Bartłomiej I

Sukcesja apostolska
Data konsekracji	25 grudnia 1973
Miejscowość	Stambuł
Miejsce	Katedra św. Jerzego
Konsekrator	Dymitr
Konsekrowani biskupi
Cyryl (Kojerakis)	25 kwietnia 2004
Elpidifor (Lambriniadis)	20 marca 2011
Konstantyn (Tsilis)	21 listopada 2011
Nektariusz (Selalmadzidis)	4 marca 2013
Hiob (Getcha)	30 listopada 2013
Maksym (Wgenopulos)	27 lipca 2014
Amfilochiusz (Stergiu)	18 października 2014
Maksym (Potos)	22 lipca 2018
Michał (Aniszczenko)	8 listopada 2020
Andrzej (Sofianopulos)	21 marca 2021

Bartłomiej I
Πατριάρχης Βαρθολομαίος
	Dimitrios Archondonis; Δημήτριος Αρχοντώνης
	Jego Świątobliwość Arcybiskup Konstantynopola – Nowego Rzymu; i Patriarcha Ekumeniczny
Kraj działania	Turcja
Data i miejsce urodzenia	29 lutego 1940 ; Imroz
	Ekumeniczny patriarcha Konstantynopola
Okres sprawowania	od 2 listopada 1991
Wyznanie	prawosławne
Kościół	Patriarchat Konstantynopolitański
Diakonat	1961
Prezbiterat	1969
Chirotonia biskupia	25 grudnia 1973
Wybór patriarchy	2 listopada 1991
	Odznaczenia
	; ;
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

Bartłomiej I, właśc. Δημήτριος Αρχοντώνης, Dimitrios Archondonis (ur. 29 lutego 1940 na Imroz) – grecki duchowny prawosławny, patriarcha Konstantynopola. Pełna tytulatura: „Jego Świątobliwość Bartłomiej I, Arcybiskup Konstantynopola – Nowego Rzymu i Patriarcha Ekumeniczny”.

Życiorys

W 1961 Dimitrios Archondonis ukończył seminarium duchowne na Chalki. 13 sierpnia 1961 ówczesny metropolita chalcedoński Meliton wyświęcił go na hierodiakona z imieniem Bartłomiej.

W latach 1961–1963 hierodiakon odbył służbę w wojsku tureckim. W latach 1963–1969 studiował na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium, w Bossejskim Instytucie Ekumenicznym (w Szwajcarii) oraz Papieskim Instytucie Orientalnym w Rzymie, gdzie obronił doktorat pt. Kodyfikacja świętych kanonów oraz instytucji kanonicznych w Cerkwi Prawosławnej. Po powrocie na Chalki 19 listopada 1969 został wyświęcony na hieromnicha przez patriarchę Atenagorasa I. Później w bardzo krótkim czasie został wyniesiony do godności archimandryty. 25 grudnia 1973 obecny patriarcha został wyświęcony na biskupa i mianowany metropolitą Alaşehiru. 14 stycznia 1991 został wyniesiony do godności metropolity chalcedońskiego oraz dziekana synodu Patriarchatu Konstantynopolitańskiego.

Po śmierci patriarchy Dymitra I w październiku 1991 został wybrany patriarchą Konstantynopola. Intronizacja odbyła się 2 listopada 1991. Jest tym samym honorowym przywódcą duchowieństwa prawosławnego. Kontynuuje politykę dialogu z katolikami, nawiązał także porozumienie z przedstawicielami innych religii (islamu, judaizmu, innych wyznań chrześcijańskich). Zajął się odbudową hierarchii prawosławnej w niektórych krajach dawnego bloku socjalistycznego w Europie.

Jest narodowości greckiej, posiada obywatelstwo tureckie, jednak na zasadach prawa rum millet korzysta z praw suwerena nad wyznawcami greckiego prawosławia. Poliglota, władający poza tureckim i greckim również włoskim, niemieckim, francuskim, angielskim oraz klasyczną greką i łaciną.

6 października 1997 – w uznaniu wybitnego i trwałego wkładu w porozumienie religijne i pokój – został uhonorowany Złotym Medalem Kongresu^[1] (Congressional Gold Medal) – jednym z najwyższych odznaczeń cywilnych w Stanach Zjednoczonych.

19 marca 2013 jako pierwszy od niemal tysiąca lat patriarcha Konstantynopola, był obecny na inauguracji pontyfikatu katolickiego papieża Franciszka^[2].

W czerwcu 2016 r. przewodniczył delegacji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego na Święty i Wielki Sobór Kościoła Prawosławnego na Krecie^[3].

Na przełomie 2018 i 2019 proklamował powstanie autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Ukrainy, co doprowadziło do konfliktu z Patriarchatem Moskiewskim, który jednostronnie zerwał łączność eucharystyczną z Konstantynopolem^[4] (zob. rozłam między Patriarchatem Konstantynopolitańskim a Rosyjskim Kościołem Prawosławnym).

Odznaczenia i wyróżnienia

Odznaczenia państwowe

Złoty Medal Kongresu (USA, 1997)^[5]
Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 1919)^[6]
Order Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy (Estonia, 2000)^[7]
Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria, 2004)^[8]
Order Złotego Runa (Gruzja, 2007)^[9]
Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina, 2008)^[10]
Order Republiki (Mołdawia, 2012)^[11]
Order Podwójnego Białego Krzyża II klasy (Słowacja, 2013)^[12]
Order Wolności (Ukraina, 2013)^[13]
Order Stara Płanina I klasy (Bułgaria, 2015)^[14]
Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 2016)^[15]
Order „Za zasługi” I klasy (Ukraina, 2019)^[16]
Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 2025)^[6]

Odznaczenia niepaństwowe

Łańcuch Orderu Orła Gruzji (dynastia Bagratydów, 2011)^[17]

Wyróżnienia

Doktor honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (1998)^[18], Fordham University (2003)^[19], Uniwersytetu w Trieście (2008)^[20], KUL (2010)^[21], Uniwersytetu w Tybindze (2017)^[22], Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (2017)^[23], Uniwersytetu Narodowego „Akademii Kijowsko-Mohylańskiej” (2019)^[24], University of Notre Dame (2021)^[25], University of Notre Dame Australia (2024)^[26]

Przypisy

↑ Congressional Gold Medals, 1776-2016 [online], www.everycrsreport.com [dostęp 2024-06-18] (ang.).
↑ Ekumeniczne gesty podczas inauguracji. gosc.pl. [dostęp 2013-03-19].
↑ Bartholomaios Dimitrios Archondonis. orthodoxia.ch. [dostęp 2018-08-07]. (ang.).
↑ Russian Orthodox Church: Statement by the Holy Synod of the Russian Orthodox Church concerning the encroachment of the Patriarchate of Constantinople on the canonical territory of the Russian Church (ang.)
↑ Congressional Gold Medal Ceremony Honoring His All Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew - Greek Orthodox Archdiocese of America - Orthodox Church [online], Greek Orthodox Archdiocese of America [dostęp 2025-12-19] (ang.).
↑ ^a ^b Persoane Decorate [online], canord.presidency.ro [dostęp 2025-12-19] (rum.).
↑ Bartholomeos [online], president.ee [dostęp 2025-12-19] .
↑ 10542/AB XXIV. GP – Anfragebeantwortung (elektr. übermittelte Version) [online], parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012 [dostęp 2025-12-19] (niem.).
↑ Патриарх Константинопольский Варфоломей награжден орденом «Золотое руно» — высшим орденом Грузии для иностранных граждан - Патриархия.ру [online], Патриархия.ru [dostęp 2025-12-19] .
↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАИНЫ № 651/2008 - Официальное представительство Президента Украины [online], www.president.gov.ua [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2014-01-28] .
↑ DPRM536/2012 [online], www.legis.md [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-18] (ros.).
↑ Prezident SR - Rad Bieleho dvojkríža, II. trieda [online], archiv.prezident.sk [dostęp 2025-12-19] .
↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 393/2013 - Офiцiйне представництво Президента України [online], president.gov.ua [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-24] .
↑ Държавен вестник [online], dv.parliament.bg [dostęp 2025-12-19] .
↑ Segretariato generale della Presidenza della Repubblica -S.P.R.- Servizio, Le onorificenze della Repubblica Italiana [online], www.quirinale.it [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-26] (wł.).
↑ УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №1/2019 Про нагородження орденом «За заслуги» [online], president.gov.ua, 4 stycznia 2019 [dostęp 2025-12-19] (ukr.).
↑ The Patriarch of Constantinople decorated by the Head of the Royal House of Georgia [online], archive.ph [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-18] (ang.).
↑ 50 lat Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej 1954–2004, red. Marek Ambroży, Warszawa 2005 ISBN 83-917541-5-4, s. 111.
↑ Ecumenical Patriarch Receives Honorary Degree [online], www.fordham.edu [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2014-09-09] .
↑ Lauree honoris causa [online], Università degli Studi di Trieste, 15 kwietnia 2024 [dostęp 2025-12-11] (wł.).
↑ Doktor Honoris Causa KUL Bartłomiej I. kul.pl. [dostęp 2013-03-19].
↑ Patriarch Bartholomaios erhält Ehrendoktorwürde der Universität Tübingen | Universität Tübingen [online], uni-tuebingen.de [dostęp 2025-12-19] .
↑ Ecumenical Patriarch Bartholomew Doctor Honoris Causa of the Hebrew University in Jerusalem – Ecumenical Patriarchate Permanent Delegation to the World Council of Churches [online], 11 grudnia 2017 [dostęp 2025-12-19] (ang.).
↑ Вселенскому патриарху Варфоломею присвоено звание почетного доктора Национального университета "Киево-Могилянская академия" [online], Интерфакс-Украина, 26 stycznia 2019 [dostęp 2025-12-19] (ros.).
↑ Marketing Communications: Web | University of NotreM.C.: W.| U.N. Dame, His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew [online], Office of the President [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2024-06-06] (ang.).
↑ NotreN. Dame NotreN., Honorary Doctorate awarded to His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew during historic visit [online], Notre Dame, 8 października 2024 [dostęp 2025-12-19] (ang.).

