberto Mastroianni (1989) • Arnaldo Pomodoro (1990) • Eduardo Chillida (1991) • Anthony Caro (1992) • Max Bill (1993) • Richard Serra (1994) • Christo (1995) • César (1996) • George Segal (1997) • Dani Karavan (1998) • Louise Bourgeois (1999) • Niki de Saint Phalle (2000) • Marta Pan (2001) • Giuliano Vangi (2002) • Mario Merz (2003) • Bruce Nauman (2004) • Issey Miyake (2005) • Christian Boltanski (2006) • Tony Cragg (2007) • Ilya i Emilia Kabakov (2008) • Richard Long (2009) • Rebecca Horn (2010) • Anish Kapoor (2011)

Architektura	Ieoh Ming Pei (1989) • James Stirling (1990) • Gae Aulenti (1991) • Frank Gehry (1992) • Kenzō Tange (1993) • Charles Correa (1994) • Renzo Piano (1995) • Tadao Andō (1996) • Richard Meier (1997) • Álvaro Siza (1998) • Fumihiko Maki (1999) • Richard Rogers (2000) • Jean Nouvel (2001) • Norman Foster (2002) • Rem Koolhaas (2003) • Oscar Niemeyer (2004) • Yoshio Taniguchi (2005) • Frei Otto (2006) • Herzog & de Meuron (2007) • Peter Zumthor (2008) • Zaha Hadid (2009) • Toyo Ito (2010) • Ricardo Legoretta (2011)

Muzyka	Pierre Boulez (1989) • Leonard Bernstein (1990) • György Ligeti (1991) • Alfred Schnittke (1992) • Mścisław Rostropowicz (1993) • Henri Dutilleux (1994) • Andrew Lloyd Webber (1995) • Luciano Berio (1996) • Ravi Shankar (1997) • Sofia Gubajdulina (1998) • Oscar Peterson (1999) • Hans Werner Henze (2000) • Ornette Coleman (2001) • Dietrich Fischer-Dieskau (2002) • Claudio Abbado (2003) • Krzysztof Penderecki (2004) • Martha Argerich (2005) • Steve Reich (2006) • Daniel Barenboim (2007) • Zubin Mehta (2008) • Alfred Brendel (2009) • Maurizio Pollini (2010) • Seiji Ozawa (2011)

Film i teatr	Marcel Carné (1989) • Federico Fellini (1990) • Ingmar Bergman (1991) • Akira Kurosawa (1992) • Maurice Béjart (1993) • John Gielgud (1994) • Nakamura Utaemon (1995) • Andrzej Wajda (1996) • Peter Brook (1997) • Richard Attenborough (1998) • Pina Bausch (1999) • Stephen Sondheim (2000) • Arthur Miller (2001) • Jean-Luc Godard (2002) • Ken Loach (2003) • Abbas Kiarostami (2004) • Merce Cunningham (2005) • Maja Plisiecka (2006) • Ellen Stewart (2007) • Sakata Tōjūrō (2008) • Tom Stoppard (2009) • Sophia Loren (2010) • Judi Dench (2011)

