Bezrzecze (powiat policki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bezrzecze
Kościół pw. Maryi Królowej Różańca Świętego w Bezrzeczu
Kościół pw. Maryi Królowej Różańca Świętego w Bezrzeczu
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat policki
Gmina Dobra (Szczecińska)
Wysokość 68 m n.p.m.
Liczba ludności (2016) 4408
Strefa numeracyjna (+48) 91
Tablice rejestracyjne ZPL
SIMC 0774144
Położenie na mapie gminy Dobra (Szczecińska)
Mapa lokalizacyjna gminy Dobra (Szczecińska)
Bezrzecze
Bezrzecze
Położenie na mapie powiatu polickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu polickiego
Bezrzecze
Bezrzecze
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Bezrzecze
Bezrzecze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bezrzecze
Bezrzecze
53°27′23″N 14°27′42″E/53,456389 14,461667
Granica administracyjna pomiędzy Bezrzeczem – dzielnicą Szczecina, a wsią Bezrzecze przecina ul. Koralową

Bezrzecze[1] (do 1945 niem. Brunn, 1945-1946 Broń[2]) – osada[3] w północno-zachodniej Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Dobra (Szczecińska).

Według danych urzędu gminy z 31 grudnia 2016 osada miała 4408 mieszkańców.

Sołectwo Bezrzecze obejmuje jedynie osadę Bezrzecze[4].

Sąsiaduje z zachodnimi osiedlami Szczecina: Bezrzecze i Krzekowo. Położone jest w odległości ok. 7 km od granicy polsko-niemieckiej.

Geografia[edytuj]

Leży na szczycie (kulminacja na wysokości 67,8 m n.p.m.)[5] i wschodnich zboczach wału morenowego, tzw. Wału Bezleśnego, rozciągającego się na przestrzeni kilkunastu kilometrów – od Bezrzecza do brzegu Odry w Siadle Dolnym.

Z osiedla wypływa rzeczka Bukowa, nad którą archeolodzy stwierdzili występowanie osadnictwa ludzkiego już w neolicie.[potrzebny przypis]

Miejscowość założona na planie ulicówki. Zabudowa wsi niska – w większości nowoczesne budownictwo jednorodzinne. Głównymi ulicami są Koralowa i Górna. Komunikację zapewniają linie autobusowe 74, 105 i 122 (dzienne) oraz 527 (nocna).

Historia[edytuj]

Najwcześniejsze dzieje[edytuj]

Pierwsza wzmianka źródłowa o wsi „Beseritz” tj. Bezrzecze, a więc miejscu gdzie nie ma rzeki pochodzi z 1260 r., kolejna z 15 lutego 1271 (jako należąca do Dietricha von Salzwedela wieś Brunnecke)[6], następna zaś z 1277 w postaci Brunne jest już pochodzenia niemieckiego oznaczającą „studnię”, zagłębienie pomiędzy dwoma niewielkimi wzniesieniami. Wieś Bezrzecze należała pierwotnie do uposażenia fundacji Mariańskiej w Szczecinie. Wzmiankowana w II połowie XIII wieku, a najstarszy zachowany wpis w księgach szczecińskiego kościoła Mariackiego pochodzi z 1336 roku. W średniowieczu była jednocześnie wsią kościelną i lennem rycerskim.

Nazwa Zdrój (będąca jednym ze znaczeń niemieckiego słowa „Brunn”), była nazwą przejściową wsi w 1945 r.

Okres pruski i niemiecki[edytuj]

W 1480 r. książę Bogusław X, po sekularyzacji klasztorów, oddał wieś na własność rycerzowi Henningowi Lindstedt. Wieś często zmieniała właścicieli. W 1527 r. przypadła Vivigenzowi I von Eickstedt, który otrzymał także puste tereny na Głębokim oraz część jeziora Głębokie. W 1589 r. wieś kupił kanclerz książęcy Otto von Ramin auf Krackow. W rękach tego rodu, Bezrzecze znajdowało się aż do końca XIX wiek w. W 1828 r. zostało wpisane do matrykuły majątków rycerskich. Majątek ten składał się z folwarku Owczary, dawnej owczarni, oraz folwarku Stangenhorst. Majątek wraz z lasem i folwarkami wynosił 4592 morgi (XIX w – 1 morga = 0,5599 ha). Gleba w majątku była I, II i III klasy, uprawiano tu pszenicę, żyto, owies, fasolę, wykę, koniczynę i łubin. Dobrze była prowadzona gospodarka leśna, co sto lat zmieniano drzewostan, rosły tu brzozy, olchy i sosny, dawniej były tu także buki i dęby.

W 1776 r. do Bezrzecza został jeszcze dołączony, należący wcześniej do Stołczyna las zwany Gunnitz. Niedaleko jeziora Głębokiego znajdowała się cegielnia majątku, w której wypalano 140 tysięcy sztuk rocznie. Majątek sprzedawał też surowce takie jak margiel, glinka i torf. Do majątku Bezrzecze należała też wieś, w której od bardzo dawna było czterech właścicieli, każdy z nich miał po 120 mórg. Ogólna powierzchnia wsi wynosiła 480 mórg. Gleba we wsi była słabej i średniej klasy, uprawiana tam owies, pszenicę i ziemniaki.

Od 1828 r. Bezrzecze było własnością rodziny Ramin, którzy władali nim na prawach majątku rycerskiego. W 1848 r. właścicielem jednej części Bezrzecza był Juliusz Corwin Wierzbicki. Cześć tę oddano w dzierżawę, ponieważ majątek był bardzo zadłużony i nie przynosił dochodu.

Nieistniejący już pałac w Bezrzeczu

W latach 1875-80 właściciel majątku - radca rządowy Otto Friedrich Gebhard von Ramin (1815-1882) wybudował na skraju wsi swą okazałą siedzibę - pałac w stylu angielskiego neogotyku (dwukondygnacyjny, dwuwieżowy, jedenastoosiowy). Pałac obecnie nie istnieje.

Pod koniec XIX wiek w. wieś rozbudowuje się. Znajduje się tu 20 domów mieszkalnych, liczba mieszkańców w 1894 r. wynosiła 260, wyznania ewangelickiego, ale było wśród nich także 6 Żydów. Wieś i majątek należały do parafii w Wołczkowie. Była tu jedna szkoła podstawowa dla 35 dzieci. Tuż obok wsi wybudowano, należący do garnizonu wojskowego w Krzekowie olbrzymi plac ćwiczeń.

W okresie międzywojennym na Bezrzeczu rozpoczęto budowę domków jednorodzinnych o charakterze willowym. Osiedle dzieli się na dwie części: zachodnią, zwaną Bezrzeczem Górnym – dawna historyczna wieś podmiejska o średniowiecznym rodowodzie, powstała w okresie międzywojennym, oraz wschodnią, zwaną Bezrzeczem Dolnym, której budowa rozpoczęła się w okresie powojennym.

W trakcie II wojny światowej wieś nie ucierpiała, została zajęta 26 kwietnia 1945 r. przez wojska radzieckie (2 Front Białoruski – 2 Armia Uderzeniowa) a została przekazana administracji polskiej 4 października 1945 r.

Okres po II wojnie światowej[edytuj]

Po 1945 istniał tu PGR zlikwidowany w 1992. W II poł. XX wiek w. mieszkały tu rodziny trudniące się rolnictwem oraz pracowników pobliskiego Szczecina. Od 1990 r. wieś nabrała charakteru zurbanizowanego, powstały nowe budynki, działki itp. Bezrzecze posiada szkołę podstawową.

W lasach przy drodze do Wąwelnicy do 1993 roku znajdowała się jednostka PGW AR.

Przynależność polityczno-administracyjna[edytuj]

Zabytki[edytuj]

  • orientowany kościół XV-wieczny wraz z cmentarzem (wpisany do rejestru zabytków pod numerem 873), przebudowany w XIX wieku, pw. Maryi Królowej Różańca Świętego[7] zbudowany z kamieni narzutowych z ostrołukowym portalem z gotyckiej cegły w południowej ścianie.
  • park pałacowy (wpisany do rejestru zabytków pod numerem 863) w północnej części Bezrzecza

Demografia[edytuj]

Ogólna liczba mieszkańców

  • 1894 – 260 mieszk[potrzebny przypis].
  • 1925 – 244 mieszkańców[8]
  • 1933 – 249 mieszkańców[8]
  • 1939 – 1217 mieszkańców[8]
  • 1980 – 800 mieszkańców[potrzebny przypis].
  • 1998 – 953 mieszkańców[potrzebny przypis].
  • 2003-12 – 1398 mieszkańców[9]
  • 2004-12 – 1497 mieszkańców[9]
  • 2005-12 – 1624 mieszkańców[9]
  • 2006-12 – 1804 mieszkańców[9]
  • 2007-12 – 2008 mieszkańców[9]
  • 2008-06 – 2135 mieszkańców[9]
  • 2016-12-31 – 4408 mieszkańców (2267 kobiet i 2141 mężczyzn)[10]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. Jerzy Brinken, Okolice Szczecina w: Szczecin miasto-port-okolice, Polskie Towarzystwo Geograficzne w Szczecinie, Święto Morza 1947
  3. Bezrzecze. W: TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju) [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2011-09-02].
  4. Statut Sołectwa Bezrzecze (Załącznik Nr 9 do Uchwały Nr XXVI/364/05 Rady Gminy Dobra z dnia 22 września 2005 r.)
  5. Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt) Nr. 2552 Kreckow, Reichsamt für Landesaufnahme, Berlin, 1921
  6. Wehrmann, Martin: Die Gründung des Domstiftes zu St. Marien in Stettin (niem.)
  7. Parafia w Bezrzeczu
  8. a b c Deutsche Verwaltungsgeschichte Pommern, Kreis Randow
  9. a b c d e f Plan Odnowy Miejscowości Bezrzecze na lata 2009–2016 (Załącznik do Uchwały Nr XXV/353/09 Rady Gminy Dobra z dnia 26 lutego 2009 roku)
  10. ZEBRANIE WIEJSKIE W BEZRZECZU, 7 luty 2017r.. [dostęp 2017-03-28].

Linki zewnętrzne[edytuj]