Śniadanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Śniadanie – posiłek spożywany w godzinach porannych. W zależności od tradycji narodowej składa się z różnych potraw – od lekkich i prostych do bardziej sycących i skomplikowanych.

Śniadanie jest uważane przez dietetyków za posiłek najważniejszy dla zdrowia i właściwego funkcjonowania organizmu – ma dostarczać energii, co po nocnej przerwie jest bardzo istotne. Chińskie przysłowie, na poparcie tej tezy, mówi: Śniadanie zjedz sam, obiadem podziel się z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi.

W kulturze chrześcijańskiej duże znaczenie ma uroczyste Śniadanie Wielkanocne. Zaczyna się ono od wspólnego podzielenia się poświęconym jajkiem, a w trakcie posiłku spożywana jest także reszta święconki.

Śniadanie w Polsce[edytuj]

Owsianka lub ryż zawierają złożone węglowodany, błonnik i proteiny. Dzieci jedzące te zboża na śniadanie, lepiej sobie radzą na lekcjach od dzieci jedzących płatki śniadaniowe lub chleb.

W Polsce śniadanie składa się najczęściej z ciepłego napoju (herbaty lub kawy), kanapek lub np. zupy mlecznej. Typowo poranną potrawą jest też jajecznica. W wyniku wzorowania się na kulturze anglosaskiej, zmieniają się także nawyki żywieniowe Polaków. Śniadanie na Zachodzie to często porcja płatków zbożowych z mlekiem, do tego grzanki z dżemem, sok i kawa.

W restauracjach i hotelach zwykle ma się do wyboru śniadanie kontynentalne (kawa lub sok, pieczywo, dżem) lub śniadanie angielskie (jajka na bekonie, kiełbaski, tost i dżem).

Pora spożywania śniadania jest uzależniona od stylu życia i obowiązków. Najczęściej jada się je krótko po przebudzeniu i przed wyjściem do pracy czy szkoły – więc w Polsce dość wcześnie rano. Tak wczesna pora śniadania spowodowała konieczność jedzenia w godzinach pracy tzw. "drugiego śniadania" ok. 10 rano. W krajach zachodnich, gdzie pracę rozpoczyna się o 9.00, śniadanie jada się później, a ok. 12-13.00 spożywa się lunch.

Zdrowe śniadanie[edytuj]

W literaturze naukowej opisano badania dotyczące rodzaju spożywanego śniadania. Płatki owsiane zawierają złożone węglowodany oraz błonnik, które stopniowo w ciągu wielu godzin uwalniają paliwo dla mózgu, zapewniając jego wydajną pracę. Owsianka jest pod tym względem lepsza niż inne płatki śniadaniowe i zapewnia dzieciom wydajniejszą pamięć[1]. Podobnie ryż zawiera złożone węglowodany i proteiny o dobrym profilu aminokwasów. Dzieci jedzące na śniadanie ryż, wypadają lepiej w testach inteligencji, niż dzieci jedzące chleb[2].

Znaczenie śniadania[edytuj]

Zdrowy tryb życia w dużym stopniu może zaważyć na wydajności pracy naszego umysłu. Jednym z aspektów zdrowego trybu życia jest dieta, zwłaszcza śniadanie[3]. Pod wieloma względami śniadanie jest najważniejszym posiłkiem w ciągu dnia. Jak pokazują badania i doświadczenia, fakt spożywania śniadania wpływa na wydajność fizyczną i psychiczną w ciągu dnia. Dzieci i młodzież jedzące śniadanie mają lepsze osiągnięcia w szkole, dorośli łatwiej radzą sobie w pracy. Śniadanie ma największe znaczenie dla tych, którzy odżywiają się nieregularnie i niedostatecznie[4].

Sam fakt spożywania śniadania wpływa dodatnio na wydajność naszej pracy w ciągu dnia. Ważne jest także to, co spożywa się na śniadanie. Najlepsze jest śniadanie o dużej wartości odżywczej, zawierające błonnik i złożone węglowodany o niskim indeksie glikemicznym oraz proteiny o dobrym profilu aminokwasów. W pewnym badaniu porównawczym, u dzieci spożywających zbilansowane śniadanie zaobserwowano większą aktywność w mózgu oraz lepsze osiągnięcia w pewnej prostej grze komputerowej, niż u dzieci, które spożywały tylko cukier[5]. Popularne płatki śniadaniowe nie są najlepszym możliwym posiłkiem na śniadanie. Zawierają one zbyt dużo prostych cukrów. W pewnym doświadczeniu dzieci spożywające na śniadanie bogate w cukry napoje gazowane, wypadały w testach badających ich pamięć i uwagę znacznie gorzej, niż dzieci jedzące złożone węglowodany[6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Caroline R. Mahoney, Holly A. Taylor, Robin B. Kanarek, Priscilla Samuel. Effect of breakfast composition on cognitive processes in elementary school children. „Physiology & Behavior”. 85 (5), s. 635-645, 2005-08-07. DOI: 10.1016/j.physbeh.2005.06.023. [dostęp 2015-09-19]. 
  2. Yasuyuki Taki, Hiroshi Hashizume, Yuko Sassa, Hikaru Takeuchi i inni. Breakfast Staple Types Affect Brain Gray Matter Volume and Cognitive Function in Healthy Children. „PLoS ONE”. 5 (12), s. e15213, 2010-12-08. DOI: 10.1371/journal.pone.0015213. PMID: 21170334. PMCID: PMC2999543. [dostęp 2015-09-19]. 
  3. Jennifer A. O'Dea, Anna C. Mugridge. Nutritional quality of breakfast and physical activity independently predict the literacy and numeracy scores of children after adjusting for socioeconomic status. „Health Education Research”. 27 (6), s. 975-985, 2012-12-01. DOI: 10.1093/her/cys069. ISSN 0268-1153. PMID: 22798563 (ang.). [dostęp 2015-09-19]. 
  4. Alexa Hoyland, Louise Dye, Clare L. Lawton. A systematic review of the effect of breakfast on the cognitive performance of children and adolescents. „Nutrition Research Reviews”. 22 (02), 2009-01-01. DOI: 10.1017/s0954422409990175. 
  5. Yuko Akitsuki, Seishu Nakawaga, Motoaki Sugiura, Ryuta Kawashima. Nutritional Quality of Breakfast Affects Cognitive Function: An fMRI Study. „Neuroscience & Medicine”. 02 (03), 2011-01-01. DOI: 10.4236/nm.2011.23026. 
  6. Keith A Wesnes, Claire Pincock, David Richardson, Gareth Helm i inni. Breakfast reduces declines in attention and memory over the morning in schoolchildren. „Appetite”. 41 (3), s. 329-331, 2003-12-01. DOI: 10.1016/j.appet.2003.08.009. [dostęp 2015-09-19].