p • d • e

Laureaci Nagrody Royal Gold Medal RIBA

Herman Hertzberger (2012) • David Chipperfield (2011) • I. M. Pei (2010) • Álvaro Siza (2009) • Edward Cullinan (2008) • Herzog & de Meuron (2007) • Toyo Ito (2006) • Frei Otto (2005) • Rem Koolhaas (2004) • Rafael Moneo (2003) • Archigram (2002) • Jean Nouvel (2001) • Frank Gehry (2000) • Barcelona (1999) • Oscar Niemeyer (1998) • Tadao Andō (1997) • Harry Seidler (1996) • Colin Rowe (1995) • Michael & Patricia Hopkins (1994) • Giancarlo De Carlo (1993) • Peter Rice (1992) • Colin Stansfield Smith (1991) • Aldo van Eyck (1990) • Renzo Piano (1989) • Richard Meier (1988) • Ralph Erskine (1987) • Arata Isozaki (1986) • Sir Richard Rogers (1985) • Charles Correa (1984) • Norman Foster (1983) • Berthold Lubetkin (1982) • Sir Philip Dowson (1981) • James Stirling (1980) • Charles and Ray Eames (1979) • Jørn Utzon (1978) • Sir Denys Lasdun(1977) • Sir John Summerson (1976) • Michael Scott (1975) • Philip Powell i Hidalgo Moya (1974) • Sir Leslie Martin(1973) • Louis I Kahn (1972) • Hubert de Cronin Hastings (1971) • Robert Matthew (1970) • Jack Antonio Coia (1969) • Buckminster Fuller (1968) • Sir Nikolaus Pevsner (1967) • Ove Arup (1966) • Kenzō Tange (1965) • Maxwell Fry (1964) • The Lord William Graham Holford (1963) • Sven Gottfried Markelius(1962) • Lewis Mumford (1961) • Prof. Pier Luigi Nervi (1960) • Prof. Ludwig Mies van der Rohe (1959) • Robert Schofield Morris (1958) • Hugo Alvar Henrik Aalto(1957) • Dr. Walter Adolf Georg Gropius (1956) • John Murry Easton (1955) • Sir Arthur George Stephenson(1954) • Le Corbusier (CE Jeaneret) (1953) • George Grey Wornum (1952) • Emanuel Vincent Harris (1951) • Eliel Saarinen (1950) • Sir Howard Robertson (1949) • Auguste Perret (1948) • Prof. Sir Albert Edward Richardson (1947) • Prof. Sir Patrick Abercrombie (1946) • Wiktor Wiesnin (1945) • Sir Edward Maufe (1944) • Sir Charles Herbert Reilly (1943) • William Curtis Green (1942) • Frank Lloyd Wright (1941) • Charles Francis Annesley Voysey (1940) • Sir Percy Thomas (1939) • Prof. Ivar Tengbom (1938) • Sir Raymond Unwin (1937) • Charles Henry Holden (1936) • Willem Marinus Dudok (1935) • Henry Vaughan Lanchester (1934) • Sir Charles Reed Peers (1933) • Dr. Hendrik Petrus Berlage (1932) • Sir Edwin Cooper (1931) • Percy Scott Worthington (1930) • Victor Alexandre Frederic Laloux (1929) • Sir Guy Dawber (1928) • Sir Herbert Baker (1927) • Prof. Ragnar Ostberg (1926) • Sir Giles Gilbert Scott (1925) • - (1924) • Sir John James Burnet (1923) • Thomas Hastings (1922) • Sir Edwin Landseer Lutyens (1921) • Charles Louis Girault (1920) • Leonard Stokes (1919) • Ernest Newton (1918) • Henri Paul Nenot (1917) • Sir Robert Rowand Anderson (1916) • Frank Darling (1915) • Jean-Louis Pascal (1914) • Sir Reginald Blomfield (1913) • Basil Champneys (1912) • Wilhelm Dörpfeld (1911) • Sir Thomas Graham Jackson (1910) • Sir Arthur John Evans (1909) • Honore Daumet (1908) • John Belcher (architect) (1907) • Sir Lawrence Alma-Tadema (1906) • Sir Aston Webb (1905) • Auguste Choisy (1904) • Charles Follen McKim (1903) • Thomas Edward Collcutt (1902) • - (1901) • Prof. Rodolfo Amadeo Lanciani (1900) • George Frederick Bodley (1899) • George Aitchison (1898) • Dr Pierre Cuypers (1897) • Sir Ernest George (1896) • James Brooks (1895) • Lord Leighton (1894) • Richard Morris Hunt (1893) • Cesar Daly (1892) • Sir Arthur Blomfield (1891) • John Gibson (architect) (1890) • Sir Charles Thomas Newton (1889) • Baron Theophil von Hansen (1888) • Ewan Christian (1887) • Charles Garnier (1886) • Heinrich Schliemann (1885) • William Butterfield (1884) • Francis Cranmer Penrose (1883) • Baron von Ferstel (1882) • George Godwin (1881) • John Loughborough Pearson (1880) • Marquis de Vogue (1879) • Alfred Waterhouse (1878) • Charles Barry (1877) • Joseph Louis Duc (1876) • Edmund Sharpe (1875) • George Edmund Street (1874) • Thomas Henry Wyatt (1873) • Baron von Schmidt (1872) • James Fergusson (1871) • Benjamin Ferrey (1870) • Karl Richard Lepsius (1869) • Sir Austen Henry Layard (1868) • Charles Texier (1867) • Sir Matthew Digby Wyatt (1866) • Sir James Pennethorne (1865) • Eugène Viollet-le-Duc (1864) • Anthony Salvin (1863) • Rev Robert Willis (1862) • JB Lesueur (1861) • Sydney Smirke (1860) • Sir George Gilbert Scott (1859) • Friedrich August Stüler (1858) • Owen Jones (1857) • Sir William Tite (1856) • Jacques Ignace Hittorff (1855) • Philip Hardwick (1854) • Sir Robert Smirke (1853) • Leo von Klenze (1852) • Thomas Donaldson (1851) • Sir Charles Barry (1850) • Luigi Canina (1849) • Charles Robert Cockerell (1848) •