[1] Congressional Gold Medals, 1776-2016 [online], www.everycrsreport.com [dostęp 2024-06-18] (ang.).

[2] Ekumeniczne gesty podczas inauguracji. gosc.pl. [dostęp 2013-03-19].

[3] Bartholomaios Dimitrios Archondonis. orthodoxia.ch. [dostęp 2018-08-07]. (ang.).

[4] Russian Orthodox Church: Statement by the Holy Synod of the Russian Orthodox Church concerning the encroachment of the Patriarchate of Constantinople on the canonical territory of the Russian Church (ang.)

[5] Congressional Gold Medal Ceremony Honoring His All Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew - Greek Orthodox Archdiocese of America - Orthodox Church [online], Greek Orthodox Archdiocese of America [dostęp 2025-12-19] (ang.).

[:1-6] Persoane Decorate [online], canord.presidency.ro [dostęp 2025-12-19] (rum.).

[7] Bartholomeos [online], president.ee [dostęp 2025-12-19] .

[8] 10542/AB XXIV. GP – Anfragebeantwortung (elektr. übermittelte Version) [online], parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012 [dostęp 2025-12-19] (niem.).

[9] Патриарх Константинопольский Варфоломей награжден орденом «Золотое руно» — высшим орденом Грузии для иностранных граждан - Патриархия.ру [online], Патриархия.ru [dostęp 2025-12-19] .

[10] УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАИНЫ № 651/2008 - Официальное представительство Президента Украины [online], www.president.gov.ua [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2014-01-28] .

[11] DPRM536/2012 [online], www.legis.md [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2023-08-18] (ros.).

[12] Prezident SR - Rad Bieleho dvojkríža, II. trieda [online], archiv.prezident.sk [dostęp 2025-12-19] .

[13] УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ № 393/2013 - Офiцiйне представництво Президента України [online], president.gov.ua [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-24] .

[14] Държавен вестник [online], dv.parliament.bg [dostęp 2025-12-19] .

[15] Segretariato generale della Presidenza della Repubblica -S.P.R.- Servizio, Le onorificenze della Repubblica Italiana [online], www.quirinale.it [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2021-10-26] (wł.).

[16] УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №1/2019 Про нагородження орденом «За заслуги» [online], president.gov.ua, 4 stycznia 2019 [dostęp 2025-12-19] (ukr.).

[17] The Patriarch of Constantinople decorated by the Head of the Royal House of Georgia [online], archive.ph [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-18] (ang.).

[18] 50 lat Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej 1954–2004, red. Marek Ambroży, Warszawa 2005 ISBN 83-917541-5-4, s. 111.

[19] Ecumenical Patriarch Receives Honorary Degree [online], www.fordham.edu [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2014-09-09] .

[20] Lauree honoris causa [online], Università degli Studi di Trieste, 15 kwietnia 2024 [dostęp 2025-12-11] (wł.).

[21] Doktor Honoris Causa KUL Bartłomiej I. kul.pl. [dostęp 2013-03-19].

[22] Patriarch Bartholomaios erhält Ehrendoktorwürde der Universität Tübingen | Universität Tübingen [online], uni-tuebingen.de [dostęp 2025-12-19] .

[23] Ecumenical Patriarch Bartholomew Doctor Honoris Causa of the Hebrew University in Jerusalem – Ecumenical Patriarchate Permanent Delegation to the World Council of Churches [online], 11 grudnia 2017 [dostęp 2025-12-19] (ang.).

[24] Вселенскому патриарху Варфоломею присвоено звание почетного доктора Национального университета "Киево-Могилянская академия" [online], Интерфакс-Украина, 26 stycznia 2019 [dostęp 2025-12-19] (ros.).

[25] Marketing Communications: Web | University of NotreM.C.: W.| U.N. Dame, His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew [online], Office of the President [dostęp 2025-12-19] [zarchiwizowane z adresu 2024-06-06] (ang.).

[26] NotreN. Dame NotreN., Honorary Doctorate awarded to His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew during historic visit [online], Notre Dame, 8 października 2024 [dostęp 2025-12-19] (ang.).

[27] st uznawany za zwierzchnika kanonicznego Kościoła przez Kościoły Rosyjski, Gruziński, Bułgarski, Polski oraz Czech i Słowacji

[28] st uznawany za zwierzchnika kanonicznego Kościoła przez Patriarchaty Konstantynopolitański i Aleksandryjski oraz Kościoły Cypru i Grecji

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[A]

[B]

Starożytne patriarchaty	Bartłomiej I Teodor II Jan X Teofil III
Inne patriarchaty	Cyryl Szio III Porfiriusz Daniel Daniel
Autokefaliczne Kościoły Prawosławne	Jerzy Hieronim II Jan Sawa Rościsław Tichon^[A] Epifaniusz^[B] Stefan

Do 1204	Konstantyn III Lichudes (1059–1063) Jan VIII Ksifilinos (1064–1075) Kosma I Jerozolimski (1075–1081) Eustracjusz Garidas (1081–1084) Mikołaj III Gramatyk (1084–1111) Jan IX Agapet (1111–1134) Leon Styppes (1134–1143) Michał II Kurkuas (1143–1146) Kosma II Attykos (1146–1147) Mikołaj IV Muzalon (1147–1151) Teodot II (1151–1153) Neofit I (1153) Konstantyn IV Chliaren (1154–1156) Łukasz Chryzoberges (1156–1169) Michał III z Anchialos (1170–1177) Charyton Eugeniota (1177–1178) Teodozjusz I Boradiota (1179–1183) Bazyli II Kamater (1183–1186) Nicetas II Muntanes (1186–1189) Dozyteusz (1189) Leoncjusz Teotokita (1189) Dozyteusz (1189–1191) Jerzy II Ksyfilin (1191–1198) Jan X Kamater (1198–1206)
W Nicei 1204–1261	Michał IV Autorejan (1206–1212) Teodor II Irenik (1213–1216) Maksymus II (1216) Manuel I Charitopul (1217–1222) German II (1222–1240) Metody II (1240) Manuel II (1244–1255) Arseniusz Autorejan (1255–1259) Nicefor II (1260–1261)
1261–1453	Arseniusz Autorejan (1261–1267) German III (1267) Józef I Galezjota (1267–1275) Jan XI Bekkos (1275–1282) Józef I Galezjota (1282–1283) Grzegorz II Cypryjczyk (1283–1289) Atanazy I (1289–1293) Jan XII (1294–1303) Atanazy I (1303–1309) Nifon I (1310–1314) Jan XIII Glykys (1315–1320) Gerazym I (1320–1321) Izajasz (1323–1334) Jan XIV Kalekas (1334–1347) Izydor (1347–1350) Kalikst I (1350–1354) Filoteusz Kokkin (1354–1355) Kalikst I (1355–1363) Filoteusz Kokkin (1364–1376) Makary (1376–1379) Nil Kerameus (1379–1388) Antoni IV (1389–1390) Makary (1390–1391) Antoni IV (1391–1397) Kalikst II Ksantopul (1397) Mateusz I (1397–1410) Eutymiusz II (1410–1416) Józef II (1416–1439) Metrofan II (1440–1443) Grzegorz III Mammas (1443–1450) Atanazy II (1450–1453)
Po 1453	Gennadiusz II Scholar (1453–1456, 1458, 1462–1463, 1464) Izydor II Ksantopulos (1456–1457) Sofroniusz I Syropulos (1463–1464) Joazaf (1464, 1464–1466) Marek II Ksylokarawes (1466) Symeon I z Trapezuntu (1466, 1471–1474, 1481–1486) Dionizy I (1466–1471, 1489–1491) Rafał I (1475–1476) Maksym III Manasses (1476–1481) Nefon II (1486–1488, 1497–1498, 1502) Maksym IV (1491–1497) Joachim I (1498–1502, 1504) Pachomiusz I (1503–1504, 1504–1513) Teolept I (1513–1522) Jeremiasz I (1522–1546) Joannik I (1524–1525) Dionizy II (1546–1555) Joazaf II (1555–1556) Metrofan III (1565–1572, 1579–1580) Jeremiasz II Tranos (1572–1579, 1580–1584, 1587–1595) Pachomiusz II (1584–1585) Teolept II (1585–1586) Mateusz II (1596, 1598–1602, 1603) Gabriel I (1596) Teofan I Karikes (1596–1597) Melecjusz I Pegas (1597–1598, 1601) Neofit II (1602–1603, 1607–1612) Rafał II (1603–1607) Tymoteusz II (1612–1620) Cyryl I Lukaris (1612, 1620–1623, 1623–1635, 1637–1638) Grzegorz IV z Amasei (1623) Antym II (1623) Cyryl II Kontares (1633, 1635–1636, 1638–1639) Atanazy III Patelaros (1634) Neofit III Nicejski (1636–1637) Parteniusz I (1639–1644) Parteniusz II (1644–1646, 1648–1651) Joannik II (1646–1648, 1651–1656) Cyryl III (1652, 1654) Paisjusz I (1652–1655) Parteniusz III (1656–1657) Gabriel II (1657) Parteniusz IV (1657–1662, 1665–1667, 1671, 1675–1676, 1684–1685) Dionizy III (1662–1665) Klemens (1667) Metody III (1668–1671) Dionizy IV Muzułmanin (1671–1673, 1676–1679, 1682–1684, 1686–1687, 1693–1694) Gerazym II (1673–1674) Atanazy IV (1679) Jakub (1679–1682, 1685–1688) Kallinik II (1688, 1689–1693, 1694–1702) Neofit IV (1688) Gabriel III (1702–1707) Neofit V (1707) Cyprian I (1707–1709, 1713–1714) Atanazy V (1709–1711) Cyryl IV (1711–1713) Kosma III (1714–1716) Jeremiasz III (1716–1726, 1732–1733) Paisjusz II (1726–1732, 1740–1743, 1744–1748) Serafim I (1733–1734) Neofit VI (1734–1740, 1743–1744) Cyryl V (1748–1751, 1752–1757) Kallinik III (1757) Serafim II (1757–1761) Joannik III (1761–1763) Samuel I Chaceres (1763–1768, 1773–1774) Melecjusz II (1768–1769) Teodozjusz I (1769–1773) Sofroniusz II (1774–1780) Gabriel IV (1780–1785) Prokopiusz I (1785–1789) Neofit VII (1789–1794, 1798–1801) Gerazym III (1794–1797) Grzegorz V (1797–1798, 1806–1808, 1818–1821) Kallinik IV (1801–1806, 1808–1809) Jeremiasz IV (1809–1813) Cyryl VI (1813–1818) Eugeniusz II (1821–1822) Antym III (1822–1824) Chryzant I (1824–1826) Agatangel (1826–1830) Konstancjusz I (1830–1834) Konstancjusz II (1834–1835) Grzegorz VI (1835–1840, 1867–1871) Antym IV (1840–1841, 1848–1852) Antym V (1841–1842) German IV (1842–1845, 1852–1853) Melecjusz III (1845) Antym VI (1845–1848, 1853–1855, 1871–1873) Cyryl VII (1855–1860) Joachim II (1860–1863, 1873–1878) Sofroniusz III (1863–1866) Joachim III (1878–1884, 1901–1912) Joachim IV (1884–1886) Dionizy V (1887–1891) Neofit VIII (1891–1894) Antym VII (1895–1897) Konstantyn V (1897–1901) German V (1913–1918) Melecjusz IV Metaksakis (1921–1923) Grzegorz VII (1923–1924) Konstantyn VI (1924–1925) Bazyli III (1925–1929) Focjusz II (1929–1935) Beniamin (1936–1946) Maksym V (1946–1948) Atenagoras I (1948–1972) Dymitr I (1972–1991) Bartłomiej I (od 1991)