p • d • e Laureaci Nagrody UIA Gold Medal

Teodoro Gonzalez de Leon Meksyk (2008) • Tadao Andō Japonia (2005) • Renzo Piano Włochy (2002) • Ricardo Legorreta Vilchis Meksyk (1999) • Rafael Moneo Hiszpania (1996) • Fumihiko Maki Japonia (1993) • Charles Correa Indie (1990) • Reima Pietila Finlandia (1987) • Hassan Fathy Egipt (1984)

p • d • e

Laureaci Nagrody AIA Gold Medal

Peter Q Bohlin (2010) • Glenn Murcutt (2009) • Renzo Piano (2008) • Edward Larrabee Barnes (2007) • Antoine Predock (2006) • Santiago Calatrava (2005) • Samuel Mockbee (2004) • -- (2003) • Tadao Andō (2002) • Michael Graves (2001) • Ricardo Legorreta (2000) • Frank Gehry (1999) • -- (1998) • Richard Meier (1997) • -- (1996) • César Pelli (1995) • Sir Norman Foster (1994) • Thomas Jefferson/Kevin Roche (1993) • Benjamin C. Thompson (1992) • Charles Willard Moore (1991) • E. Fay Jones (1990) • Joseph Esherick (1989) • -- (1988) • -- (1987) • Arthur Charles Erickson (1986) • William Wayne Caudill (1985) • -- (1984) • Nathaniel Alexander Owings (1983) • Romaldo Giurgola (1982) • Josep Lluís Sert (1981) • -- (1980) • Ieoh Ming Pei (1979) • Philip Cortelyou Johnson (1978) • Richard Joseph Neutra (1977) • -- (1976) • -- (1975) • -- (1974) • -- (1973) • Pietro Belluschi (1972) • Louis I. Kahn (1971) • Richard Buckminster Fuller (1970) • William Wilson Wurster (1969) • Marcel Lajos Breuer (1968) • Wallace Kirkman Harrison (1967) • Kenzō Tange (1966) • -- (1965) • Pier Luigi Nervi (1964) • Alvar Aalto (1963) • Eero Saarinen (1962) • Le Corbusier (1961) • Ludwig Mies van der Rohe (1960) • Walter Adolph Gropius (1959) • John Wellborn Root (1958) • Ralph Walker/Louis Skidmore (1957) • Clarence S. Stein (1956) • William Marinus Dudok (1955) • -- (1954) • William Adams Delano (1953) • Auguste Perret (1952) • Bernard Ralph Maybeck (1951) • Sir Patrick Abercrombie (1950) • Frank Lloyd Wright (1949) • Charles Donagh Maginnis (1948) • Eliel Saarinen (1947) • Louis Henri Sullivan (1944) • Paul Philippe Cret (1938) • Ragnar Ostberg (1933) • Milton Bennett Medary (1929) • Howard Van Doren Shaw (1927) • Sir Edwin Landseer Lutyens (1925) • Bertram Grosvenor Goodhue (1925) • Henry Bacon (1923) • Victor Laloux (1922) • Jean-Louis Pascal (1914) • George Browne Post (1911) • Charles Follen McKim (1909) • Sir Aston Webb (1907)

p • d • e Laureaci Nagrody Kioto Sztuka i Filozofia

Muzyka	Olivier Messiaen (1985) • John Cage (1989) • Witold Lutosławski (1993) • Iannis Xenakis (1997) • György Ligeti (2001) • Nikolaus Harnoncourt (2005) • Pierre Boulez (2009)

Sztuka	Isaac Stern - Isamu Noguchi (1986) • Renzo Piano (1990) • Roy Lichtenstein (1995) • Nam June Paik (1998) • Tadao Andō (2002) • Issey Miyake (2006) • William Kentridge (2010)

Kino i Teatr	Andrzej Wajda (1987) • Peter Stephen Paul Brook (1991) • Akira Kurosawa (1994) • Maurice Béjart (1999) • Tamao Yoshida (2003) • Pina Bausch (2007)

Filozofia i Etyka	Paul Thieme (1988) • Karl Raimund Popper (1992) • Willard Van Orman Quine (1996) • Paul Ricœur (2000) • Jürgen Habermas (2004) • Charles Margrave Taylor (2008)

Kontrola autorytatywna (osoba):

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tadao_Andō&oldid=36185410”

Kategorie:

Tadao Andō

Spis treści

Młodość [edytuj]

Kariera [edytuj]

Nagrody [edytuj]

Główne dzieła [edytuj]

Bibliografia [edytuj]

Linki zewnętrzne [edytuj]

Menu nawigacyjne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach